محصولات کشاورزی

با توجه به نقش موثر دولت در روند تولید محصولات کشاورزی و همچنین، تاثیر بسیار مهم نحوه و مقدار پرداخت یارانهها به کشاورزان توسط دولت، نتایج این تحقیق میتواند میزان این تاثیر گذاری بر رتبهی دانههای روغنی در الگوی کشت منطقه را بررسی کند.
1-6 جنبه جدید بودن و نو آوری طرح در چیست ؟
با توجه به این موضوع که تاکنون هیچ مطالعهای در زمینه تاثیر یارانههای دولت بر کشت دانههای روغنی و همچنین اثرات حذف این یارانهها بر الگوی کشت یک منطقه در داخل کشور انجام نگرفته است، مطالعه حاضر میتواند حاوی مطالب سودمندی برای سازمانها و نهادهای زیربط در جهت توسعه کشت وافزایش تولید دانههای روغنی باشد.
1-7 دانههای روغنی:
دانه‌های روغنی از محصولات با ارزش بخشکشاورزی به شمار می‌روند که به عنوان ماده اولیه صنایع روغن‌کشی و تأمین‌کننده نیازهای چربی، پروتیین و ویتامین در حیات موجودات زنده نقش اساسی را ایفا می‌کنند. دانه‌های روغنی به عنوان گیاهان صنعتی، به دلیل کاربردهای فراوان در تغذیه انسان و کنجاله آن در تغذیه دام و طیور و مصارف متعدد صنعتی، از جایگاه ویژه‌ای در بین محصولات کشاورزی برخوردارند. چرخه صنعت روغن‌نباتی بر وجود و عدم دانه‌های روغنی استوار است. جدول (1-1)، که میزان سرانه استفاده از انواع روغنهای خوراکی در کشور افزایش یافته و این امر نشان دهنده اهمیت دانههای روغنی به عنوان یکی از تامین کنندههای منابع روغن‏های خوراکی کشور میباشد. حمل و‌نقل دانه‌های روغنی به لحاظ پراکندگی مناطق تولید در سطح کشور از موارد مهم و تأثیر‌گذار بر هزینه‌های تولید روغن‌نباتی است. تغییرات تولید دانه‌های روغنی در یک دوره 40 ساله که صنایع روغن‌کشی از تولیدات دانه‌های روغنی کشور بهره‌مند شده‌اند، نشان می‌دهد که در ابتدا تنها از پنبه دانه و سپس از دو منبع سویا و آفتابگردان و طی سال‌های اواخر دهه 1370 از سایر محصولات مانند گلرنگ و کلزا استفاده شده است. سایر منابع مانند کنجد به طور محدودی در صنایع روغن‌کشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با اجرای سیاست خودکفایی در تولید دانه‌های روغنی، کشت دانه روغنی که عمده‌ترین آن دانه روغنی کلزا است، گسترش پیدا کرده و به قیمت تضمینی از کشاورزان خریداری می‌شود. با وجود این، حدود 85 درصد نیاز کشور به دانه روغنی به صورت دانه یا روغن‌خام از طریق واردات تأمین و در کارخانه‌های روغن‌کشی و فرآوری روغن تبدیل به روغن خوراکی می‌شود. از آنجا که قیمت تمام شده دانه داخلی در مقایسه با قیمت دانه وارداتی بالاتر است، به‌منظور خرید دانه داخلی توسط کارخانه‌های روغن‌کشی دو سیاست وجود دارد. یک سیاست می‌تواند پرداخت ضرر و زیان خرید تضمینی دانه روغنی باشد که این سیاست برای دولت بار مالی به همراه دارد. سیاست دیگر معافیت از سود بازرگانی دانه روغنی وارداتی (و به طور خاص دانه سویا) است، به‌گو‌نه‌ای که زیان خریداران داخلی پوشش داده شود و کمبود دانه‌روغنی نیز تأمین شود.
جدول1-1: سرانه مصرف روغن آشکار بدون محاسبه روغن زیتون، پیه، کره و روغن ماهی
(فقط روغن نباتی و کرهنباتی) در ایران
سال سرانه مصرف (کیلوگرم)
1340 5/3
1345 9/3
1350 5
1355 1/7
1360 9/7
1361 6/8
1362 6/9
1363 5/10
1364 2/10
1365 4/6
1366 1/11