سیستم اطلاعات جغرافیایی

6-پژوهشی که دراستان فارس درهمین رابطه توسط لیلابستانی پوردر سال 1382 انجام گرفته است ،نشان می دهددرمکان یابی فضاهای آموزشی بخصوص مدارس ابتدایی مرودشت با توجه به سه مقوله«سازگاری»،« مطلوبیت»و«ظرفیت »بسیاری ازضوابط ومعیارهای مکان گزینی نادیده گرفته شده وازنظر کیفیت ساختمان های آموزشی مورد نظر ،وضعیت نامطلوب و غیر استانداردی دارند همچنین این پژوهش ،سیستم اطلاعات جغرافیایی را وسیله ای نامناسب برای ارزیابی وضعیت فضایی واستقرار فضاهای آموزشی می دانند.
7- از جمله اقداماتی که درسال 1373توسط دفتر برنامه ریزی و بودجه سازمان نوسازی توسعه و تجهیزات مدارس کشور تهیه شده راهنمای مکان یابی برای فضاهای آموزشی می باشد که ضمن رفع نواقص وکمبود وموضوع را با نگرش سیستمی جامع تر و از سوی دیگر عینی تر و تفصیلی تر مورد بررسی قرار داده است .
8- تحقیقی دیگردرسال 1382 توسط جمالی خواه تحت عنوان بررسی شرایط مناسب فضاهای آموزشی همسازبا اقلیم درشهرستان شفت انجام گرفته چون تشخیص میزان همسازی فضای آموزشی(مدارس ابتدایی)با عناصر اقلیمی منطقه ،ارائه راه حل پیشنهادی جهت انطباق فضای آموزشی با شرایط اقلیمی و یا اصطلاح فیزیکی مدارس با توجه به شرایط اقلیمی منطقه و حداکثر از انرژی های محیطی(نور ،دما) به منظور ارتقاء میزان آسایش مطلوب درمحیط آموزشی را داشته است .نتایج این پژوهش حکایت ازآن داردکه درمکان گزینی و نحوه ی ساخت فضاهای آموزشی شهر شفت به ویژگی های اقلیمی توجه نگردیده ،در صورتی که به نقش فضاهای آموزشی به میزان یادگیری و همسازی فضاهای آموزشی با اقلیم می تواند برای دانش آموزان و معلولین مفید باشد واز نتایج چنین تحقیقاتی معماران ،کارشناسان مسکن و شهرسازی ، مهندسان نوسازی و تجهیز مدارس می توانند بهره مند گردند.
1-7- واژه ها و مفاهیم تحقیق:
مکان:
مکان به یک واحد از فضا اطلاق می شود مثل یک شهر ،یک استان ،یک کشور گاهی هم ،مکان به بخشی خاصی از فضا که به وسیله انسان اشغال شده باشد گفته می شود نظیر مکان به سکونتی ،مکان گذران اوقات فراغت . هر مکان شرایط منحصر به فردی دارد . (شکوئی ،1385 ،ص 275)
فضا:
ریشه کلمه ” فضا ” (space)از کلمه لاتین ” saptiun ” گرفته شده است .اصطلاحا “فضا ” به وسعت وگسترهای اطلاق می شود که دارای سه بعد بوده و می تواند اشیاء را در بر گیرد .فضا می تواند با چهار بعد هم مطرح شود که چهارم آن زمان است .در بیان جاری فضا با یک بعد هم مطرح می شود ودر عین حال فاصله دو نقطه را نیز فضا گویند و اختلاف در فاصله زمانی و مکانی را نیز می توان فضا نامید از فضای دو بعدی که برابر با سطح گرفته می شود ؛اصطلاحات وسعت ، مکان ،فضای خالی ، آزاد ،فضای اشغال شده هم در ذهن تداعی می شود اما فضای سه بعدی ،مجسم مشخص دارد ،نظیر فضای اتاق و یا فضای خالی در داخل جسمی معین . فضا را در ارزیابی طول زمان نیز به کار می گیرند :فاصله یک سال و یا شش ماه …. (کشور دوست ،1391،صص 196-195)
درادبیات جغرافیایی”فضا “به وسعت زمینی گفته می شود که هویت و واقعیتی دارد وکنش،عملکرد ،حضور ،روابط و حتی احساسات انسانها درآن تجلی می یابد . بر این اساس فضا “چپ “و “راست “،”بالا ” و پایین ” و” پیش ” و” پس “دارد و می تواند چیزی را “در برابر” ، “درکنار” و یا ” در بطن” خودجای می دهد .دانش توپولوژی به مالکیت فضا می اندیشد و اشیاء را در درون فضا نظم می دهد.(مشیری – آسایش ،1390 ،ص 68)
شهر :
به عبارت ساده، شهررا می توان یک واحد اجتماعی وسیاسی،یک واحد فعالیتی فیزیکی وجمعیتی دانست. به عبارت کلی تر، شهرعبارت از الحاق یک مکان فیزیکی با مردم ساکن آن است. (شیعه،1389،
ص 4)
شهر به منزله کانون اصلی عرضه خدمات به جمعیت متراکم شهر و منطقه نفوذ آن .همچنین شهر به منزله تمرکز فعالیتهای اقتصادی غیر کشاورزی در سکونتگاههای انسانی. (شکوئی ،1385 ،ص 8)
کارشناسان سازمان ملل در سال 1967 ،اظهار داشتند که نمی توان در شناخت شهر از روستا ملاک جمعیتی که امروز متداول است استناد کرد .این کارشناسان تعاریف و معیار های شناخت شهر را درپنج مورد طبقه بندی کردند :1- حوزه اداری 2- نوع فعالیت های اقتصادی 3- میزان جمعیت 4- مشخصات شهری 5- حوزه دولت محلی .(همان، 1385 ،69)
فضای شهری:
فضای شهری آن بخش از فضاست که بوسیله شهر اشغال شده و یا دست کم به ضرورت کارکرد درونی کانونهای جمعیتی ، مورد استفاده قرار گرفته است .
این فضا مشتمل بر محدوده های ساخته شده ،شبکه راههای شهری ، قرارگاه ها مؤسسات صنعتی ،مؤسسات حمل ونقل ،باغستانها ،اماکن ویژه سرگرمی و تفریحی مخصوص اوقات فراغت،فضای آموزشی وفرهنگی ،یعنی آن بخش از فضا که در دسترس شهرنشینان قرار دارد (دلفوس ،1374 ،ص 103 )
1-8- حوزه نفوذ شهر :
طبق ضوابط ایران ، حوزه نفوذ مستقیم شهر با در نظر گرفتن امکان دسترسی مراکز جمعیتی اطراف به خدمات شهری (مدرسه ،درمانگاه ، مرکز خرید و غیره) تعیین می شود . این کار باید با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و امکانات ارتباطی موجود انجام شود . در مواردی که بنا به دلایل ویژه آن حوزه – یک روش علمی – اجرایی صحیح – انجام می گیرد . (شیعه ،1388 ص 10)
1-9- کاربری آموزشی:
آن بخش از شهر که تحت عنوان فعالیت های آموزشی اشغال شده است که در این تحقیق شامل مدارس دبیرستانهای دخترانه دولتی می باشد .
1-10- آموزش و پرورش:
آموزش دو لغت به معنی دانش آموختن و یاد دادن است . پرورش نیز به معنی پروراندن و پروردن و آداب و اخلاق به کسی آم
وختن است. در فرهنگ مفهوم تربیت مترادف با تعلیم وتربیت و آموزش و پرورش است . واژه تعلیم و تربیت برابر Eduction آمده است و درحقیقت به همان معنی تربیت است. اما معمولاً چنین تعبیر شده و می شود که آموزش یا تعلیم و تربیت از هم جدا هستند و هر یک به عمل خاصی اطلاق می شود . بدین معنا که آموزش یا تعلیم به یاد دادن موضوع ها یا مهارت های خاص به دانش آموزان گفته می شود ، مانند آموزش ریاضی ، خواندن و نوشتن و پرورش یا تربیت به آموزش های دینی و اخلاقی گفته می شود. ( صافی 1380 صص 3-2)
مدرسه مکانی را گویند که در آن درس دهند و به مدرسه آموزشگاه نیز می گویند . در آیین نامه مربوط به سازمان و درجه بندی مدارس تعریف مدرسه آمده که مدرسه سازمانی است که بر مبنای معیارهای رسمی تأسیس می شود و با نظارت ادارات آموزش و پرورش ، مسئولیت اجرای برنامه های مصوب آموزشی و پرورشی کشور را در سطح تحصیلی معین عهده دار می شود . (همان، 1380 ص 74)
1-11- خدمات آموزشی: