سیستم های حمایت اجتماعی

حمایت ابزاری: تهیه وتدارک کمکهای مالی، عملی،منابع مادی،امکانات وخدمات مورد نیاز فرد.
در یک تقسیم بندی دیگر حمایت اجتماعی به سه نوع ملموس، اطلاعاتی وعاطفی تقسیم شده است.
حمایت ملموس: حمایت اعضای خانواده، دوستان وسایرین مثل پول قرض دادن وسایر کمکهای مادی.
حمایت اطلاعاتی: مشتق از مقابله های متمرکز بر حل مساله است که با آگاهی دادن به شخص در چگونگی حل مشکل به اوکمک می شود ودر این روش شخص به واسطه ارتباط با دیگران وراهنمایی خواستن از آنها اطلاعات بیشتری از رویداد استرس زا وچگونگی رویارویی با آن کسب می کند.
حمایت عاطفی: که با نشان دادن احساس صمیمیت، همدلی ودرک شخصی از وی حمایت می شود.
بر اساس تعریف مفهومی کاپلان 1974، تویتسبیان می کند که حمایت اجتماعی باید به وسیله میزان ودرجه ای که نیازهای اجتماعی اساسی فرد از طریق تعاملات با دیگران تامین می گردد، تعریف شود. بعد از یک بازنگری جامع در مقالات، تویتس پیشنهاد کرد که حمایت ابزاری (مانند فراهم نمودن یاری وکمک محسوس وملموس از طریق خدمات کاری یا خانوادگی) وحمایت عاطفی (مانند فراهم نمودن کمک غیر ملموس نظیر علاقه ونصیحت واعتبار)، تمام نیازهای اجتماعی اساسی را در بر می گیرد وتمام انواع حمایت را شامل می شود. (نوریس، 15:2009)
حمایت عاطفی به میزان دریافت محبت، مراقبت، همدردی ودرک از دیگران، مرتبط است. (تویتس، 26:1982) حمایت عاطفی معمولاً به وسیله یک محرم (رازدار) ویا شبکه ای از افراد نزدیک وصمیمی فراهم می شود. (برکمن، 1995)حمایت ابزاری به کمک ویاری در نیازهای محسوس زندگی روزمره برمی گردد که شامل خرید خانه، تمیز کردن و… می شود.
به عقیده محققان اساساً 5نوع حمایت اجتماعی وجود دارد:
ـ حمایت عاطفی: ابراز همدردی، توجه، محبت وعلاقه نسبت به فرد را در بر می گیرد، به این معنا که فرد درهنگام فشار روانی احساس می کندبه جایی تعلق دارد وهمین حس، آسایش وآرامش را برای وی فراهم می نماید. می توان گفت منابع این نوع حمایت، کسانی هستند که فرد برای دلداری، تسلی ویافتن احساس اطمینان به آنها رجوع می نماید. از نظر لاتدرمن ودیگران، حمایت عاطفی بعدی از حمایت اجتماعی است که در بر گیرنده کاربرد روابط اجتماعی در سهیم شدن عواطف، یافتن تفاهم، تخلیه یاس وسرخوردگی وافزایش عزت نفس است. (قدسی، 60:1383)
ـ حمایت ارزشی: با ابراز احترام، تشویق وتایید نظرات واحسات فرد نمود پیدا می کند. این حمایت احساس ارزشمندی، لیاقت واعتبار را در فرد افزایش می بخشد.
ـ حمایت مادی: شامل کمکهای مستقیم به فرد است.
ـ حمایت اطلاعاتی: پیشنهاد، توصیه کردن وکمک به فرد برای فهم یک مساله ویا مشکل را شامل می شود. اطلاعاتی که فرد بتواند در برابر مسایل شخصی ومحیطی از آنها استفاده نماید، می تواند به عنوان یک منبع حمایتی محسوب گردد.
_حمایت شبکه ای: فرد به دلیل عضویت در گروهی با علایق وفعالیت ها ی خاص حمایتی را دریافت می دارد.
6-3-2- ابعاد حمایت اجتماعی:
دو بعد حمایت اجتماعی شامل بعد ذهنی وبعد عینی هستند. بعد ذهنی به تصوری اطلاق می شود که شخص افراد موثری دارد که می توانند بالقوه در مواقع بحرانی به وی یاری رسانند واین بر عملکرد تاثیر می گذارد. هرچه ذهنیت فرد در برخورداری از حمایت ویاری دیگران (منظور یاری بالقوه آنهاست) بیشتر باشد میزان پاسخ های موفقیت آمیز به فشارهای روانی وموقعیت های بحرانی نشان می دهد بیشتر است. (گنجی، 87:1384)
بعد عینی یا حمایت اجتماعی بالفعل شامل مساعدت های واقعی ویا همیاری های ارائه شده به فرداست، در اینجا حضور دیگران وومساعدت آنها فشار روانی را کاهش می دهد وانطباق بهتر ومناسب تری با زندگی به وجود می آورد از جمله مساعدت های بالفعل می توان به پیشهاد دادن، نصیحت کردن، همدردی نمودن، گوش دادن به سخنان فرد بحران زده وارائه کمکها ورا هنمایی های عملی برای اخذ تصمیم مناسب ومساعدت های مالی واجتماعی اشاره نمود. (بیابانگرد، 96:1384)
7-3-2- پویایی های حمایت اجتماعی:
سیستم حمایت اجتماعی شدن ریشه درطفولیت ودر یک رابطه متقابل بامادر قرار دارد. سیستم های حمایت اجتماعی درکودکی ونوجوانی، پرورش کودک ودر ارتباط با دوستان وهمکاران گسترش می یابد. درزندگی خانوادگی، اعضای خانواده به ویژه همسر فرد، کودکان، خواهران وبرادران فرد معمولاً منبع عمده حمایت اجتماعی هستند. کیفیت رابطه بین فرد ووالد سالمند سابقه طولانی دارد؛ ماهیت حمایتی که یک والد سالمند کسب می کند یا حمایتی که فرزند ازپدر ومادر می کند با احساس صمیمیت وارتباطی که درطول فرآیند پرورش فرزند متداول بوده است وهمچنین به وسیله ارتباط کودک با والدین درطول سالهای اولیه بزرگسالی تحت تاثیر قرار می گیرد.
8-3-2- کارکردهای حمایت اجتماعی:
همه افراد در طول زندگی خود (در هرسنی) درجاتی از استرس را تجربه می کنند ودر صدد کنار آمدن با آن برمی آیند. به فرآیندی که برای مهار نا هماهنگی ادراک شده بین ملزومات ومنابع در یک موقعیت استرس زا توسط افراد به کار گرفته می شود، کنار آمدن گفته می شود. (سارافینو، 232:1384)یکی از راهکارهای کنار آمدن با موقعیت های استرس زا، افزایش حمایت های اجتماعی است و تحقیقات نشان داده اند که حمایت اجتماعی، به افراد در کنار آمدن با فشار روانی کمک می کند. وموجب تخفیف شماری از نشانگان درماندگی روانشناختی از قبیل افسردگی، اضطراب وناخشنودی می شود. (آزاد، 160: 1385) کاپلان 1974، کاسل1976 وکوب 1976، از اولین کسانی بودند که بر نقش حما
یت اجتماعی در سلامت روانی تاکید کردند.
به طور کلی بیشتر مقالات پیرامون حمایت اجتماعی اشاره داشتند که حمایت اجتماعی به عنوان یک سپر در مقابل تاثیرات زیان آور جسمی وروانی وفشارهای زندگی عمل می کند.
تامپسون 1995 برای حمایت اجتماعی کارکردهای زیر را بیان کرده است: ضربه گیری در برابر استرس ها، دسترسی به اطلاعات، خدمات ومنابع مادی، کسب مهارت، مشاوره وارائه راهکار وراهنمایی، نظارت وکنترل اجتماعی. (خیراله پور، 59:1383)
کارکردهای حمایت اجتماعی در سه گروه کلی عبارتند از:
ـ کمک محسوس: در هنگام فشار روانی، خانواده ودوستان می توانند خدمات وامکانات خوبی در اختیار فرد قرار دهند.