نهج البلاغه

آن هم به سر موضوعات کوچک و غیرقابل اهمیت.
این گونه بی نظمی و هرج و مرج، و نبودن یک حکومت مقتدر که بر اوضاع مسلّط باشد و یاغی ها را بر سر جای خود بنشاند سبب شده بود که اعراب به صورت خانه به دوش زندگی کنند و هر سال در نقطه ای از بیابان ها با مرکب و چارپایان خود به دنبال آب و علف بگردند، از این لحاظ هر کجا اثری از آب و آبادی می دیدند، فوراً دور آن حلقه زده و خیمه ها را بالا می بردند، و هرگاه جایی بهتر از آن به نظرشان می رسید دو مرتبه به صحراگردی ادامه می دادند.
این دربه دری و دوره گردی، معلول دو چیز بود: یکی بدی وضع جغرافیایی عربستان از نقطه نظر آب و هوا و مراتع، دیگری خون ریزی های زیاد که آنان را به مسافرت و کوچ وادار می ساخت.
صفحات نهج البلاغه در بیان اوضاع عرب قبل از اسلام شاهد زنده ای است که آنان از نظر زندگی و انحطاط فکری و فساد اخلاقی در وضع اسفناکی بودند اینک یک فراز از سخنان امیرمؤمنان (ع) را در اینجا نقل می نمائیم: امیرمؤمنان (ع) در یکی از خطبه های خود، اوضاع عرب بیش از اسلام را چنین بیان می کند:
«خداوند محمد(ص) را بیم دهنده ی جهانیان، و امین وحی و کتاب خود، مبعوث نمود، و شما گروه عرب در بدترین آئین و بدترین جاها، بسر می بردید، در میان سنگلاخ ها و مارهای کر(که از هیچ صدایی نمی رمیدند) اقامت داشتید، آب های لجن را می آشامیدید و غذاهای خشن(مانند آرد هسته خرما و سوسمار) می خوردید و خون یکدیگر را می ریختید، و از خویشاوندان دوری می کردید، بت ها در میان شما سرپا بودند، از گناهان اجتناب نمی نمودید.
پیامبر مکرّم اسلام(ص) در چنین شرایطی مبعوث شدند و اگر نبود«شرح صدر» این نعمت ربانی به سرانجام رساندن این بار مسئولیت سنگین و کمرشکن ممکن نمی شد.
فرایند و پروسه انجام مأموریت الهی نبوت با ملزومه مهم رسالت یعنی «شرح صدر» امکان پذیر شد.
پیامبر (ص) در نخستین مراحل دعوت خود فرمودند:
1- من برای این مبعوث شده ام که شرک و بت پرستی را از بین ببرم.
2- در سرلوحه برنامه من احسان و نیکوکاری به پدر و مادر قرار گرفته است.
3- در آیین پاک من فرزندکشی به منظور ترس از فقر، شنیع ترین عمل شمرده می شود.
4- برای این انگیخته شده ام که بشر را از کارهای زشت دور کنم و از هر پلیدی پنهان و آشکار، بازدارم.
5- در شریعت من آدم کشی، و خونریزی به ناحق اکیداً ممنوع است.
6- خیانت به مال یتیم حرام است.
7- اساس آئین من، عدالت است لذا کم فروشی در قانون من حرام می باشد.
8- هیچ کس را به بیش از توانایی خود تکلیف نمی کنم.
9- زبان و گفتارهای انسان که آئینه تمام نمای روحیات اوست باید در راه کمک به حق و حقیقت به کار افتد و جز راست نباید بر زبان جاری شود اگرچه بر ضرر گوینده باشد.
10- به پیمان هایی که با خدا بسته اید احترام بگذارید.
این ها سفارش های خدای شماست که باید از آن پیروی کنید.
5-3-4- سؤال چهارم تحقیق:
آیا مفاهیم مورد اشاره در سوره مبارکه انشراح نتایج عینی و عملی برای مخاطبین (آن زمان و آن جامعه) در پی داشته است؟(چهارمین عنصر مدل CIPPO).
نتیجه= p=product
از میان عقاید و باورهای اعراب جاهلیت می توان: 1- طرز تفکّر اعراب درباره انسان پس از مرگ 2- وضعیت اسف بار زنان 3- خرافات و افسانه پرستی نزد عرب و… نام برد.
پیامبر اسلام(ص) نه تنها از عقاید خرافی که به ضرر خود و اجتماع تمام می شد جلوگیری می نمود بلکه حتی اگر یک افسانه محلّی؛ یک فکری بی اساس به پیشرفت هدف او کمک می کرد با تمام قوا و نیرو با آن مبارزه نموده و کوشش می کرد که مردم بنده حقیقت باشند نه بنده افسانه و خرافات