پایان نامه ارشد رایگان درمورد طرح تفصیلی، توسعه شهر، بافت قدیم

صورت کمتراکم در سطح شهر پراکنده است و جالب اینجاست که بالاترین تراکمهای سکونتی در قسمتهای مرکزی شهر مشاهده میشود که از بالاترین تمرکز استقرار واحدهای اقتصادی و خدماتی در مقیاس شهری و فرا شهری برخوردار است. منطقه شمال غرب شهر سطوح قابل توجهی از باغات و عناصر فعالیتی را در بر میگیرد. بازار در مرکز شهر قدیم، برجستهترین و بارزترین عنصر فعالیتی شهر است. این عنصر چه در جایگاه سنتی خود که فعالیتهای تجاری متنوع و برخی فعالیتهای تولیدی را زیر یک سقف گرد آورده و به تدریج گسترش یافته و چه در جایگاه کنونی خود که فعالیتهای گسترده تجاری در امتداد محورهای اصلی و مرکز شهر و محورهای عمود به ان را هم در بر میگیرد، بزرگترین و مهمترین کانون فعالیتی شهر شیراز تلقی میگردد.
در دوران رشد بطئی شهر همزمان با گسترش بازار سنتی بود که عناصر مذهبی و حکومتی در اطراف این کانون، استقرار یافتند و هنوز هم عناصری چون مسجد جامع، مسجد نو، شاهچراغ، ارگ کریمخانی، مسجد یرو در زمره عناصر فعال و زنده شهری، به حیات خود، ادامه میدهند.
در مرکز شهر در کنار بازار سنتی و در حول و حوش ستون فقرات اصلی شهر، مهمترین عناصر خدماتی رفاهی و تجاری با مقیاس شهری و فراشهری استقرار یافتهاند. به عبارتی دیگر ساخت اصلی شهر شیراز در منطقه بازار و محورهای عمود بر آن ها در حول و حوش بافت قدیم و گسترشهای بعدی آن تا دهه 50 را در بر میگیرد که در جوار آن علاوه بر عملکردهای سکونتی، مهمترین عناصر اداری، مالی بانکی، آموزشی، جهانگردی و پذیرایی، درمانی و تجاری با عملکردهای شهری و فرا شهری و همچنین مهمترین عناصر نمادین فرهنگی و مذهبی شهر قرار گرفتهاند.
در پیرامون ساخت اصلی شهر، بافت مربوط به توسعههای شهر در دهه 50 به بعد قرار گرفتهاند. در امتداد شمال غرب، شرق و جنوب گسترش چشمگیرتری دارند و رشد اولیه آنها بر حول و حوش راههای ارتباطی خروجی شهر به اطراف شیراز صورت گرفته و به تدریج فضای بین این راهها از ساخت و ساز پر شده است. در این توسعه به جز فعالیتهای تولیدی خدماتی و کارگاهی و کارخانهای که همگام با توسعه شهر، ضرورت انتقال آنها به بافت های حاشیه ای به خودی خود نمود یافته است، عناصر با عملکردهای شهری و فراشهری استقرار نیافتهاند و آنچه که هست عمدتاً به واحدهای خدماتی پراکنده در محلات برای رفع نیازهای با مقیاس محلهای و ناحیهای مربوط میشود ولی در مورد واحدهای تولیدی اعم از خدماتی یا صنعتی به نوعی دسته شدن عناصر فعالیتی در امتداد محورهای برون شهری بر میخوریم و هم اکنون بخش عمده واحدهای صنعتی شهر در حول و حوش محورهای اصلی خروجی در محور فسا، محور بوشهر، محور کفترک و محور اردکان استقرار یافتهاند. در حواشی شهر نیز قطبهای صنعتی با برنامهای ایجاد شده است.
عناصر فراغتی طیفی از عناصر تاریخی، فرهنگی و مذهبی، ورزشی و تفریحی را در بر میگیرد. عناصر تاریخی و فرهنگی عمدتاً در بافت قدیمی و بافت همجوار آن استقرار یافتهاند و عناصر تفریحی در گستره شمالی و شمال غرب شهر به صورت متمرکز و در دیگر قسمتهای شهر به صورت پراکنده وجود دارند(بازنگری طرح تفصیلی شیراز،1382).

3-1-2- معرفی اجمالی منطقه 6 شهرداری شیراز
3-1-2-1- ویژگی های عمومی و جغرافیایی منطقه
منطقه شش شهرداری از سال 1372 در حد انتهای شمال غربی شهر شیراز راه اندازی شده است. این منطقه از غرب توسط بولوار فرهنگ شهر، از شمال توسط مرز اراضی صنایع الکترونیک و رودخانه خشک، از شمال شرقی و شرق توسط باغهای قصرالدشت و از جنوب توسط خیابان شمس معالی آباد محدوده می شود. ( البته محدوده طرح تفصیلی )

شکل 32: عکس هوایی از منطقه 6 شیراز
این منطقه در مرغوبترین اراضی شمال غرب شیراز واقع شده است ودر مجموع بافتی نوساز دارد که محصول توسعه شهری شیراز به سمت شمال غرب در دهه های اخیر است. احداث کارخانه صنایع الکترونیک و مجموعه های آپارتمانی معالی آباد و ایجاد دسترسیهای مناسب به این منطقه، در پیش از انقلاب، جاذبه لازم را جهت گسترش موجهای توسعه مسکونی فراهم آورد و بعد از انقلاب طرحهای تفکیکی که اغلب بدون رعایت حداقل ضوابط شهرسازی، همراه با فعالیت بساز و بفروشها و بورس بازی زمین است، در این منطقه آغاز شد.
منطقه شش به دلایل موقعیت استقرار، هسته اولیه شکل گیری و زمان گسترش آن، وضعیت کاملا متفاوتی از سایر مناطق شیراز دارد. این تفاوت در نقش منطقه بر کلان شهر شیراز و مسایل و معضلات درونی منطقه متبلور شده است.

3-1-2-2- ویژگی های زیست محیطی
از لحاظ ویژگیهای زیست محیطی منطقه شش ( شمال غرب ) شهر شیراز از امکانات و توانهای بالقوه نسبتا مطلوب را نسبت به دیگر مناطق شهر را دارا می باشد که مهمترین زمینههای آنها عبارتند از: آب و هوای مطلوب، منابع آب زیرزمینی مناسب، دید و منظر مطلوب که منجر به ایجاد فضاهای گذران اوقات فراغت منطقه و کل شهر شده است. از سوی دیگر با توجه به اینکه جریان هوا ( بادهای غرب به شرق ) از این محدوده می گذرد و سیلابها به عنوان اولین نقطه برخورد شهر با این منطقه تماس دارند و از همه مهم تر منابع ذخیره آبهای آشامیدنی آهکی شیراز که در دامنه های جنوبی این منطقه ( جبل درک ) قرار دارند؛ لذا کنترل مخاطرات طبیعی مشتمل بر آلودگی هوا، آلودگی منابع آب و تخریب گیاهی حوضه آب ریز رودخانه تنگ سرخ بر منطقه و تمامی سطوح
ش
هر منطقه شهری شیراز اثر خواهند داشت که لزوم بررسی ها و مطالعات ویژه ای را در زمینه های مختلف زیست محیطی جهت پایداری توسعه شهر شیراز ضروری می نماید.

3-1-2-3- ویژگیهای جمعیتی
از لحاظ جمعیتی با توجه به طرح تفصیلی در مساحت 485 هکتاری طرح 51290 نفر ساکن می باشند ولی با الحاق 2289 هکتار از محدوده شمال غرب به منطقه مساحت منطقه به 2779 هکتار رسیده است که در محدوده جدید نیز27793 نفر ساکن می باشند که جمعیت را به 79083 نفر(سال 1385) رسانده است. با توجه به محدوده جدید منطقه شش این منطقه در حدود 15 درصد مساحت و 6 درصد جمعیت شهر را در خود جای داده که نشان دهنده تراکم جمعیتی پایین منطقه می باشد.

3-1-2-4- ویژگیهای اجتماعی، اقتصادی
به طور خلاصه موارد زیر را در مورد مسائل اجتماعی و اقتصادی منطقه 6 می توان بر شمرد:
این منطقه بالاترین نرخ رشد جمعیت را در بین مناطق شهر را دارد؛
بعد خانوار منطقه بعد از منطقه یک در پایین ترین سطح قرار دارد؛
دارای بالاترین نرخ با سوادی در بین مناطق شهر می باشد؛
بعد از منطقه یک دارای بیشترین درصد شاغلین در دوره های اموزش عالی را دارد؛
دارای بیشترین درصد نسبی شاغلین مرد و زن و کمترین در صد بیکاری است؛
دارای بیشترین شاغلین در بخش خدمات و کمترین شاغل در بخش صنعت می باشد؛
این منطقه 30% مشاغل اظهار نشده دارد که بیانگر پنهان کاری نوع شغل به دلایل از قبیل فرار از مالیات و مشاغل غیر قانونی است.
در مجموع منطقه شش از لحاظ سطح بندی توسعه اجتماعی _اقتصادی انجام شده در بین مناطق شهر شیراز رتبه اول را از لحاظ میزان توسعه یافتگی داراست.

3-1-2-5- ویژگیهای کالبدی – فضایی
منطقه شش یکی از مناطق تولید سفر به سمت مرکز شهر می باشد که تقاضای انبوه سفر گویای این مسئله می باشد بر طبق مطالعات قطار شهری از 12186 مسافر در ساعت اوج 9444 نفر قصد حرکت به سمت شرق شهر را دارند که نشان دهنده این مسئله است که منطقه شش با توجه به جمعیت ساکن خود فاقد فرصتهای شغلی مناسب است که این مسئله نقش خوابگاههای مسئله را نشان گر می باشد.
از سوی دیگر اگر 5 کاربری تجاری، اداری و مسکونی موقت ( هتل ) و نظامی انتظامی، آموزش عمومی را عمده کاربری های اشتغالزا بدانیم، این منطقه فاقد کاربری نظامی و از لحاظ 4 کاربری دیگر دارای سطح مطلوبی نمی باشد. آمار ارائه شده بر اساس محدوده طرح تفصیلی می باشد و کاربریهای محدوده شمال غرب لحاظ نشده است.

جدول 10: کاربریهای منطقه 6 شهرداری شیراز
کاربری
مسکونی
دائم
مسکونی
موقت
تجاری
آموزش عمومی
آموزش عالی
اداری
انتظامی
شبکه ارتباطی
منطقه 6

231
2/1
8/0
2/4
8/4
1/5
2/0
7/124

8/4
9/4
33/0
74/2
04/2
48/2
6 0/0
82/3
کل شهر
4815
25
242
153
235
205
293
3262
منبع: (بازنگری طرح تفصیلی منطقه 6،1382).

از لحاظ شبکه ارتباطی تقریبا 8/3 درصد از معابر اصلی شهر در منطقه قرار دارد که 2 محور کمربندی و بلوار میرزای شیرازی با ترافیک سنگین را به منطقه تحمیل می کند البته با احداث بلوار وحدت و محور موازی جاده سپیدان از شهرک گلستان به شهرک بهشتی شاهد تحول اساسی در منطقه خواهیم بود.

3-1-2-6- جایگاه و نقش فعلی منطقه
منطقه شش شهرداری شیراز در حال حاضر نقش تامین بخشی از نیروهای کار شهری در مشاغل فنی و اداری، گلوگاه ارتباطی توسعه شمال غرب با مرکز شهر، دروازه ارتباط با سپیدان و یاسوج ( مرکز استان کهگیلویه و بویر احمد )، پشتیبانی اداری و مدیریت شهری توسعه شمال غرب و راه دسترسی به فضاهای تشکیل مراسم جمعیت ( جشن ها ) در غرب منطقه را به عهده دارد.
به جز تامین محل سکونت نیروهای کار که نقش درونی منطقه است و همچنین خدمات دروازه ای مستقر در محور دکتر حسابی، در سایر موارد این منطقه نقش واسطه را دارد و فقط زیانهای ناشی از عبور و مرور حجم را تحمل می کند.

3-1-2-7- مشکلات کالبدی فضایی وضع موجود منطقه
مشکلات کالبدی فضایی وضع موجود منطقه شامل موارد زیر، میباشند:

جدول 11: مشکلات کالبدی فضایی منطقه 6
مشکلات کالبدی فضایی
فقدان محلههای تعریف شده در وضع موجود، به عنوان واحد فضایی ـ اجتماعی همگن و هم پیوند که میتواند به عنوان واحد پایه برای برنامه ریزی، طراحی و مدیریت شهری تلقی شود.
وجود بافتهای روستایی در پهنه شهری و ناهماهنگی این بافتها با همجواریهای جدید مانند: دینکان؛
گسیختگی منطقه به دو بخش توسط رودخانه تنگ سرخ؛
نبود سلسله مراتب شهری در پهنههای مختلف منطقه، ناحیه و محله؛
افزایش فاصله محل زندگی و محل کار؛
موقعیت گذرگاهی و عبوری منطقه؛
نبود مراکز خدماتی محله و ناحیه که مولد ترافیکهای بیهوده بخصوص درخیابانهای شمس معالی آباد و محور سپیدان میگردد.
تغییر نقش خیابان عبوری محور سپیدان به خیابان خدماتی از پل معالی آباد تا میدان صنایع؛
وجود ساخت و سازهای غیر قانونی خارج از محدوده در حاشیه کمر بندی شمال منطقه و تحمیل تأمین خدمات مورد نیاز آنها به بافت شهری داخل محدوده خدماتی؛
تعدد سفرهای شهری به علت افزایش فاصله محل زندگی و کار درمنطقه.
رعایت نشدن کاربریهای پیشنهادی طرح تفصیلی ملاک عمل در جوار شریانی عبوری محور سپیدان و تبدیل آن به خیابان خدماتی؛
تعریض نشدن معابر موجود و احداث نشدن معابر جدید پیشنهادی طرح تفصیلی ملاک عمل؛
اجرا نشدن مراکز
خدماتی منطقه، ناحیه و محله؛
گسترش شهر خارج از محدوده خدماتی طرح تفصیلی؛
درهم ریختگی سلسله مراتب شبکه معابر ناشی از تغییر کاربریهای جداره خیابانها ازجمله درمحور سپیدان؛
عدم تناسب حجم عابر پیاده و ظرفیت پیاده راهها؛
– تغییرهای مداوم در عرض پیاده روها وکف سازی نامناسب پیاده روها؛
کمبود مسیرهای غیر همسطح برای عبور پیاده از عرض خیابان ( پل هوایی )؛
بلا تکلیفی عابر پیاده درمیدانها و تقاطعها؛
ـ تجمع گرههای ترافیک در محور سپیدان
تأمین نشدن پارکینگ عمومی؛
تامین نشدن پارکینگ مورد نیاز توسط سازمانهای خدماتی دارای ارباب رجوع؛
تأمین نکردن پارکینگ مورد نیاز برای راستههای تجاری؛
اشغال پارکینگهای حاشیه ای توسط صاحبان واحدهای تجاری؛
نبود پارکینگ عمومی درکنار مراکز سیاحتی و فراغتی.

منبع: (بازنگری طرح تفصیلی منطقه 6، 1382).

3-1-3- محدوده مورد مطالعه
محدوده مورد مطالعه در این پژوهش، حدفاصل پل معالی آباد و شهرک گلستان می باشد. در این محور شهرکهای شهید بهشتی، گلدشت حافظ،

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *