دسترسی به خدمات شهری

در تأمین تندرستی و ایمنی جامعه به این نکات توجه می شود : الف) در نظرگرفتن تمهیداتی دربرابر بیماریهای مسری و حفاظت مراکز بهداشتی
ب) برخورداری از روشنایی مناسب و تابش خورشید و حفظ زیبایی متعادل
ج) محافظت در برابر آلودگی (آلودگی آب و هوا ، صدا و غیره)
د) ایجاد فرصتهایی برای زندگی خانوادگی
عوامل تعیین کننده دیگر مانند آسایش و راحتی بیانگر دسترسی آسان ساکنان به خدمات و امکانات شهری است .هدف سازگاری و امنیت نیز با جنبه های ادراکی محیط شهری یا با دلپذیر بودن محیط شهری با کار وزندگی و اوقات فراغت و تلاش برای رفع مخاطرات محیط طبیعی و محیط مصنوعی درمکان گزینی فعالیتهای مختلف ارتباط دارد . (صافی فر،1378،ص53-56)
2-7 – معیار های عمومی وبهینه در مکان یابی کاربری های شهری:
الف) سازگاری: یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی کاربری اراضی شهری مکان یابی مناسب کاربری ها و جداسازی کاربریهای ناسازگار از یکدیگر است .مثلاً سعی می شود کاربری هایی که آلودگیهایی ازقبیل دود ،بو و صدا تولید می کنند دور ازمناطق مسکونی ، فرهنگی واجتماعی استقرار یابند. در مقابل ،فعالیتهایی که مکمل یکدیگرند در کنار هم جایابی می شوند . کاربریهای سرویس دهنده با ترتیب اولویت همجواری نیز مشخص می شوند. برای نمونه در ضوابط مربوط به کاربری مسکونی ،سرویس دهنده بی کالبد (فضای باز ،گذران اوقات فراغت و کاربری تفریحی مثل پارک)،بهداشتی و درمانی ،آموزشی و تجاری به ترتیب از اولویت همجواری برخوردارند .(محمدپور ،1390 ،ص93)
ب) کارآیی: مسئله «سودمندی – هزینه» درمکان یابی وکارایی کاربری ها نقش مهم واساسی دارد. میزان قیمت زمین صرفه اقتصادی ،سرمایه گذاری و بهره وری از دیگر عوامل مهم کارآیی اراضی شهری محسوب می گردد.(زیاری 1384 ،ص3)
ج) مطلوبیت: در این اصل سازگاری بین کاربری و محل استقرارآن ارزیابی می شود و براین اساس می توان گفت که هرکاربری طبق ویژگیهای خاص خود را می طلبد .برای تهیه ماتریس باید از خصوصیات ونیازهای هرکاربری با ویژگی های محل استقرار تطبیق داده شود .خصوصیات محل استقرار ممکن است این عوامل باشد : اندازه و ابعاد زمین ؛ شیب ؛ خصوصیات فیزیکی ؛ دسترسی… با مقایسه عوامل مذکور می توان نتیجه گرفت که محل هرکاربری کاملاً مطلوب ،نسبتا مطلوب و یا کاملاً نا مطلوب است و بر اساس آن تصمیم مناسب را گرفت. (پور محمدی ،1390،ص 115)
د) ظرفیت: هر فعالیت(کاربری) شهری مقیاسی دارد ،همچنان که ساختار یک شهر از نظرکالبدی سطوح مختلفی دارد و چنانکه دو مقیاس مذکور با یکدیگر منطبق باشد هرکاربری عملکرد مناسبی خواهد داشت و هر سطحی ازساختار شهری نیز به نحو مؤثری ازخدمات فعالیت بهره مند خواهد شد واگر منطبق نباشد مشکلات عدیده ای را برای هر دو پدیده به وجود خواهد آورد (همان ،1390 ،ص 115)
ه) وابستگی: گاهی اوقات فعالیت یک کاربری ،وابسته به فعالیت یا فعالیتهای دیگر کاربریهاست ؛در اصل درمیزان وابستگی کاربریها به یکدیگرو لزوم همجواری آنها بررسی می شود .(همان ،1390 ،ص 116)
و) سلامتی: دسترسی شبکه های ارتباطی یک شهر ارتباطی تنگاتنگی با نوع کاربری ها دارد .زیرا نحوه توزیع فضایی کاربریها است که مسئله دسترسی را بین آنها مطرح می سازد .با توسعه روز افزون شهر ها و دور شدن کاربریها از یکدیگر دسترسی سریع مطمئن و ارزان به نقاط مورد نظر مسائل متعدد و پیچیده ای در مقابل شهرسازان و برنامه ریزان قرارداده است .با تشدید روند آلودگی هوا، ناشی از وسایل حمل و نقل و تراکم رفت وآمد در شبکه های ارتباطی ،تجدید نظر درراههای تأمین دسترسی درشهرها ویا تغییرکاربریها به صورت یکی ازعمده ترین اهداف شهرسازان درطرحهای شهری درآمده است.(رضویان ،1381،ص 189)
ز) دسترسی: یکی ازمهمترین خصوصیات یک شهرخوب است دسترسی را می توان بصورت مختلف تقسیم بندی کرد .دسترسی به افراد ،دسترسی به فعالیت ها ،دسترسی به کالا و منابع ،دسترسی به اماکن و دسترسی به اطلاعات به غیر از مورد آخر، بقیه دسترسی ها فیزیکی بوده و وقوع آنها نیازمند شبکه های خاصی است. (بحرینی ،1377 ،ص203)
ح) آسایش: فاصله وزمان، عوامل مهمی دراندازه گیری میزان آسایش وراحتی انسانهابه شمار می آید، چرا که بر اثرتأمین آنها سهولت دسترسی به خدمات شهری که یکی ازاهداف مهم برنامه ریزی شهری است میسرمی شود. (پور محمدی ،1390، ص 93)
ط)استاندارهای ایمنی: هدف از این کار به طور کلی حفاظت شهر در مقابل خطر های احتمالی است. خطر های بلایای طبیعی مانند سیل ،زلزله ،طوفان و آتشفشان و غیر طبیعی ،مانند همجواری منطقه صنعتی با منطقه مسکونی که با اصل سازگاری مورد اشاره مغایرت دارد و سایر مواردی که به نحوی ضریب ایمنی و امنیتی شهر را تضعیف می کنند . (همان ،1390،ص 9)
(جدول شماره2-1)نمونه ای از ماتریس مطلوبیت
G
Z
H
J
F
E
D
C
B