پایان نامه ارشد رایگان درمورد دانشگاه تهران، بهره بردار، حقوق بشر

خیر؟
بهترین شاهد مدعا در این خصوص اقدام ایران و 12 کشور دیگر در حال توسعه عضو سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) 103 موسوم به “گروه کشورهای دوست دار توسعه”104 در تدوین و تصویب بیانیه توسعه آن سازمان است.
در سال 2004 میلادی کشورهای برزیل و آرژانتین پیش نویس طرحی را به نشست سی و یکم مجمع عمومی آن سازمان ارائه کردند. این پیش نویش مشتمل بر چهار موضوع اساسی “وظایف و اختیارات سازمان”، “هنجارسازی”، “همکاری فنی” و “انتقال فن آوری” مورد تایید کشورهای عضو گروه دوست داران توسعه قرار گرفته است. و با رایزنی های فراوان سرانجام در پاییز سال 2007 میلادی با اصلاح و تکمیل به تصویب مجمع عمومی سازمان جهانی مالکیت فکری رسیده است.
در واقع آنچه موجب این رویکرد گردید.نگرانی کشورهای یاد شده در خصوص نتایج اعمال مالکیت فکری بر رشد و توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه و انحصار فن آوری در کشورهای توسعه یافته بود. بیانیه توسعه گواهی روشن بر این واقعیت است که نظام ثبت اختراع فی النفسه نه تنها موجب انتقال فن آوری نمی گردد. بلکه با توجه به انحصار حقوقی و اقتدار ناشی از آن عملاٌ صاحب اختراع که مالک فن آوری نیز هست را از تعهد به انتقال فن آوری بی نیاز می سازد. لذا سیاست های ملی باید با لحاظ نمودن منافع ملی روش های حقوقی مناسب را برای الزام مخترعان به انتقال فن آوری در قوانین ملی خویش پیش بینی نمایند. نظیر این نگرانی در کنوانسیون تنوع زیستی ملاحظه می شود. و از آنجا که حقوق مالکیت فکری می تواند بر ماهیت فناوری های بکار رفته در شیوه های بهره برداری از منابع ژنتیک موثر بوده و چگونگی انتقال و کاربرد این فن آوری ها را نیز تحت تاثیر خود قرار دهد. توسعه و انتقال فن آوری متناسب برای تأمین موفقیت آمیز اهداف کنوانسیون تنوع زیستی بسیار مهم است. از این رو کنوانسیون به فن آوری هایی که کاربرد آن ها در صیانت، حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی اهمیت دارد. توجه ویژه مبذول داشته است. در این راستا طرف های متعاهد بر اساس شرایط مندرج در بندهای (یک) و (دو) ماده (16) موافقت خود را با تعهد به فرآهم آوردن و یا تسهیل دستیابی و انتقال فن آوری به سایر طرف های متعاهد به ویژه در قالب شرایط عادلانه و مطلوب اعلام می دارند.
همانگونه که گفته شد، ارتباط بین حقوق مالیکت فکری و حمایت از منابع ژنتیکی گیاهی در بحث انتقال فن آوری بر اساس کنوانسیون تنوع زیستی واجد وجوه مختلف می باشد. لیکن مهم ترین این وجوه را می توان تاثیر نظام حمایتی مالکیت فکری بر ماهیت فن آوری بکار رفته در منابع ژنتیک و انتقال این فن آوری دانست. همچنین باید توجه داشت که این حقوق نباید در تضاد با اهداف کنوانسیون باشند. این امر مورد تاکید دبیرخانه کنوانسیون تنوع زیستی نیز بوده است.
به موجب ماده (دو) قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون تنوع زیستی مصوب (1375) مجلس شورای اسلامی ” منابع ژنتیکی به معنی مواد ژنتیکی است که ارزش واقعی یا بالقوه برخوردار باشد”. همچنین به موجب ماده (دو) قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به معاهده بین المللی ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی مصوب 1384 مجلس شورای اسلامی ” منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی به هر گونه ماده ژنتیکی با منشأ گیاهی اطلاق می شود که دارای ارزش بالفعل یا بالقوه برای غذا و کشاورزی باشد” .
بنابراین باملاحظه تعاریف مذکورمی توان نتیجه گرفت. آنچه درتعریف منابع ژنتیک تاثیرگذاراست. واهداف کنوانسیون تنوع زیستی ومعاهده بین المللی ذخایرژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی به آن استوار است. ارزش بالفعل یا بالقوه آنها می باشد. و نه طبیعی یا مصنوعی بودن این منابع است. و برای کشاورزان و پرورش دهندگان ارقام گیاهی با خصوصیات های جدید، مقاوم، یک شکل و متمایز امتیازاتی در نظر گرفته شده است که به جز قانونگذاری ملی، توسط کنوانسیون بین المللی حفظ نمونههای گیاهی( UPOV105) در سال (1961) پذیرفته شد. و در سال (1968) ضمانت اجرایی یافت. و در اغلب کشورها، بانک دادهها از طریق حقوق مولف تحت حمایت مالکیت فکری قرار میگیرد.
نتیجه گیری
ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، بیانگر نیازمندی حیات و زیست انسان به لوازمی اساسی است. لوازمی که پیدائی و پدیداری شان اساساً از قدرت و توانایی انسان خارج است و نهایتاً برآورد سازی این نیاز، تنها از عهده این “طبیعت مهربان” بر میآید و بس .اما بشر این مخلوق برتر اما عاجز از تولید و ساخت مولفه های زیستی و عناصر زیست بومی که حیات وی از آغاز تا پایان تنها به وجود و بقای این عناصر ممکن است، اغلب قدرشناسی از طبیعت را به فراموشی سپرده و حتی سرنوشت و خیر و مصلحت “حیات پایدار و متعالی” خود را نیز در سایه تقدم برخی انگیزه ها و منافع محدود سودانگارانه از لزوم تدقیق کافی در رفتار و برنامه ریزی های رفتاری خود عاری نموده است. در چنین گستره ای، تخریب و نابودی طبیعت و پایان پذیری برخی از این لوازم مانندمنابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی، حیات وی قطعی و مسلم می نماید.
حفاظت از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی به مثابه صیانت و پاسداشت مسیر حیات اجتماعی است. از همین رو است که هر اندازه در اهمیت و حساسیت آن گفته شود، نه گزاف بلکه تأکید بر واصخات است. انعقاد و تصویب معاهده بین المللی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی ضمن بیان خطرات زوال منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، اجماعی جهانی را به نظاره نشسته و امیدهای تازه ای را برای حفاظت مطلوبتر و توجه به توسعه پایدار منابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی را برانگیخته است. این معاهده با پیش بینی نظام چند جانبه دسترسی و تسهیم منافع و تبادل اطلاعات و همچنین تعبیه نظام جهانی اطلاعات مربوط به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی و شناسایی حقوق کشاورزان و تاکید بر روشهایی که حفاظت، اکتشاف، جمع آوری، شناسایی، ارزیابی و ثبت منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی تضمین می نماید. سازوکارهای حقوقی جدیدی را برای اعضاء پیشنهاد می نماید.
در نهایت امید آن می رود. با اجرای مطلوب سازکارهای پیش بینی شده در این معاهده شاهد حمایت و توجه به ضرورت مدیریت مطلوب تر منابع ژنتیکی و گیاهان زراعی و دیگر ارقام گیاهی برای غذا و کشاورزی در عین احترام به حقوق کشاورزان و حقوق مالکیت معنوی و محیط زیست باشیم. دولت ج.ا.ا در سال (1375) به عضویت کنوانسیون تنوع زیستی و در سال (1384) به معاهده بین المللی ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی ملحق شده است. از جمله اصول اساسی عهد نامههای یاد شده شناسایی حق حاکمیت دولت ها بر منابع ژنتیک و نیز شناسایی اصل لزوم اخذ رضایت قبلی از جوامع دارنده این منابع برای دسترسی به منابع ژنتیک و در نهایت تقسیم منافع ناشی از بهره برداری از این منابع می باشد. ضمن آنکه در معاهده بین المللی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی بر لزوم توجه خاص به حقوق کشاورزان در استفاده از منابع ژنتیکی گیاهی برای تولید محصولات کشاورزی و تضمین امنیت غذایی تاکید شده است.
لذا تدوین قوانین ملی برای اجرایی نمودن اصول عهدنامههای مذکور بلاخص معاهده
بینالمللی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در ایران برای حفظ منافع ملی و حق حاکمیت بر منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی نیز الزامی و اجتناب ناپذیر می باشد. و لزوماً ضرورت تهیه و تصویب نظام جامع حفاظت و مدیریت منابع ژنتیکی کشور و تنظیم فرآیندهای مربوط به چگونگی دسترسی و بهره برداری از این منابع را از نظر نگارنده مورد توجه می باشد.
منابع و ماخذ
الف- فارسی
1. آرن، ای گیر، پسامدرنسیم و بحران زیست محیطی، ترجمه عرفان ثابتی، نشر چشمه، 1380.
2. ابراهیم گل، علیرضا ، “حق بر غذا پیش شرط تحقق سایر حقوق”، مجله حقوق بین المللی، 1387، ش 39 244-221.
3. ابراهیمی، محمدصادق، ” توسعه پایدار کشاورزی “، ماهنامه جهاد، 1386، ش 25.
4. اطاعت، حسن، ” بیوتکنولوژی و حفاظت منابع ژنتیکی، دیدگاه جدید در افزایش تولید وکیفیت مواد غذایی “، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 1377، ش 21 243-223.
5. امیر ارجمند، اردشیر، “حفاظت از محیط زیست و همبستگی بین المللی”، مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی ، 1374، ش15، 436-323.
6. انصاری، محمدباقرو شکورا حاجی علی اورک پور، “بررسی حق برغذا به عنوان یکی ازحقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی”، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 1392، ش 3 180-143.
7. بوتکین، ژان، شناخت محیط زیست، ترجمه عبدالحسین وهاب زاده، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 1382.
8. بوذر جمهری، خدیجه، “دانش بومی در توسعه روستایی پایدار” ، مجله جغرافیا و توسعه، 1382، ش 2 20-5.
9. بهنیا، محمدرضا، و مهدی محمدی، ” کاربرد روشهای بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک درعلوم زراعی و اصلاح نباتات “، مجله زیتون، 1373، ش 123، 40-41
10. بیگ زاده ، ابراهیم ، حقوق سازمان های بین المللی، انتشارات مجد، 1389.
11. توحیدی، احمدرضا ، ” حق صلح و حق محیط زیست “، مجله ی پژوهش های حقوقی، 1380، ش 1.
12. حبیبی، محمد حسن، حق برخورداری از محیط زیست سالم به عنوان حق بشریت، مجله حقوقی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ش 60 ، 1382.
13. حق شناس، محمد و سید محمد حسین ذاکوی ، ” جستجوی مفاهیم اخلاق زیست محیطیدر آموزه های اسلامی “، فصلنامه ی اخلاق در علوم و فناوری، 1387، ش 1و2.
14. خادمی، حجت، “تاسیس نظام ملی ثبت اختراعات زیست فناروی”، مجله پژوهشهای حقوق تطبیقی، 1391، ش 5، 78-47.
15. زمانی ، سیدقاسم، توسعه ی مسئولیت بین المللی درپرتوحقوق بین الملل محیط زیست ، مجله پژوهش های حقوقی ، ش 1، 1381.
16. ساده دل مقدم، محمد، ” نقش ژنتیک در اصلاح نباتات و افزایش محصول “، مجموعه مقالات اولین کنگره زراعت اصلاح نباتات ایران، 1372، ص140-156.
17. شاه ولی، منصور ، ” پارادایم اخلاقی – فلسفه متعالی در پژوهشهای
بحران های زیست محیطی “، فصلنامه ی اخلاق در علوم و فناوری، 1386، ش3و4.
18. صدوق، محمدباقر ، ” جمعیت، محیط زیست، آینده “، فصلنامه محیط زیست، 1380، ش 34
19. طلایی، فرهاد، “تعهدات دولتها در قبال حق بر غذا با توجه به ماده یازدهم میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی”، فصلنامه حقوق دانشگاه تهران، 1392، ش 2، 134-119.
20. فهیمی، عزیزا… و علی مشهدی ، ” اندیشه های حقوق محیط زیست “، انتشارات دانشگاه قم، 1393.
21. قاری سید فاطمی، سید محمد، “مبانی توجیهی – اخلاقی حقوق بشر معاصر ” مجله ی تحقیقات حقوقی، 1381، ش 36-35.
22. قاضی، سید ابوالفضل ، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، انتشارات میزان، 1383.
23. قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به معاهده بین المللی منابع ژنتیکی گیاهی برایغذا و کشاورزی، روزنامه ر سمی شماره 17595-4/5/1384.
24. قربان نیا، ناصر، “اعلامیه جهانی اخلاقی زیستی حقوق بشر “، فصلنامه خلاق و علوم فناوری، انتشارات دانشگاه مفید قم، 1388 ، ش1و2.
25. کاترین روش، بایسته های حقوق محیط زیست، ترجمه حسن خسروشاهی، زینب یوسفی وعلی مشهدی، نشر خرسند، 1391.
26. کامکار، بهنام و مهدوی دامغانی، عبدالحمید ، مبانی کشاورزی پایدار، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 1387.
27. کوشا، ابوطالب و مریم احمدی، “بررسی حقوق مالکیت فکری نانو زیست فناوری در معاهدات بین المللی”، مجله دیدگاههای حقوقی – قضایی، 1390، ش53 200-173.
28. کیس، الکساندر، مقدمه ای بر حقوق بین الملل محیط زیست ، ترجمه ی حبیبی، محمد حسن، انتشارات دانشگاه تهران، 1379.
29. گروه صلح کرسی

دیدگاهتان را بنویسید