مقاله رایگان با موضوع حقوق زنان، طرح پژوهش، ظلم و ستم

ذات او را درک نمی کنند و دست غواصان دریای علم بدو نخواهد رسید.
امام علی (ع)
الهی
کنون که توفیق همراهی با جویندگان علم را به بند? حقیر خود بخشیدهای
کمکم کن …
آن را نردبانی به سوی تو قرار دهم تا در گذر زمان و مرداب نادانی غرق نشوم
یاریام رسان …
این موهبت تو را با جان دل دریابم و با حضور همیشگی تو ، به سوی اوج به پرواز درآیم …

تقدیر و تشکر

اینک که توفیق تهیه و تدوین این مجموعه ناچیز را یافته ام برخود فرض می دانم تا از تمامی سرورانی که در این مسیر یاریم کردند،تشکر نمایم.
استاد راهنمای بزرگوارم جناب آقای دکتر فرامرز میرزایی از زحمات و راهنمایی های بی دریغ شما قدر دانی نموده و آرزوی سربلندی روز افزون شما را از خداوند متعال خواستارم.
و دراین زمینه از جناب آقای دکتر هادی نظری منظم به خاطر مشاوره های سودمند ایشان صمیمانه سپاسگزارم.
و نیز از دیگر اساتید ارجمند گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا که در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد از محضرشان کسب علم و ادب نموده ام ، کمال تشکر را دارم.
در پایان از تمامی خانوادهی عزیزم بویژه مادر مهربانم ، الههی عشق و فداکاری ، که صبورانه در این راه یا رای من بودند و از دوستان گرانقدرم تشکر میکنم…

دانشگاه بوعلی سینا
مشخصات رساله/پایان نامه تحصیلی
عنوان:
بررسی تطبیقی گفتمان سیاسی و اجتماعی طنز در اشعار ملک الشعرای بهار و جمیل صدقی زهاوی
نام نویسنده: مرضیه رحیمی آذین
نام استاد راهنما: دکتر فرامرز میرزایی
نام استاد مشاور: دکتر هادی نظری منظم
دانشکده: ادبیات وعلوم انسانی
گروه آموزشی: زبان و ادبیات عربی
رشته تحصیلی: زبان وادبیات عربی
گرایش تحصیلی:
مقطع تحصیلی: کارشناسی ارشد
تاریخ تصویب پروپوزال: 14/4/1391
تاریخ دفاع: 3/12/1392
تعداد صفحات: 167

چکیده :
” طنز” یکی از انواع ادبی است که ناهنجاریهای جامعه، بویژه رفتارهای نامطلوب مراکز قدرت را به چالش میکشد. از این‌رو همیشه مورد تأکید ناقدان و ادیبان قرار گرفته است. بویژه شاعران عراق و ایران، با توجه به نابسامانیهای شرایط سیاسی و اجتماعی این دو کشور در طی150 سال اخیر، بدان توجه درخوری داشتهاند. جمیل صدقی زهاوی (1863-1936م) و ملک‌الشعرای بهار(1884-1954م) به علت زندگی در چنین دورهای از زبان رسای طنز برای نقد وضع سیاسی و اجتماعی بهره برده‌اند. بررسی گفتمان در اشعار طنز این دو شاعر نشان میدهد که آنها هم از لحاظ معنایی و هم از لحاظ زبانی وجوه مشترک بسیاری با هم دارند؛ تجارب تلخ سیاسی و اجتماعی از جمله استعمار و استثمار مردم، ظلم و ستم عاملان سیاسی، سطحی‌نگری، باورها و سنتهای خرافی، فقر، کاهلی، نادانی، ناآگاهی و حقوق زنان مهمترین ابعاد مشترک آنها در بعد معنایی است. همچنین آندو شاعر در مبارزه با ادبیات سنتی و تشویق به ساختارشکنی ادبی بویژه در بعد محتوا و زبان، تجانس فراوانی با هم دارند. به نظر میرسد که این مشابهتها ناشی از بافت اجتماعی و سیاسی یکسان و آشنایی دیرین? آنها با یکدیگر باشد.
کلید واژهها: ملک الشعرای بهار، جمیل صدقی زهاوی، گفتمان شعری، طنز ادبی، ادبیات تطبیقی .

فهرست مطالب :

فصل اول
طرح پژوهشی
1. 1 مقدمه 3
2.1. بیان مسأله 6
3.1. سابقه و ضرورت پژوهش 7
4.1. اهداف پژوهش 8
5.1. فرضیات 8
6.1. روش تحقیق 8
فصل دوم
ادبیات تطبیقی، گفتمان و طنز
2.1. ادبیات تطبیقی 11
1.1.2. مفهوم ادبیات تطبیقی 11
2.1.2. مکتب فرانسه 12
3.1.2. مکتب آمریکا 14
4.1.2. جریان های نو در ادبیات تطبیقی 14
5.1.2. گرایش های جدید مکتب فرانسه 15
6.1.2. اهداف ادبیات تطبیقی 16
2.2. گفتمان 18
1.2.2. مفهوم گفتمان و گفتمان کاوی 18
2.2.2. ارکان گفتمان 19
3.2. طنز 20
1.3.2. زمینه اصلی رواج طنز 22
2.3.2. هدف طنز 23
2.3.2. انواع طنز 24
4.3.2. شیوه های طنز 26
فصل سوم
بافت برون متنی گفتمان در اشعار طنز بهار و زهاوی
1.3. موقعیت سیاسی زهاوی 32
3.1.1. انقلاب ده? بیست 34
2.3. اوضاع اجتماعی عراق 36
3.3. موقعیت سیاسی بهار 38
3.3.1. مشروطه (128? – 1299هـ.ش) 38
2.3.3. حکومت پهلوی 40
4.3. اوضاع اجتماعی ایران 41
5.3. گذری بر زندگی و اندیشه های دو شاعر 43
1.5.3. زهاوی 43
1.1.5.3. اندیشه های زهاوی 45
2.1.5.3. آثار زهاوی 48
3.1.5.3. شعر زهاوی 48
2.5.3. بهار 52
1.2.5.3. زندگی و اندیشه های بهار 52
2.2.5.3. شعر بهار 55
3.2.5.3. آثار بهار 58
6.3. آشنایی زهاوی و بهار 58
7.3. شعر دوره معاصر در عراق و ایران 60
فصل چهارم
بافت متنی گفتمان در اشعار طنز بهار و زهاوی
1.4. تحلیل موضوعی 66
1.1.4. طنز سیاسی 66
1.1.1.4. عاملان و حوادث سیاسی 66
2.1.1.4. استعمارگران 74
3.1.1.4. جنگ جهانی 77
4.1.1.4. بیداری مردم 78
2.1.4. طنز اجتماعی 80
1.2.1.4. دعوت به پیشرفت و مبارزه با نادانی و سستی 80
2.2.1.4. دفاع از حقوق زنان 84
3.2.1.4. مبارزه با فقر 86
4.2.1.4. مبارزه با باورها و سنت های خرافی 88
5.2.1.4. مبارزه با سطحی نگری و قشری گری 96
6.2.1.4. مقابله با مفاسد اجتماعی 101
2.4. تحلیل هنری 107
1.2.4. زبان 107
1.1.2.4. مجاز 108
2.1.2.4. استعاره 114
3.1.2.4. کنایه 118
4.1.2.4. تشبیه 121
2.2.4. موسیقی 123
1.2.3.4. موسیقی بیرونی 123
2.2.2.4. موسیقی درونی 126
3.2.4. تصویرگری 135
4.2.4. بینامتنی 139
1.4.2.4. بینامتنی تاریخی 144
3.4. قصید? نکیر و منکر 146
فصل پنجم
نتایج پژوهش
1.5. یافته های پژوهش 153
5.2. المخلص 156
فهرست منابع 159

فصل اول
طرح پژوهشی

مقدمه

السلام و الصلاه علی محمدٍ خاتم النبیین و آله الطییبین و الطاهرین

ادبیات تطبیقی به عنوان اندیشهای نو راهکارهایی را برای مطالعه تجانس وتقابل فرهنگی ملتها از جمله ادبیات پیش روی ما نهاده است.این علم جدید در پی آن است که مشترکات فرهنگی ملتهارا بیابد و آنگاه براساس این مشترکات آنها را به هم پیوند زند. دو ملت فارس و عرب، از قرون گذشته با هم تعاملات فرهنگی بسیار داشتهاند. این تعاملات در کشورهای هم مرز، همچون عراق و ایران بیشتر به چشم میخورد. این دو کشور دادوستدهای بسیاری در زمینههای مختلف فرهنگی،اقتصادی و حتی سیاسی داشتهاند که در دهههای اخیر،بویژه در دوران مشروطهخواهی، گسترش بیشتری یافته است.
هر دو کشور در زمان حیات زهاوی (1279-1354ه.ق =1863- 1936م) و بهار (1263-1330ه.ش = 1884-1954م) تحت سلط? مستبدان عثمانی و قاجاری بودند، که باعث گسترش جنبشهای آزادیطلبانه گردید. از سوی دیگر عقبماندگیهای اجتماعی و فرهنگی بر مشکلات سیاسی افزود. بنابراین جای شگفتی نیست که اکثر شاعران در این دوره به ادبیات رآلیستی توجه داشته و مسائل روز را در شعر خود منعکس میکردند. بهار و زهاوی همچون اکثر شاعران هم عصر خود، به عنوان شاعرانی متعهد و معناگرا، با نگاهی موشکافانه به نابرابریها وناهنجاریهای جامعه، سعی در اصلاح مفاسد اجتماعی و تقویت مصالح مردمی داشتند. از سوی دیگر استبداد و خفقان سیاسی اجاز? انتشار حقایق را آنچنان که بود، نمیداد؛ بنابراین به طنز سیاسی و اجتماعی، که مسائل را در لفافه بیان میکند، روی آوردند. بنابراین شرایط اجتماعی و سیاسی (عناصر غیر زبانی) یکی از دلایل اصلی شباهت درونمای? اشعار طنز این دو شاعر است. از سوی دیگر شرایط فرهنگی یکسان که به سوی ایجاد تغییرات اساسی در ادبیات میرفت، عناصر زبانی (زبان، موسیقی، تصویرپردازی) هر دو شاعر را شبیه هم کرده است. در کنار این مسائل، دوستی و رابط? دو شاعر و دادوستدهای دو کشور بر احتمال تاثیرپذیری آندو از یکدیگر، میافزاید. بر این اساس میتوان گفت که برخی اشعار طنز سیاسی و اجتماعی آنها -چه در عناصر زبانی و چه در محتوا- از همدیگر متاثر هست.
این پژوهش از پنج فصل تشکیل شده است؛ در فصل اول کلیات پژوهش و مسائل مربوط به موضوع مورد نظر بیان میگردد. در فصل دوم به بیان مبانی نظری میپردازد. در این فصل ابتدا ادبیات تطبیقی با تمامی رویکردهای آن از جمله رویکرد جدید فرانسه، (که پژوهش تحت تأثیر آن است) بررسی شده و اهداف اصلی ادبیات تطبیقی را بیان کرده است. در بخش دوم این فصل به گفتمان و تحلیل گفتمان به عنوان روش کاربرد زبان در ادبیات مورد توجه قرار گرفته است. این نظریه شامل دو رکن بافت برون متنی و بافت درونمتنی میشود. در بافت برون متنی تاثیر شرایط اجتماعی و سیاسی بر ادبیات و شعر بررسی میگردد و در بافت درون متنی عناصر زبانی از جمله تصویرپردازی، موسیقی و زبان با اشکال کاربردی آن همچون مجاز و حقیقت، در تولیدات ادبی مدنظر قرار گرفته میشود. بخش آخر مربوط به طنز به عنوان شاخهای از ادبیات انتقادی است که در آن اهداف، انواع و شیوههای طنز توضیح داده خواهد شد.
فصل سوم بافت برون متنی بهار و زهاوی و تأثیری که بر شعر طنز آنها داشته است، بررسی میگردد. این فصل شامل موقعیت سیاسی و اجتماعی شاعران است که مشروطه را به عنوان نقط? عطفی در دوران زندگی آنها معرفی میکند. همچنین سرگذشت و دیدگاههای آنها را به همراه انواع نوشتهها و سرودههایشان بررسی کرده و در پایان به دوستی و روابطی که آندو با هم داشتند، اشاره میکند. فصل بعد شامل بافت درونمتنی اشعار طنز زهاوی و بهار است، که اشعار طنز سیاسی و اجتماعی را از دو بعد موضوعی و هنری(زبانی) تحلیل میکند. در قسمت موضوعی، محتوای اساسی شعر شاعران، یعنی سیاست و اجتماع را با استناد به اشعار طنز آنها، براساس شیوههای مختلف طنز مورد کنکاش قرار داده است. در بخش دوم از لحاظ هنری و زیباییشناسی به اشعار طنز زهاوی و بهار میپردازد. در این بخش عناصر زبانی اشعار آنها را در اقسام مختلف از جمله زبان، موسیقی، تصویرپردازی و تناص بررسی کرده و شباهتهای زبانی را با توجه به اشعار آنها بیان میکند. در پایان هم قصید? “نکیر و منکر” بهار به عنوان ترجم? منظوم ابیات ابتدایی “ثوره فی الجحیم” با تکیه بر ابیات اصلی زهاوی منعکس گردیده است. در فصل آخر یافتههای پژوهش بیان میشود.
در این پژوهش سعی برآن است که شرایط سیاسی و اجتماعی دوران بهار و زهاوی و اشعار طنز آنها مورد بررسی قرار گرفته و شباهتها و تجانسات آنها بیان گردد. همچنین سعی شده در بررسی اشعار و شخصیتها و حوادث جانب اعتدال رعایت گردد و حق مطلب انعکاس داده شود. البته از آنجا که منابع مورد نیاز بسیار محدود و دسترسی به آنها در برخی موارد دشوار مینمود، نگارنده خود اذعان دارد که این پژوهش خالی از ایراد و اشکال نیست و جای بسی خوشحالیست که با انتقادهای سازنده آنها هم رفع گردد. امید آنکه این تلاش هرچند ناچیز راهگشای دانشپژوهان قرار بگیرد.
در پایان بر خود لازم میدانم از اساتید گرانبارم از جمله دکتر فرامرز میرزایی و دکتر هادی نظری منظم که با راهنماییها و مشاورههای بیدریغ خود مرا در تکمیل این پایاننامه یاری نمودهاند، تشکر و قدردانی کنم. همچنین از جناب آقای دکتر مرتضی قائمی
به خاطر تمامی زحماتی که برای بند? حقیر کشیدهاند سپاسگزارم و برای ایشان از خداوند منان آرزوی توفیق روزافزون دارم.
“الحمدُللهِ ربِّ العالمین”

2.1. بیان مسأله
ملک الشعرای بهار (1884-1954م) وجمیل صدقی زهاوی (1863-1936م) که تقریبا همدوره بودهاند، بهعلت زندگی در جامعهای مستبد، از زبان طنز برای نقد شرایط سیاسی و اجتماعی بهره بردهاند. بافت موقعیتی و حوادث سیاسی و اجتماعی عراق و ایران در این دوره با تفاوت دو دهه، تقریبا یکسان بوده است. این رخدادها حاصل ادبی مشابهی را نیز عرضه مینمایند، به عبارت بهتر بافت متنی اشعار طنز زهاوی و بهار که شامل عناصر زبانی است، با تاثیر از شرایط سیاسی و اجتماعی یکسان، بسیار به هم شبیه بوده و سعی در انعکاس واقعیتهای برون

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *