شیخ اعظم انصاری

با توجه به این که هدف از گرفتن دیرکرد جلوگیری از وقوع پدیده معوقات است، قانون گذار می‌تواند با وضع قوانین خاص، متخلفینی را که با وجود تمکن اقساط خود را پرداخت نمی‌کنند، به صورت‌های دیگر همچون شلاق، حبس، تبعید، الزام به کارهای عام المنفعه، محدودیت حقوق، محرومیت از حقوق، تشهیر، محرومیت از برخی خدمات و تعذیرات شرعی دیگر کیفر بدهد که در این صورت هم بازدارندگی مطلوب تحقق می‌یابد و هم شبهه ربا برطرف می گردد.
همچنین نظام بانکی می‌تواند از طریق محروم کردن متخلفین از خدمات خود، به آن‌ها کیفر بدهد. مثلا دیگر به کسانی که به نظام بانکی بدهی معوق دارند، دسته چک ندهد، حواله‌های آن‌ها را منتقل نکند، برایشان ضمانت نامه صادر نکند و محرومیت از دیگر خدماتی که بانک به مشتریان خود می‌دهد.
4-5-3-3. اجرای ضمانت‌ها، کفالت‌ها و وثیقه‌ها
چنان‌چه بانک‌ها در هنگام اعطای تسهیلات بر اساس روابط عمل نکرده باشد و ضمانت و وثیقه کافی برای وامها در اختیار گرفته باشد، می‌تواند در هنگام تخلف گیرنده تسهیلات، از این ضمانت‌ها و وثیقه‌ها استفاده کند. البته اکثر کارشناسان این راه حل را به عنوان آخرین راه پیشنهاد می‌کنند، زیرا به اجرا گذاشتن وثیقه‌ها نیازمند پیگیری‌های قضایی و صرف هزینه است.
4-5-4-4. تشکیل صندوقی مستقل زیر نظر حکومت
تمام روش‌هایی که در برخورد با متخلفین پیشنهاد شد، با مشکلاتی همراه است، به عنوان مثال، همان گونه که بیان شد، استفاده از سیستم قضایی هم زمان طولانی را فرا می‌گیرد و ممکن است باعث تحمیل هزینه‌های سنگینی بر طلبکار شود؛ به خصوص در زمان کنونی که بار سیستم قضایی با انواع مسائل و مشکلات بسیار سنگین شده است. به همین ترتیب گرفتن وثیقه‌ها و ضمانت‌های سنگین، امکان استفاده از تأمین مالی را به گروه ثروتمند که توانایی ارائه ضمانت‌های سنگین را دارند، محدود می‌کند.
به همین لحاظ پیشنهاد شده است که دیرکرد گرفته شده در صندوقی جمع آوری گردد که موجودی این صندوق به کارهای خیر و کمک به نیازمندان، مثلا کارمزد وام‌های قرض الحسنه تخصیص یابد؛ در نتیجه هدف بازدارندگی از تأخیر در پرداخت‌ها که برای حسن گردش دادوستد مالی ضرورت دارد، تحقق می‌یابد بدون که منجر به ربا شود، چون طلبکار از این جریمه‌ها سودی عایدش نمی‌شود.
در این طرح حکم امهال نادیده گرفته نشده است و در صورتی که بدهکار بتواند تنگدستی خود را اثبات کند، دیرکردهای گرفته شده به او بازگردانده می‌شود. بدین ترتیب استفاده کنندگان از تأمین مالی می‌دانند که تأخیر در پرداخت خالی از هزینه نیست و بازدارندگی مطلوب تحقق می‌یابد.
البته بهتر است که این صندوق به عنوان نماینده حکومت اسلامی عمل نماید و در صورت لزوم خساراتی را که به بانک وارد می‌آید جبران کند.
فهرست منابع
فهرست منابع
قرآن کریم.
نهج البلاغه، سید رضی، محمد ابن حسین (گردآورنده) ، قم، مؤسسه نهج البلاغه، چاپ اول، 1414هـ.ق.
ابراهیمی، محمد حسین، پول، بانک، صرافی، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1376.
ابن اثیر جزری، محمد ابن مبارک، النهایه فی غریب الحدیث والأثر، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ اول، بی تا.
ابن خلف تبریزی، محمد حسین، برهان قاطع، مؤسسه مطبوعاتی امیرکبیر، 1336.
ابن زهره حلبی، حمزه ابن علی، غنیه النزوع الی علمی الاصول والفروع، قم، مؤسسه امام صادق علیه السلام، چاپ اول، 1417هـ.ق.
ابن شعبه حرانی، حسن ابن علی، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیه و آله، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، 1404هـ.ق.
ابن منظور، ابوالفضل جمال الدین محمد ابن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع- دار صادر‌، چاپ سوم، 1414هـ.ق.
ابوالحسین، احمد ابن فارس ابن زکریا، معجم مقائیس اللغه، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1404هـ.ق.
ابوالفتوح رازی، حسین ابن علی، روض الجنان و روح الجنان فى تفسیرالقرآن، مشهد، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، 1408هـ.ق.
اردبیلی، احمد ابن محمد، زبده البیان فی احکام القران، تهران، المکتبه الجعفریه لإحیاء الآثار الجعفریه‌، چاپ اول، بی تا.
اصفهانی، حسین ابن محمد راغب، مفردات ألفاظ القرآن، لبنان، سوریه، دارالعلم، دار الشامیه، چاپ اول، 1412هـ.ق.
انصاری، شیخ مرتضی، رسائل فقهیه، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، چاپ اول، 1414هـ.ق.