پژوهش – مقایسه حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس کودکان ۱۰ و۱۱ساله موسیقی آموخته و …

۲- حافظه ارقام: آزمایش‌کننده فهرستی از ارقام از سه تا نه‌ تایی را با آرامش و با صدای بلند می‌خواند و آزمودنی پس از گوش دادن به هر فهرست باید به همان ترتیب آن‌ها را بازگو کند. این آزمون که یکی از متداول‌ترین شاخص هوش است،مستلزم آن است که آزمودنی بعضی از فهرست‌های ارقام خوانده ‌شده را به همان ترتیب و بعضی دیگر را به صورت وارونه بازگو کند. در حالت اول،حافظه برای ارقام مستقیم و در حالت دوم، حافظه برای ارقام وارونه اندازه‌گیری می‌شود. این خرده‌آزمون،حافظه شنیداری کوتاه‌ مدت را اندازه‌گیری می‌کند. اما باید دانست میزان دقت و تمرکز و یا حواس‌پرتی و اضطراب آزمودنی نمره او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
۳- گنجینه لغات: فهرستی از ۳۵ کلمه به صورت شفاهی و کتبی به آزمودنی ارایه می‌شود و او باید آنها را تعریف کند و یا معنای آنها را توضیح دهد. این آزمون یکی از شاخص‌های مهم هوش به شمار می‌رود،از عامل اضطراب و حواس‌پرتی و اختلال‌ های عاطفی کمتر تأثیر می‌پذیرد.
۴- محاسبات: این خـرده‌ آزمون شامل ۱۴ مسأله ساده است که معمولاً بـدون استفاده از کاغذ و مداد می‌توان آنها را حـل کرد. این خرده ‌آزمون بیشتر به عنوان آزمون استدلال تلقی می‌شود تا عملکرد محاسبات عددی. در اجرای این آزمون عواملی مانند حافظه،دقت،تمرکز حواس،استعداد ریاضی و استدلال مورد سنجش قرار می‌گیرند.
۵- درک و فهم: این آزمون ۱۶ ماده دارد که سـوال‌های آن به صورت باز – پاسخ تدوین شده‌اند. این سوال‌ها سه دسته‌اند. در نوع اول آزمودنی در موقعیتی قرار داده می‌شود و او باید بگوید که در آن موقعیت چه کاری باید انجام دهد. مثال : اگر یک شخص زخمی را که در خیابان افتاده است ببینید، چه کار می‌کنید ؟ و در نوع دوم آزمودنی باید برای بعضی قواعد یا پدیده‌ها دلیل بیاورد. مثال: چرا مردگان را دفن می‌کنند؟ و در نوع سوم باید معنای ضرب‌المثلی را بیان کند. با این آزمون عمدتاً عقل سلیم،سطح درک و بینش آزمودنی سنجیده می‌شود.
۶- شباهت‌ها:این آزمون ۱۴ سوال باز- پاسخ دارد که در هرسوال آزمودنی باید شباهت موجود بین دو چیز را بیان کند. این آزمون بیشتر درک روابط و تفکر انتزاعی را اندازه‌گیری می‌کند.
مقیاس هوش عملی
۱- تکمیل تصاویر: این آزمون شامل ۲۰ کارت است. در هر کارت تصویری دیده می‌شود که یک بخش مهم آن حذف شده است. آزمودنی باید بگوید کدام بخش تصویر حذف شده است. زمان پاسخ دادن به هر سوال ۲۰ ثانیه است.
۲- تنظیم تصاویر: این آزمون شامل ۱۰ مجموعه کارت های از سه تا شش‌تایی است. هر دسته از کارت‌ ها به طور نامرتب به آزمودنی ارایه می‌شود،او باید آنها را به گونه‌ای منظم و مرتب کنار هم بگذارد تا داستانی را نشان دهد. این خرده‌آزمون توانایی آزمودنی را در توجه به اجزای مربوط و مناسب، برنامه‌ریزی دقیق و درک روابط علت و معلول و استدلال کلامی اندازه‌گیری می‌کند.
۳- طراحی با مکعب‌ها: ابزارهای این آزمون شامل ۱۲ مکعب چوبی با ابعاد ۵/۲ سانتی‌متر است. بعضی از رویه‌های مکعب‌ها سفید،بعضی قرمز و بعضی رویه‌ها نیمی قرمز و نیمی دیگر سفید است. علاوه بر این،۹ کارت وجود دارد که طرح‌های هندسی به رنگ‌های سفید و قرمز روی آنها کشیده شده است. آزمودنی باید با استفاده از ۴ تا ۱۰ مکعب آنها را طوری کنار هم بچیند که هر بار یکی از طرح‌های روی کارت‌ها را بسازد. به نظر رپاپورت(Rapaport)با این آزمون استدلال،درک روابط فضایی، هماهنگی بینایی حرکتی، مفهوم‌سازی غیرکلامی و تفکر انتزاعی اندازه‌گیری می‌شود.
۴- الحاق قطعات: این خرده ‌آزمون از چهار قطعه مقوای ضخیم که هر یک نشانگر تصویر یک شئ نا آشناست و به قطعه‌های مختلف بریده شده‌اند،تشکیل شده است. آزمایش‌کننده هر بار قطعه‌های یکی از تصاویر را به طور نامرتب به آزمودنی ارایه می‌دهد و او باید در محدوده زمانی تعیین‌شده قطعه‌ها را طوری کنار هم قرار دهد که شئ مورد نظر ساخته شود. با این آزمون،توانایی آزمودنی در درک رابطه جزء وکل سنجیده می‌شود.
۵- نماد ارقام: این آزمون در اصل یک آزمون رمزگردانی است و یکی از انواع قدیمی‌ترین و دقیق‌ترین آزمون‌های روانی است. در این آزمون،آزمودنی باید رمز هر عدد را مطابق الگوی داده شده روی برگ خاصی ثبت کند. پس از یک تمرین کوتاه روی چند نمونه ۹۰ ثانیه به آزمودنی فرصت داده می‌شود تا هر اندازه که می‌تواند رمز یا نماد مربوط به اعداد را در فرمی که در اختیارش گذاشته شده است وارد کند. این خرده‌ آزمون عواملی مانند توانایی یادگیری تکالیف نا آشنا، چابکی بینایی حرکتی، پشتکار و سرعت عمل را اندازه‌گیری می‌کند.
مقیاس تجدیدنظر شده هوش وکسلر برای کودکان
مقیاس هوش کودکان در سال ۱۹۷۲ مورد تجدید نظر قرار گرفت. این مقیاس،هوش کودکان گروه‌های سنی ۶ سال تا ۱۶ سال و ۱۱ ماه و ۳۰ روز را اندازه‌گیری می‌کند. این مقیاس از ۱۲ خرده‌آزمون تشکیل شده است. مقیاس کلامی کودکان شامل خرده‌آزمون‌های اطلاعات عمومی،درک و فهم،محاسبات،شباهت‌ها،خزانه لغات و حافظه اعداد می‌باشد و مقیاس عملی کودکان شامل خرده ‌آزمون‌های تکمیل تصاویر،تنظیم تصاویر،طراحی با مکعب‌ها،الحاق قطعات،رمزگردانی(که همتای رمزهای عددی بزرگسالان است)و مازها می‌باشد. در مقیاس هوش وکسلر کودکان، خرده‌آزمون‌های حافظه عددی و مازها به عنوان آزمون‌های تکمیلی به حساب آمده است. اگر آزماینده وقت کافی در اختیار داشته باشد می‌تواند آنها را اضافه کند یا اگر به نتیجه یک آزمون بنا به عللی اعتماد نکند، می‌تواند آنها را به عنوان یک آزمون جانشین مورد استفاده قرار دهد.
مقیاس تجدید نظر شده وکسلر کودکان از اعتبار بسیار بالایی برخوردار است. متوسط همسانی درونی گزارش شده برابر ۹۶% برای کلی، ۹۴% برای مقیاس کلامی و ۹۰ % برای مقیاس عملی بوده است. ضرایب اعتبار متوسط برای خرده آزمون های کلامی بین ۷۷% تا ۸۶%(با میانه ۸۰%)در حالی که برای خرده آزمون های عملی اندکی پایین تر و بین ۷۶% تا ۸۵%(با میانه ۷۲%)بوده است. اعتبار بازآزمایی برای سه مقیاس کاملاً بالا برای مقیاس کلی ۹۵%،مقیاس کلامی ۹۳% ومقیاس عملی ۹۰% گزارش شده است(نیکخو،پاشا شریفی،۱۳۷۵).
روایی این آزمون که توسط ستلر(۱۹۸۸)گزارش شده عبارتند از:
همبستگی با تجدید نظر چهارم استنفورد بینه(۷۸%)،K-ABC(70%)،آزمون های گروهی هوشی(۶۶%)،WRAT(59%-52%)،آزمون پیشرفت تحصیلی فردی پی بادی(۷۱%)و نمره های کلاسی (۳۹%). بدین ترتیب با اعتبار و روایی بالا ی گزارش شده آزمون هوش وکسلر،می تواند متغیر های مناسب را در زندگی آزمودنی پیش بینی کند و بر یک چهارچوب درست و دقیق مفهومی استوار است(نیکخو،پاشا شریفی،۱۳۷۵).
پژوهشگر با مطالعۀ پیشینه تحقیق در ایران و خارج از کشور هوش را به عنوان متغیری تأثیر گذار در همه ی پژوهش ها دیده است بنابراین به کنترل آن خواهد پرداخت و از آزمون هوش وکسلر کودکان برای اندازه گیری آن استفاده خواهد نمود.
فردوسی(۱۳۸۰)در پژوهش خود با عنوان مقایسه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان موسیقی آموخته و موسیقی نیاموخته برای اندازه گیری هوش ازآزمون هوش وکسلر استفاده نموده است.
رضایی(۱۳۸۰)در پژوهش خود با عنوان مقـایسه توانایی استـدلال فضـایی و پیشرفت ریاضی دانش آموزان موسیقی آموخته و نیاموخته، هوش راکنترل نموده و برای اندازه گیری آن از آزمون هوش وکسلر استفاده نموده است.
تمامی صاحب نظران حیطه آزمون های روانی این آزمون را در زمره ی معتبرترین و پر استفاده ترین آزمون های هوشی می دانند و در تمامی جداول مربوط به ده آزمون معتبر روان شناسی
(TopTen)همواره نام این آزمون قید شده است(لطفعلی زاده،۱۳۸۵؛ نقل ازرضایی،۱۳۸۸).
۳- فرم حاوی اطلاعات دموگرافیک
این فرم که توسط والدین تکمیل میگردد،جهت همسان سازی دو گروه موسیقی آموخته و نیاموخته مورد استفاده قرارگرفت. دراین پرسشنامه از سؤالات ذیل استفاده شد: مشخصات کامل دانش آموزان(تعداد خواهروبرادر،نام آموزشگاه موسیقی،مدت آموزش موسیقی ونوع ساز).
سطح تحصیلات پدر ومادر(بصورت ۵گزینه از زیردیپلم تا کارشناسی ارشدوبالاتر).
شغل پدرومادر(شامل گزینه های کارمند،کارگر،معلم،آزاد،بیکارومادر،خانه دار).
درآمد ماهیانه خانواده:(شامل ۴گزینه،کمتراز۵۰۰،۰۰۰تومان تا بالاتراز۱،۵۰۰،۰۰۰تومان).
۳-۶ .روش گرد آوری داده ها
۱- فرم حاوی اطلاعات دموگرافیک:
این فرم که به وسیله ی والدین تکمیل میشود،جهت همسان سازی دو گروه دانش آموز موسیقی آموخته و نیاموخته مورد استفاده قرار خواهد گرفت. ضمن تماس با والدین قبل از اجرای آزمونها ازآنها خواسته شد تا درجلسهای درمحیط مدرسه حضورداشته باشند،سپس توضیحات لازم درمورد پژوهش و هدفهای آن ارائه شده و پس ازکسب موافقت آنها برای شرکت فرزندانشان درآزمون،فرم به آنها داده شد تا آنرا تکمیل کنند.البته قابل ذکر است که فرمهای دانش آموزانی که سطح تحصیلات پدر و مادر آنها پایین تر از دیپلم و بالاتر از کارشناسی و نیز سطح درآمد اولیای آنها بیش از ۲میلیون تومان در ماه بود،در جهت همتاسازی دو گروه حذف گردید.
۲- ریون :
این آزمون جهت همتاسازی هر دو گروه نمونه برگزار گردید. بدین منظور با انجام این آزمون ۵۰ کودک موسیقی آموخته و۵۰ کودک موسیقی نیاموخته که نمره هوش کل آنها دردامنه ۱۰۰ تا ۱۲۵ باشد،به عنوان گروه نمونه انتخاب شد. براساس نمرات تراز شده به جدول مربوط به نمره هوش مراجعه شده و هوش دانشآموزان براساس سن تقویمی آنها از جدول استخراج شده و در صورت قرارگرفتن در دامنه فوق آزمون وکسلر انجام می گرفت.
۳- خرده آزمون های آزمون هوش وکسلر:
این آزمون به صورت فردی توسط پژوهشگر در مدرسه در مکانی مناسب و آرام به طور انفرادی انجام شده است و به ترتیب زیر خرده آزمون ها اجرا شد.۱- محاسبات عددی ۲- حافظه ارقام
قبل از اجرای آزمون و در حین اجرای آن همواره حضور دراتاق راحت و آرام،رابطه دوستانه بین آزمونگر و کودک،چیدن وسایل مورد نیاز به صورت مرتب و وقت کافی برای اجرای کامل و راحت آزمون مورد توجه کامل قرار گرفت.
بعد از توضیح مناسب و لازم،سوالهای خرده آزمونها پرسیده و زمان اجرای آزمون ثبت شد،اگر آزمودنی خستگی خود را اعلام می کرد و تمایل به ادامه آزمون نداشت ادامه تست به جلسه بعدی موکول می شد.در حین انجام آزمون نمره ها به صورت صحیح و دقیق طبق دستورالعمل انجام آزمون ثبت شد، آزمونگر در مورد نمره موادی که ساده بوده و لذا انجام نشده ولی محاسبه شده است اطمینان کسب کرد،بعد از محاسبه نمرات خام آنها،به نمرات تراز شده تبدیل شدند،تبدیل نمرات خام به نمرات تراز شده بر اساس سن فرد بود.
۱- محاسبات عددی:این خـرده‌ آزمون شامل ۱۴ مسأله ساده است که معمولاً بـدون استفاده از کاغذ و مداد می‌توان آنها را حـل کرد. این خرده ‌آزمون بیشتر به عنوان آزمون استدلال تلقی می‌شود تا عملکرد محاسبات عددی. در اجرای این آزمون عواملی مانند حافظه،دقت،تمرکز حواس،استعداد ریاضی و استدلال موردسنجش قرار می‌گیرند.
۲- حافظه ارقام : آزمایش‌کننده فهرستی از ارقام از سه تا نه‌ تایی را با آرامش و با صدای بلند می‌خواند و آزمودنی پس از گوش دادن به هر فهرست باید به همان ترتیب آن‌ها را بازگو کند. این آزمون که یکی از متداول‌ترین شاخص هوش است،مستلزم آن است که آزمودنی بعضی از فهرست‌های ارقام خوانده ‌شده را به همان ترتیب و بعضی دیگر را به صورت وارونه بازگو کند. در حالت اول،حافظه برای ارقام مستقیم و در حالت دوم،حافظه برای ارقام وارونه اندازه‌گیری می‌شود. این خرده‌آزمون،حافظه شنیداری کوتاه‌ مدت را اندازه‌گیری می‌کند. اما باید دانست میزان دقت و تمرکز و یا حواس‌پرتی و اضطراب آزمودنی نمره او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
۳-۷ .روش تجزیه و تحلیل داده ها
برای تجزیه وتحلیل داده ها ازآمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. جهت توصیف دادهها به بررسی پارامترهایی مانند گرایش مرکزی(میانگین،میانه)،اندازه پراکندگی(دامنه تغییرات وانحراف معیار) پرداخته شد. اطلاعاتی مانند جنس،میزان تحصیلات پدرومادر،سطح اقتصادی خانواده،نمرات آزمون ریون و وکسلر(نمرات حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکز حواس)کودکان به صورت جدول فراوانی و نمودار در ابتدای تحلیل آورده شد. در بخش آمار استنباطی برای تحلیل و تفسیر داده ها با توجه به تعداد متغیرهای وابسته از آزمون MANOVAتحلیل واریانس چندمتغیری یک راهه استفاده شد.

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

کامنت‌ها بسته شده‌اند.