پرداخت حق بیمه

اوصاف عقد بیمه
اصول حاکم بر بیمه اتکایی
انعقاد بیمه اتکایی
اجرای بیمه اتکایی
انحلال بیمه اتکایی
مبحث نخست- اوصاف عقد بیمه
دراین مبحث به تبیین هفت مورد از اوصاف بیمه اتکایی پرداخته ایم که به شرح ذیل بیان میگردد:
گفتار نخست- عقد بیمه اتکایی عقدی است رضایی ( قصدی )
اصول کلی حقوق در ایران توجیه کننده ی رضایی بودن عقد بیمه است، مطابق اصل اولیه در حقوق ایران، عقود با ایجاب و قبول و توافق اراده ها بوجود می آید، هرچند بصورت شفاهی باشد مگر اینکه خلاف آن تصریح شده باشد.
لذا جایی که شک در رضایی یا تشریفاتی بودن کنیم، اصل بر رضایی بودن است.
ولی به نظر می رسد عقد بیمه مطابق ماده ی 2 قانون بیمه که مقرر می دارد «باید به موجب سند کتبی باشد و سند مزبور موسوم به بیمه نامه خواهدا بود»، صراحت قانون گذار مبنی بر کتبی بودن توافق می تواند شائبه تشریفاتی بودن را نیز بوجود آورد.
گفتار دوم- عقد بیمه اتکایی عقدی است لازم
بنا به تعریف ق.م عقد لازم آن است که هیچ یک از طرفین حق فسخ آن را نداشته باشند مگر در موارد معینه و عقد جایز آن است که هر یک از طرفین بتوانند هر وقتی بخواهد آن را فسخ کند.
بیمه عقدی است لازم، به این معنی که هیچ یک از طرفین حق فسخ آن را ندارند مگر در موارد معین و این موارد معین همان توافق طرفین و یا مجوز قانون می باشد.
لازم به ذکر است که عقد بیمه با فوت و جحر بیمه گذار منحل نمی شود و حقوق و تکالیف ناشی از عقد به ورثه منتقل می شود. در مورد حجر نیز توسط نماینده قانونی محجور صورت می گیرد.
البته بیمه عمر یک استثناء است در بیمه ها، بدین معنی که در بیمه عمر بیمه گذار هرگاه اراده کند می تواند یکطرفه بیمه ی عمر را فسخ کند و از پرداخت حق بیمه امتناع ورزد.
البته این اختیار متعلق به بیمه گذار است ولی در باب بیمه گر باید گفت که اختیار ندارد و مجبور به پذیرش بیمه عمر بیمه گذار بعد از انعقاد قرارداد است و به عبارتی نوعی بیمه اجباری – اختیاری است که از انواع عقد بیمه نسبی به شمار می رود که در این پایان نامه نیز بحث خواهد شد.
شبیه به این نوع بیمه، عقود دیگری نیز در ق.م وجود دارد ، از جمله رهن و کفالت.
البته به نظر بنده باید این نکته را یادآور شد که در عقد بیمه اتکایی، استثناء بیمه عمر نیز قابل پذیرش نیست زیرا بیمه گر واگذارنده خودش را بیمه عمر نکرده است بلکه دیگری را بیمه کرده، پس بیمه گر واگذارنده ملزم است که به این عقد پایبند باشد تا زمانی که بیمه گذار یکطرفه عقد را اقاله نماید. پس از آن چون موضوعی برای بیمه اتکایی کردن وجود ندارد، خودبخود بیمه اتکایی در این مورد زایل می شود.
گفتار سوم- بیمه اتکایی عقدی است معوض
در عقد بیمه اتکایی نیز مانند سایر عقود معوض هر یک از طرفین در مقابل دیگری تعهدی برعهده خواهد داشت. از یک طرف بیمه گر واگذارنده متعهد می گردد که ریسک موضوع بیمه را صحیح اعلام کرده و مطابق آن حق بیمه به بیمه گر اتکایی بپردازد و از طرف دیگر بیمه گر اتکایی نیز متعهد می شود به پوشش ریسک تعیین شده.
معوض بودن آثاری دارد که از جمله آثار در عقد بیمه ی اتکایی آن است که اگر واگذارنده به تعهداتش در برابر بیمه گر اتکایی عمل نکرد، او نیز مسئولیت تعهداتش در مقابل واگذارنده بری خواهد شد.
علاوه بر آن احکام دیگری نیز به عقد بیمه اتکایی به واسطه ی معوض بودنش مترتب می شود مثلاً رهایی بیمه گر اتکایی از تعهدات در صورت اعلام خلاف واقع ریسک توسط بیمه گر واگذارنده (که موجب بطلان عقد یا کاهش مسئولیت وی در جبران خسارت خواهد شد)، عدم اعلام به موقع خسارت که منجر به نفی حق جبران خسارت خواهد شد و واگذارنده خودش متضر می شود.