پایان نامه ارشد رایگان درمورد بهره بردار، Agriculture، اطلاعات مربوط

دانشگاه قم
دانشکده حقوق
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق بین الملل
عنوان:
نظام حقوقی بین المللی حمایت از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی و تعهدات
دولت جمهوری اسلامی ایران
استاد راهنما:
دکتر علی مشهدی
نگارنده:
علی فلاح
پاییز، 1393
تقدیم :
– تقدیم به خدای یگانه ای که آفرینش را نمادی از نظامی متوازن و هدفمند قرار داد.1
– به روح بلندوملکوتی برادرشهیدم که ققنوس وار به آستان جانان پرکشید.
– به پدرو مادرم که لبانشان بارگاه دعا بوده و شبنم نگاهشان بدرقه همیشگی راهم.
– به همسر مهربانم که نسیم حضورش آرامش زندگیمان شد و محیطی مناسب علمی برای ما مهیا ساخت.
-به فرزندان عزیزم “الهه، الهام وطاها”انشاالله در سایه خداوند ، درتمام مراحل زندگی ، خصوصا در راه تعالی علم و اندیشه موفق و سربلند باشند.
-تقدیم به همه آنان که مرا علم آموختند.
تقدیر و تشکر:
بررسی و تحلیل ذخایر ژنتیک گیاهی برای غذا و کشاورزی در میان عالمان علوم ژنتیکی گیاهی به صورت تخصصی انجام شده است. اما تحلیل حقوقی و بررسی آن از منظر حقوق بین الملل را تا کنون کمتر شاهد بوده ایم. پایان نامه حاضر در پی آن است که فتح بابی دراین موضوع باشد و بدیهی است که خالی از نقصان واشکال نخواهد بود.
در انتخاب موضوع پایان نامه اینکه در کلاس درس حقوق بین الملل محیط زیست که در محضر استاد دکتر علی مشهدی بوده ایم. بحث کوتاهی در این خصوص مطرح شد و به جهت علاقه و احساس ضرورت پژوهش در این گونه مباحث توفیق شد به عنوان پایان نامه مدنظر قرار گیرد و آن استاد محترم نیز مرا به پیگیری موضوع تشویق نموده اند و به خواسته ام زحمت راهنمایی درتدوین پایان نامه را به سمت استاد راهنما تقبل داشتند.
وظیفه خود می دانم از ایشان که در طول مدت تدوین با حوصله نسبت به بنده کمک نمودند. همچنین از اساتید محترم گروه حقوق بین الملل دانشکده حقوق دانشگاه قم، آقایان دکتر فضائلی، دکتر قاسمی، دکتر قربان نیا، دکتر ضیائی، دکتر قدیر و دکتر توحیدی ، که تلاششان ایجاد افق ارزشمند در عمیق تر شدن اندیشه مان بر مباحث حقوق بین الملل در طی دوره کارشناسی ارشد به ارمغان داشته، سپاس های قلبی و ارادت خالصانه خود را اعلام می نمایم.
همچنین از صبر و شکیبایی خانواده ام که با گذشت و ایثار، زمینه موفقیت اینجانب را فراهم آوردند. و به ویژه از سویی همسرم عاشقانه به فرزندانم توجه شد قدر میگذارم.وخداوندرادرمقابل نیکی هایی که به مارواداشته، حمدوسپاس می گویم.
چکیده:
بهره برداری انسان از منابع طبیعی جهان همیشه بهصورتی یک جانبه و بی رویه بوده و هرگونه بهره برداری از این منابع بدون رعایت جنبههای حفاظتی آن وتنها براساس تأمین منافع کوتاه مدت او انجام میشده است. گرچه انسان در آغاز بصورتی هماهنگ با طبیعت عمل می کرده است. و در حقیقت خود جزیی از سیستمهای طبیعی بوده است. ولی رشد فزاینده جمعیت جهان و در نتیجه بهره برداری بیش از اندازه کشورها از منابع طبیعی باعث عدم هماهنگی بیشتر با طبیعت شده است.
فرایند این اندیشه، دولتها و سازمانهای بین المللی را درجهت حفاظت و بهره برداری اصولی از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی که درسی ویکمین کنفرانس سازمان کشاورزی و خوار و بار ملل متحد(FAO)2 در سال 2001 میلادی، معاهده بین المللی ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی مورد تصمیم کشورها شرکت کننده در این کنفرانس بین المللی بوده است.
و آنچه در این معاهده بین المللی مقرر گردید. ارائه روشهای مناسب جهت کاهش آسیب کشورها و سازمان ها و اشخاص بر این منابع و بهره برداری مطلوب از آن بوده است. این معاهده نمایانگر تلاش و دغدغه های جامعه جهان در خصوص حفاظت، اکتشافات، جمعآوری، شناسایی، ارزیابی و ثبت منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در نیل به اهداف اعلامیه رم در مورد امنیت جهانی غذایی و برنامه اقدام اجلاس جهانی غذا و برای دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی میباشد. بدون تردید این مسئله به یک عرصه و عزم جامع بین المللی نیاز دارد. به عبارت دیگر گرچه حفاظت از منابع زنتیکی گیاهی وظیفه کشورها است. و باید از سطوح ملی شروع شود ولی به هماهنگیهای بین المللی و منطقه ای نیاز دارد.
این پایان نامه ضمن اشاره به اهداف، اصول و محور حمایت از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی به بررسی تعهدات کشورها متعاهد و همچنین نظام چند جانبه دسترسی و تسهیم منافع و ارزیابی مطروحه در آن در پرتو تحولات نظام حقوقی بین المللی کشاورزی و محیط زیست توجه نموده است .
واژگان کلیدی: منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، حقوق بین الملل کشاورزی، محیط زیست، تنوع ژنتیکی، توسعه پایدار کشاورزی، امنیت غذایی و حقوق مالکیت معنوی.
فهرست مطالب
عنوان ………………………………………………………………………………………….صفحه
مقدمه 1
1-بیان موضوع 4
2- سوالات اصلی و فرعی 6
3- فرضیه 7
4- سابقه و پیشینه 7
5- ضرورت پژوهش 8
6- روش تحقیق 9
7- اهداف 10
8- نوآوری پژوهش 12
9- سازماندهی پژوهش 12
فصل اول: مفاهیم، مبانی، پیشینه 14
گفتار اول- مفاهیم 16
مبحث اول – منابع ژنتیکی گیاهی 16
بند اول – معنای لغوی 17
بند دوم – معنای اصطلاحی 17
گفتار دوم – مبانی 19
گفتار سوم – پیشینه 20
فصل دوم: تعهدات کنوانسیون منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی 23
گفتار اول : حفاظت، اکتشاف، جمع آوری، شناسایی، ارزیابی و مستند سازی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی 26
مبحث اول: تهیه فهرست و ترغیب جمع آوری منابع ژنتیکی 27
مبحث دوم: حمایت از تلاش زارعین 29
مبحث سوم: حفاظت در رویشگاه طبیعی 30
مبحث چهارم: حفاظت در خارج از رویشگاه طبیعی و توسعه آن 30
مبحث پنجم : پایش قوه نامیه- 31
مبحث ششم : حداقل رساندن تهدیدها 32
گفتار دوم : استفاده پایدار از منابع ژنتیکی 34
مبحث اول – سیاست عادلانه کشاورزی 36
مبحث دوم : تقویت تحقیقات 37
مبحث سوم : تلاش برای اصلاح نباتات با مشارکت کشاورزان 39
مبحث چهارم : توسعه بنیان ژنتیکی گیاهان 40
مبحث پنجم : استفاده گسترده از گیاهان زراعی بومی و شیوه های به نژادی 41
گفتار سوم : همکاری بین المللی و کمک به کشورهای در حال توسعه 43
مبحث اول : نظام مندی همکاریهای بین المللی 45
مبحث دوم : کمک های تکنیکی 46
فصل سوم: شناسایی حقوق کشاورزان و نظام چند جانبه دسترسی و تسهیم منافع 48
گفتار اول – شناسایی حقوق کشاورزان 49
مبحث اول – الزامات و بایسته های حقوق کشاورزان 49
مبحث دوم : اقدامات اساسی و مولفه های این حقوق 51
گفتار دوم : نظام چند جانبی دسترسی و تسهیم منافع 53
مبحث اول : حیطه شمول نظام چند جانبه 54
مبحث دوم : شرایط دسترسی آسان به منابع ژنتیکی گیاهی 55
مبحث سوم : تسهیم منافع در نظام چندجانبه 59
مبحث چهارم : تبادل اطلاعات و تعبیه در نظام جهانی اطلاعات مربوط به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و
کشاورزی 60
مبحث پنجم : دسترسی به فناوری و شرایط انتقال آن 61
مبحث ششم: مشارکت همه جانبه با رعایت وضعیت خاص کشورهای در حال توسعه 62
مبحث هفتم : تسهیم منافع مالی و دیگر منافع تجاری سازی 63
گفتارسوم : ایران و اهمیت حمایت از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی 65
مبحث اول : ایران قبل از الحاق به معاهده بین المللی ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی 66
مبحث دوم : ایران بعد از الحاق به معاهده بین المللی ذخایر منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی 71
بند اول : سازوکارهای حقوقی حمایت از منابع ژنتیک گیاهی 73
بند دوم : قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل گواهی بذر و نهال 74
بند سوم : ساز و کارهای حمایت از منابع ژنتیک گیاهی و حقوق مالکیت فکری 77
نتیجه گیری 81
منابع و ماخذ 83
الف- فارسی 84
ب :انگلیسی 88
پیوست 89
قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به معاهده بین المللی ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی 90
پیوست (2) 116
فهرست گیاهان زراعی تحت پوشش نظام چند جانبه 116
پیوست (3) 119
بخش 1 – داوری 119
“کوته نوشته ها”
معاهده: معاهده بین المللی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی
منابع: منابع ژنتیکی گیاهی
کنوانسیون:کنوانسیون تنوع زیستی
ق.ا:قانون اساسی
ج.ا.ا:جمهوری اسلامی ایران
چ:چاپ
ج:جلد
ش:شماره
GR: Genetic Resources
PGRFA: International Treaty on Plant Genetic Resources for Food and Agriculture
FAO: Food and Agriculture Organization of United Nation
CBD: Convetion on Biological Diversity
WIPO: World Intellectual property Organization
WCN: World Charter for Nature
UPOV: International Union for the Protection of New Varieties of Plants
IBPGR: International Boar for Plant Genetic Resources
مقدمه
منابع ژنتیکی گیاهی (GR)برای غذاوکشاورزی محدود و فناپذیرند. فرسایش منابع مذکور امنیت غذایی در جهان را با تهدید مواجه می کند.3این ذخایر به عنوان منبعی از سازگاری ژنتیکی، همچون سپری در برابر تغییرات محیطی عمل می کند. این منابع تامین کننده مواد خام ژنتیکی در دنیا هستند. لذا حفظ و بکارگیری منابع ژنتیکی گیاهی به عنوان محافظی در برابر مشکلات غیرقابل پیش بینی در آینده جهان بر همگان آشکار است. و چشم انداز تضیف منابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی به همراه تقاضای روز افزون به این منابع آنها را در مرکز توجه جهانی و
سازمانهای بین المللی جای داده است. 4
در سالهای اخیر ظهور تکنولوژیها، ضرورت حفاظت، ارزیابی، ثبت و تبادل منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی از جهت مدیریت براین منابع که نقطه تلاقی “کشاورزی، محیط زیستوتجارت” است.مورد توجه قرار گرفته است.
و با اعتقاد به اینکه کشورها بایستی بین بخشهای کشاورزی، محیط زیست و تجارت هم افزایی لازم را پدید آورند و تا نقش شایسته از مسئولیت خود در قبال نسل های گذشته و آینده برای حفاظت از تنوع جهانی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی ایفاء نمایند. و نیز ضمن اعمال حقوق حاکمیتی از سوی کشورها بر منابع ژنتیکی گیاهی خود برای غذا وکشاورزی میتوانند به صورت متقابل از ایجاد نظام چند جانبه موثر برای دسترسی آسان به تعداد مشخص و توافق شده ای از این منابع و تسهیم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداری آنها منتفع گردند.
منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، ماهیت خاصی دارند و سازمان های بین المللی و کشورها در موضوع کشاورزی، محیط زیست و تجارت که ابعاد مذکور، شمولیت در این مبحث است. نیازمند راهکارهای ویژه در خصوصیات ومسائل خاص آنها می باشد.
ازمنظر دیگر حق بهره مندی از غذای سالم و کافی یکی از ضروریات اساسی برای بقاء ادامه حیات بشر است. و نخستین نیازمندی از نیازهای پنج گانه انسان می باشد. در سال های اخیر به عنوان حقی بنیادین برای بشریت نگرانی های فراوانی را در حوزه علوم کشاورزی، محیط زیست، تجارت و حقوق برانگیخته است. 5
براین اساس مدیریت قانونمند منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزینقطه تلاقی سه حوزه کشاورزی، محیط زیست و تجارت محسوب می گردد. این منابع6 ماده اولیه و ضروری اصلاح گیاهان زراعی از طریق انتخاب کشاورزان، اصلاح کلاسیک نباتات یا فناوری زیستی نوین می باشند. و حفاظت از آنها در سازگاری با تغییرات غیر قابل پیش بینی زیست محیطی و نیازهای آتی

دیدگاهتان را بنویسید