تحلیل محتوای کتاب

تزنگ سو (2008) با تحلیل کتاب های درسی ریاضی تایوان، هنگ کنگ، و چین نشان داد که شکل و روش ارایه مفاهیم جبر برای رسیدن به اهداف آموزشی در زمینه جبر در سه کشور متفاوت بودند، درحالیکه بر مهارت های درک و فهم و کاربرد تأکید می کردند.
هوانگ (2004) از طریق تحلیل تطبیقی برنامه درسی ریاضی کره و انگلستان نشان داد که در برنامه ی درسی انگلستان، محتوای ارایه شده فرصت های یادگیری انعطاف پذیری برای دانش آموزان فراهم می کند، در حالی که در برنامه ی درسی کره، تمام دانش آموزان بدون توجه به توانایی های فردی از آموزش مساوی بهره می برند.
یپنگ (2000) از طریق مقایسه مشکلات اعداد صحیح در کتاب های درسی ریاضی چین و آمریکا نشان داد که کتاب های درسی در بعد پیش نیاز های حل مساله متفاوت هستند و کتا بهای درسی آمریکا از تنوع بیشتری در این بعد استفاده کرده اند.
2-2-2 بخش دوم: تحقیقات انجام شده داخلی
1- تحلیل محتوای کتاب ریاضی 1 پایه متوسطه اول بر اساس تکنیک ویلیام رومی (کرمی، اسدبیگی، کرمی 1391).
هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای متن و تصاویر کتاب ریاضی 1 پایه متوسطه اول سال 1390 بر اساس تکنیک ویلیام رومی و همچنین تحلیل بخش‌های تمرین در کلاس، فعالیت و مسائل درس بر اساس حیطه شناختی بلوم و روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل محتوا است. جامعه آماری پژوهش، کتاب ریاضی متوسطه اول سال 1390 بود. یافته‏های تحقیق نمایان ساخت که ضریب درگیری متن، 53/0 است که نشان می‏دهد متن کتاب ریاضی 1 متوسطه اول به شیوه فعالی نوشته شده است. ضریب درگیری تصاویر نیز 2/1 تعیین شد که نشان داد تصاویر کتاب، دانش‏آموز را درگیر در یادگیری می‌‏کند. همچنین در بخش تحلیل شاخص فعالیت محور بودن کتاب، ضریب درگیری، 75/0 تعیین شد که نشان می‌دهد کتاب، فعالیت محور است. در بخش تحلیل، بر اساس حیطه شناختی بلوم، مشخص شد که 81 درصد تمرین‌ها، فعالیت‏ها و مسائل کتاب در سطح درک و فهم ‏است. این تحلیل نشان داد که در کتاب، تعداد تمرین‌ها، فعالیت‌ها و مسائل در سطوح بالای حیطه شناختی، بسیار اندک است.
2- تحلیل محتوای کتاب ریاضی (2) جدید التالیف بر اساس تکنیک ویلیام رومی (صاحبی، حسینی، 1389).
هدف پژوهش ، تحلیل محتوای متن، تصاویر، تمرین ها و مسأله های کتاب ریاضی(2) جدیدالتالیف سال 1389 بر اساس تکنیک ویلیام رومی می باشدو روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل محتوا است. جامعه آماری پژوهش، کتاب ریاضی (2) جدیدالتالیف سال 1389ونمونه آماری حدود 40%متن کتاب شامل 60 صفحه(متن درس، مسأله و تمرین، شکل) بود. یافته‏های تحقیق نشان می دهد که ضریب درگیری متن، 18/1 است که نشان می‏دهد متن کتاب ریاضی (2) جدیدالتالیف سال 1389 در درگیری فراگیران با مطالب کتاب و تقویت روحیه پژوهش بسیار خوب است. ضریب درگیری تصاویر نیز 33/0 تعیین شد که نشان داد تصاویر کتاب، موفقیت چشم گیری نداشته است. همچنین در بخش تحلیل تمرین و مسأله با توجه به عدد 3/1 نشان می‌دهد کتاب در این قسمت موفقیت چشم گیری داشته است و درگیری دانش آموزان با آموخته های درس در سطح بالاتری قرار دارد.
3- مقایسه و تجزیه و تحلیل محتوای کتاب درسی ریاضی پایه هفتم ایران و کانادا با روش تحلیل محتوا و بر اساس تکنیک ویلیام رومی (کاظم پور، هدایتی، غفاری، 1391).
کاظم پور و دیگران (1391) تحقیقی را با هدف مقایسه و تجزیه و تحلیل محتوای کتاب درسی ریاضی پایه هفتم ایران و کانادا، با روش تحلیل محتوا و بر اساس تکنیک ویلیام رومی انجام داده اند. نمونه آماری، تا آنجا که ممکن بود، تعداد مساوی صفحات کتاب مبتنی بر موضوعات رایجی که در چهار بخش اعداد صحیح، اعداد گویا، عبارات جبری و مساحت می بود، انتخاب شده بود. نتایج تحلیل محتوای موضوعات رایج از کتاب های درسی نشان داد که محتوای کتاب درسی کانادایی ها غیر فعال است تصاویر و چارت ها ی کتاب درسی ایرانی ها غیر فعال (غیر کنشی)، ولی تصاویر و چارت های کتاب درسی کانادایی ها فعال (کنشی) است. در بخش سوالات، هر دو کتاب غیر کنشی هستند.
4- تحلیل محتوای کتاب ریاضی هفتم چاپ 1392 بر مبنای طبقه بندی حیطه شناختی اندرسون(دهقان، حسن خانی، 1393).
این تحقیق با توجه به روش از نوع توصیفی- تحلیلی و با توجه به هدف از نوع کاربردی می باشد.
جامعه آماری این تحقیق کتاب ریاضی پایه هفتم چاپ 1392 و نمونه آماری تمام فعالیت ها(205 سوال)، کاردرکلاس ها(103 سوال) و تمرین ها(240 تمرین)کتاب می باشد.
با توجه به نتایج حاصل از تحلیل فعالیت های کتاب ، میزان توجه به سطح فهمیدن دانش امور واقعی بیش از سایر سطوح می باشد. نتایج حاصل از تحلیل کاردرکلاس های کتاب نیز نشان می دهد، میزان توجه به سطح فهمیدن دانش امور واقعی بیش از سایر سطوح می باشد. همچنین نتایج حاصل از تحلیل تمرین های کتاب مربوطه، میزان توجه به سطح به کاربستن دانش امور واقعی بیش از سایر سطوح است.
در کتاب ریاضی پایه هفتم چاپ 1392 به کلیه سطوح طبقه بندی اندرسون توجه شده است. اما به بعضی طبقات توجه ویژه شده و به بعضی از طبقات توجه بسیار کمی شده است.
از آنجا که در این کتاب به سطوح بالای طبقه بندی توجه کم تری شده است می تواند دلیل خوبی بر کم رغبتی دانش آموزان در استقبال از بعضی مطالب این کتاب باشد.
5- تحلیل محتوای کتاب علوم تجربی چهارم ابتدایی بر اساس تکنیک ویلیام رومی و مقایسه محتوای کتاب بر اساس هدف های رفتاری حیطه شناختی بلوم (‌‌‌سیدی، 1389).
جامعه آماری پژوهش شامل تمام محتوای کتاب علوم تجربی پایه چهارم ابتدایی در سال 87-86 می باشد. در این پژوهش حجم نمونه برابر با جامعه مورد مطالعه انتخاب گردیده است. جمع آوری اطلاعات بر اساس پرسشنامه هدف های رفتاری در سطوح حیطه شناختی بلوم (که شامل: دانش، درک و فهم، کاربرد، تجزیه و تحلیل و ترکیب و ارزشیابی می باشد) انجام گردید، و تکنیک ویلیام رومی در دو محور، متن و تصویر جهت تحلیل محتوای کتاب، که روایی و پایایی آن نیز محاسبه گردید. در خاتمه اطلاعات با استفاده از نرم افزار spss با روش های آماری ناپارامتریک (آزمون نسبت و فریدمن) تجزیه و تحلیل گردید، که نتایج آن عبارت اند از 1) تمام سطوح رفتاری حیطه شناختی بلوم در محتوای کتاب علوم گنجانده شده، اما از نظر میزان پوشش بر روی سطوح مختلف، از توازن مناسبی برخوردار نمی باشد. مقایسه میانگین نمرات، موید آن است که بالاترین درصد، مربوط به سطح «درک و فهم» و پایین ترین درصد، مربوط به سطح «تجزیه و تحلیل» می باشد و بین مولفه های سطوح حیطه ی شناختی تفاوت معنی داری وجود دارد.
2) کتاب علوم تجربی پایه چهارم ابتدایی از لحاظ متن به روش نیمه فعال و در حد متوسط و از لحاظ تصویر به روش غیرفعال طراحی شده است.
6- تحلیل محتوای کتاب دین و زندگی 1 با روش ویلیام رومی ( انصاریان، دبستانی، 1389).
در پژوهشی که انصاریان و دبستانی با موضوع تحلیل محتوای کتاب دین و زندگی 1 با روش ویلیام رومی داشته اند به این نتیجه رسیده اند که یکی از اهداف اصلی سازمان های آموزشی، پرورش قدرت تفکر منطقی دانش آموزان است اما این کتاب نتوانسته به ارائه فعال مفاهیم بپردازد و دانش آموزان را درگیر نماید و تاثیر مناسبی بر دانش آموزان به لحاظ ایجاد تفکر خلاق و منطقی بگذارد.
7- تحلیل محتوای کتاب علوم تجربی پایه پنجم ابتدائی بر مبنای الگوی حل مساله دیویی (امیراحمدی، ایروانی، شرفی، 1389).