نوع ارتباطات سازمانی

از سوی دیگر رضایت شغلی متغیری است که محققان مختلف تأثیر آن را بر تعهد سازمانی سنجیده و اهمیت آن را مورد تآکید قرار داده اند. عدم دریافت بازخورد و ابهام در دریافت پیام، عدم مشارکت در تصمیم گیری و ابتکار در عملکرد و . . . می تواند موجب کاهش رضایت شغلی شود و از این طریق به طور غیرمستقیم تعهد سازمانی را کاهش دهد. پس می توان گفت ارتباطات خطی و تعاملی با تعریف نقشهای فرستنده و گیرنده و عدم مشارکت گیرنده در ارتباطات می تواند مستقیماً و یا به طور غیر مستقیم تعهد سازمانی معلمان را در ابعاد مختلف کاهش دهد.
لازم به ذکر است بر اساس جستجوی بدست آمده در این پژوهش، در موتورهای جستجو یاهو و گوگل و همچنین در سایت‌های مختلف، ژورنال‌ها و کتابخانه‌ ها موردی در باب رابطه بین انواع ارتباطات خطی، تعاملی و تبادلی با ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) در پژوهش‌های داخلی و خارجی موردی یافت نشد.
سئوال پنجم: آیا انواع ارتباطات سازمانی پیش بینی کننده معنادار انواع تعهد سازمانی معلمان می باشد؟
در این پژوهش رابطه بین انواع ارتباطات سازمانی مدارس با ابعاد تعهد سازمانی معلمان، در قالب یک مدل معادله ساختاری بررسی گردید. در این مدل انواع ارتباطات سازمانی به عنوان متغیر پیش‌بین و تعهد سازمانی معلمان، به عنوان متغیر ملاک در نظر گرفته شد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که انواع ارتباطات سازمانی رابطه ضعیفی با ابعاد تعهد سازمانی معلمان دارند و نمی توانند پیش بینی کننده خوبی برای این ابعاد باشند. قویترین رابطه در این مدل مربوط به رابطه بین ارتباطات خطی و تعهد عاطفی است و این رابطه معکوس می باشد. اما درکل روابط بین انواع ارتباطات سازمانی (ارتباطات خطی، تعاملی و تبادلی) با ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) بسیار ضعیف می باشد. شاید بتوان دلیل این نتیجه را پرسشنامه تعهد سازمانی مورد استفاده دانست. زیرا اکثر معلمان اعتقاد داشتند که پرسشنامه مذکور مناسب محیط شغلی آنها نیست و برای کسب نتیجه بهتر باید پرسشنامه ای متناسب مدارس طرح ریزی و اجرا گردد. از سوی دیگر ممکن است متغیر دیگری مانند رضایت شغلی یا حمایت سازمانی واسطه تأثیر انواع ارتباطات سازمانی بر ابعاد تعهد سازمانی باشد.
بر اساس جستجوی صورت گرفته در این پژوهش، در موتورهای جستجو و همچنین در سایت‌ها، ژورنال‌ها و کتابخانه‌های مختلف، موردی در باب رابطه بین ارتباطات خطی، تعاملی و تبادلی با ابعاد تعهد سازمانی در پژوهش‌های داخلی و خارجی یافت نشد.
سئوال ششم: آیا تفاوت معناداری بین نوع ارتباطات سازمانی در مدارس دخترانه و پسرانه وجود دارد؟
بررسی های صورت گرفته در این پژوهش نشان داد که بالاترین میانگین انواع ارتباطات سازمانی گزارش شده توسط معلمان، مربوط به ارتباطات تبادلی در مدارس دخترانه و پایین‌ترین میانگین نیز، مربوط به ارتباطات خطی در مدارس دخترانه می‌باشد؛ اما نتایج پژوهش حاکی از آن است که تفاوت این دو میانگین معنادار نمی باشد. به بیان دیگر با وجود اینکه مدارس پسرانه ارتباطات تعاملی را بیشتر از ارتباطات تبادلی گزارش کرده اند، اما بین میانگین انواع ارتباطات سازمانی در مدارس دخترانه و پسرانه تفاوت معناداری مشاهده نشد و نتایج نشان داد نوع ارتباطات سازمانی در مدارس دخترانه و پسرانه یکسان است.
شاید بتوان بالا بودن میانگین ارتباطات تبادلی را تا حدی تأثیر نمونه مورد بررسی دانست. زیرا بیشتر از نصف معلمانی که در پژوهش مشارکت نموده و پرسشنامه ها را تکمیل کردند، معلمین مقطع ابتدایی بودند. جو مقطع ابتدایی تا حدودی بازتر از مقاطع راهنمایی و دبیرستان است و رابطه بین مدیر و معلمان صمیمانه تر است. روشهای مشارکت جویانه و شیوه های نوین در تدریس و در اداره مدرسه در این مقطع بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد . اما این ارتباطات در مدارس دخترانه و پسرانه یکسان بود و مدارس دخترانه و پسرانه هردو ارتباطات خطی را پایین تر از ارتباطات تعاملی و تبادلی گزارش کردند.
از سوی دیگر شاید بتوان گفت معنادار نشدن تفاوت بین میانگین ارتباطات تعاملی و تبادلی در مدارس دخترانه و پسرانه محصول نزدیک بودن میانگینها به یکدیگر باشد. به این معنا که تفاوت بین میانگین ها بالا نبود.
بر اساس جستجوی صورت گرفته در این پژوهش، در موتورهای جستجو و همچنین در سایت‌ها، ژورنال‌ها و کتابخانه‌های مختلف، موردی در باب رابطه بین ارتباطات خطی، تعاملی و تبادلی با ابعاد تعهد سازمانی در پژوهش‌های داخلی و خارجی یافت نشد.
سئوال هفتم: آیا تفاوت معناداری بین انواع تعهد سازمانی معلمان زن و مرد وجود دارد؟
نتایج به دست آمده در این پژوهش حاکی از آن است که بالاترین میانگین انواع تعهد سازمانی معلمان، مربوط به تعهد مستمر معلمان زن و پایین‌ترین میانگین مربوط به تعهد هنجاری معلمان مرد می‌باشد؛ اما نتایج پژوهش نشان داد که تفاوت این دو میانگین معنادار نمی باشد. به بیان دیگر بین میانگین انواع تعهد سازمانی در معلمان زن و مرد تفاوت معناداری وجود ندارد.
چنانچه پیش از این گفته شد تعهد سازمانی موضوع مهمی در مباحث مدیریت است. سازمانی که نسبت به تعهد سازمانی کارکنانش بی توجه باشد، نسبت به سرمایه انسانی که مهمترین سرمایه هر سازمانی است غافل مانده است. هرسازمانی نیاز به اعضایی دارد که وفاداری و وابستگی آنها به سازمان فراتر از قرارداد رسمی آنها باشد. به عبار
ت دیگر، سازمان ها برای بهبود اثربخشی و عملکرد خود به افرادی نیاز دارند که به نفع سازمان فراتر از وظایف مقرر عمل کنند و این امر به ویژه در مشاغل حساسی مانند معلمی از اهمیت به سزایی برخوردار است. بنابراین لازم است معلمین توجه بیشتری به افزایش تعهد سازمانی معلمان نشان دهند.
نتایج این پژوهش با پژوهشهای مستحسن و حقانی (1389)، زکی (1383) و گودرزچگینی و همکاران (1391) همسو بوده و با پژوهش زکی (1387) و حسینی و اشرفی (1388) ناهمسو می باشد. درواقع اکثر پژوهشها تفاوت معناداری بین تعهد سازمانی زنان و مردان نشان نداده اند. اما برخی از آنها تعهد سازمانی مردان را بیش از زنان گزارش کرده اند. دلیل تفاوت یافته ها را شاید بتوان تفاوت در ابعاد تعهد سازمانی مردان و زنان دانست. برخی از پژوهشها بین ابعاد تعهد سازمانی زنان و مردان تفاوت قائل شده اند. گودرزچگینی و همکاران (1391) تعهد عاطفی مردان را بیشتر از زنان دانسته اند. از سوی دیگر نمونه مورد بررسی نیز در تفاوت بین نتایج مؤثر است؛ گرچه نمی تواند تفاوتها را کاملاً توجیه نماید.
5-3- نتیجه گیری نهایی:
هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین انواع ارتباطات سازمانی (ارتباطات خطی، تعاملی و تبادلی) حاکم بر مدرسه بر ابعاد تعهد سازمانی معلمان بود. غالب تعاریف ارائه شده در زمینه ارتباطات، آن را تعامل یا کنش و واکنش متقابل معرفی می کنند. طبق این تعاریف ارتباط جریانی دو یا چند جانبه است و چنین ارتباطی موجبات مشارکت بیشتر افراد را در سازمان فراهم می آورد. ارتباطات خطی و تعاملی در زمینه افزایش مشارکت کارکنان در سازمان محدودیت هایی ایجاد می کنند. آنها پیچیدگی فرایند ارتباطات را نادیده می گیرند و آن را محدود می سازند. امروزه سازمانها برای بهبود ارتباطات سازمانی و هرچه اثربخش تر نمودن خویش، تدابیری به کار می بندند از جمله پیش بینی رویه هایی برای رسیدگی به پبشنهادات و شکایات کارکنان، استفاده از مشاورانی که زیر دست ها آزادانه و بدون ترس بتوانند مسایل خود را با آنان در میان بگذارند و استفاده از پرسشنامه ها برای جمع آوری اطلاعات به منظور سنجش روحیه و رضایت کارکنان. هرکدام از این روشها می توانند زمینه ای برای مشارکت کارکنان فراهم آورند، اما به تنهایی کافی نیستند. الگوهای تبادلی ارتباطات در سوی دیگر می کوشد دوطرف ارتباط را به یک میزان در فرایند ارتباطات سهیم نماید؛ بدین معنا که نقش های فرستنده و گیرنده در ارتباطات تبادلی معنایی ندارد و هردو طرف به طور همزمان هم فرستنده اند و هم گیرنده.
چنانچه پیش از این بیان شد، باوجود پیشرفته تر بودن ارتباطات تبادلی، این نوع ارتباطات نمی تواند به تنهایی نیازهای سازمانی و انسانی را رفع نماید؛ زیرا تخصص های متفاوت افراد و فوریت برخی از تصمیمات ایجاب می کند در برخی از فرایندهای ارتباطی یکی از طرفین رابطه فرستنده باشد و دیگری گیرنده. از سوی دیگر رواج استفاده از الگوهای تبادلی نیازمند بسترسازی مناسبی است. ارائه آموزشهای مداوم جهت افزایش دانش و مهارتهای کارکنان می تواند زمینه و بستر مناسبی برای استفاده از الگوهای تبادلی ارتباطات فراهم نماید.
تعهد سازمانی متغیر دیگر مورد بررسی این پژوهش است و شامل ابعاد تعهد عاطفی، مستمر و هنجاری می باشد. چنانچه بیان شد تعهد سازمانی نیز موضوعی کلیدی در مباحث مدیریت است. هر سازمانی برای پیشبرد اهداف خویش و هرچه اثربخش تر نمودن عملکرد خود نیاز به کارکنانی دارد که فراتر از قرارداد رسمی خویش عمل کنند؛ اهداف سازمانی را بپذیرند، در جهت عملی نمودن آنها تلاش نمایند، خود را عضوی از سازمان بدانند، در قبال آن احساس مسئولیت نمایند و بخواهند که در سازمان بمانند. وجود چنین افرادی در سازمان، زمینه ساز موفقیت هرچه بیشتر سازمان را فراهم می نماید. غیبت کارکنان و عدم حضور مفید و مستمر آنها (فیزیکی و روانی) در سازمان در کنار ترک خدمت، یکی از مسائل مهمی است که نتیجه نداشتن تعهد سازمانی و التزام به مبانی آن تلقی می شود، و به عنوان واکنشی منفی هم انگیزه، روحیه، رضایت وکارایی افراد و هم بهره وری و اثربخشی سازمان را به خطر می اندازد. پژوهش ها نشان داده است کارکنان علاقه مند و وفادار به سازمان، عملکرد و بهره وری بالاتری دارند، تمایل به ماندگاری آنها در سازمان بیشتر است، کمتر غیبت دارند، انگیزه آنها بالاتر و موافقت و همراهی آنان با دگرگونی های سازمان بیشتر است.
نتایج حاصل از این پژوهش به ترتیب عبارتند از:
بالاترین میانگین انواع ارتباطات سازمانی گزارش شده توسط معلمان مربوط به ارتباطات تبادلی و پایین‌ترین آنها مربوط به ارتباطات خطی می‌باشد.
از دیدگاه معلمان در مدارس شهر خنج هر دو نوع ارتباطات تعاملی و تبادلی غالب می باشند.
تعهد سازمانی معلمان در مدارس شهر خنج با وجود اینکه در حد قابل قبول قرار دارد، اما پایین تر از حدکفایت مطلوب می باشد.
بالاترین میانگین انواع تعهد سازمانی گزارش شده توسط معلمان، مربوط به تعهد مستمر و پایین‌ترین میانگین مربوط به تعهد هنجاری می‌باشد.
هردو نوع تعهد مستمر و تعهد عاطفی بین معلمین مدارس گروه نمونه غالب می باشد.
بین ارتباطات سازمانی خطی با تعهد سازمانی عاطفی و مستمر رابطه منفی و معناداری وجود دارد.
بین ارتباطات تعاملی با تعهد سازمانی مستمر و هنجاری رابطه منفی و معناداری وجود دارد.