پایان نامه ارشد رایگان درمورد بهره بردار، حقوق بشر، انتقال دانش

به این ترتیب این دانش و تکنیک در ژنتیکی گیاهی به منظور تأمین امنیت غذایی جمعیت رو به رشد جهان وارد عمل شده و مواد غذایی حاصل از این دانش ورود به عرصه تجارت بین المللی گردید.
پیش بینی جهانی در دهه های آتی با کشت گیاهان با تکنیک نوین اصلاح نژادی یا دست ورزی شده بازده محصولات کشاورزی بیشتر شده و رشد 15 درصدی در افزایش عملکرد محصولات گیاهان زراعی باشیم. در حقیقت گیاهان زراعی با فنون و تکنیک مذکور گیاهانی شبیه به همتای طبیعی خود هستند. اما در چند صفت ویژه نسبت به گونه های طبیعی برتری دارند.
و امروزه کشورهای دارای دانش، فنون وتکنیک به نژادی توسعه یافته در جهت مشارکت جهانی در مبارزه و کاهش فقر و گرسنگی در سطح جهان با انتقال دانش مذکور به کشورهای در حال توسعه یا در رویشگاه طبیعی ذخایر ژنتیکی گیاهی تولید مواد غذایی برای دست یابی به امنیت غذایی و توسعه پایدار و با اندیشه حفظ تنوع زیستی دولت های متعاهد در کنوانسیون رم حمایت از منابع زنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی مقرر نموداه اند.
“کشورهای عضو معاهده رم موافقت می کنند که تأمین کمک فنی به طرفهایی متعاهد به ویژه کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر را با هدف تسهیل اجرای این معاهده به صورت همه جانبه یا از طریق سازمانهای بین المللی مربوط ارتقاء دهند”.74
فصل سوم:
شناسایی حقوق کشاورزان و نظام چند جانبه دسترسی و تسهیم منافع
گفتار اول – شناسایی حقوق کشاورزان
مبحث اول – الزامات و بایسته های حقوق کشاورزان
جوامع بومی و محلی و کشاورزان تمام مناطق دنیا به ویژه در مراکز پیدایش75وتنوع گیاهان زراعی مشارکت فوق العاده ای در خصوص حفاظت و توسعه منابع ژنتیکی گیاهی که اساس تولیدات کشاورزی و غذایی در جهان را تشکیل می دهند ، داشته وخواهند داشت براین اساس کشورهای عضو معاهده رم در ماده نه موافقت نموده اند که مسئولیت شناسایی حقوق کشاورزان در رابطه با منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی با دولتهای متبوع آنها است. علاوه بر حقوق بشری بر محیط زیست، حمایت ها و حقوق خاصی نیز ناظر بر پاره ای از افراد و اقشار در اقدام و منتفع شدن از این حوزه وجود دارد.
جوامع بومی و محلی و کشاورزان، تأثیر پذیرترین افراد از سیاست های جهانی در موضوع توسعه و اصلاح منابع ژنتیکی گیاهی هستند. و همانطور که ممکن است توسعه به ارتقای وضعیت رفاهی آنها منجر گردد. تخریب و آلودگی منابع زنتیکی گیاهی نیز به مراتب بیشتر از دیگران به این جمعیت آسیب می رساند. به همین دلیل، حقوق خاص این جمعیت ها نیز فراتر از مسائل کلی حقوق بشری، مورد توجه خاص بوده است. به عنوان نمونه در کنوانسیون تنوع زیستی تصریح شده، که “بسیاری از جوامع محلی، بومی وکشاورزان که تجسم زندگی سنتی می باشند وابستگی تردیک و سنتی به اینگونه منابع طبیعی و زیستی دارند. سهیم شدن عادلانه در مزایای حاصل از کاربرد دانش، ابتکارات و اقدامات سنتی مربوط به حفاظت از تنوع زیستی و استفاده پایدار از گونه های گیاهی در توجه به حقوق کشاورزان و بومی ها ضروری است”.
حفاظت از منابع زنتیکی گیاهی بویژه در رویشگاه طبیعی که از مولفه های واقعی توجه به حقوق کشاورزان ممکن است بستری برای فراهم کردن زمینه ها بین المللی از وضعیت مطلوب زندگی و همزیستی جهانی باشد. از آنجا که بی توجهی به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی که حقوق مسلم کشاورزان در آن متصوراست. بر حیات، بهداشت و تغذیه انسان ها موثر است. و لذا ایجاد سیستمی قابل اطمینان و موثر در حفاظت و بهره برداری مناسب از اینگونه منابع طبیعی، به تضمین رفاه نسل های آینده نیز کمک خواهد کرد. بر عکس بی توجهی به مقتضیات منابع ژنتیکی گیاهی ممکن است بقای نسلهای کنونی و حیات نسلهای آینده را در معرض خطر جدی به سبب عدم توجه به حقوق کشاورزان در عمل متقابل کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه قرار دهد.
در موضوع الزام شناسایی حقوق کشاورزان و زارعان مبحث توازن میان محیط زیست و توسعه که در کنوانسیون تنوع زیستی در 5 ژوئن 1992 در ریودوژانیرو به تصویب رسید مورد ملاحظه قرار گرفته است .76
این کنوانسیون با توجه به افزایش تهدیدمنابع ژنتیکی گیاهی و جانوری جهان و از طرفی به خطر افتادن منافع کشاورزان به دلیل پیشرفت های جدیددرزمینه تکنولوژی77به خصوص تکنولوژی DNA به تصویب رسید.پس از تصویب این کنوانسیون، بحث های جدی در کشورهای توسعه یافته به دلیل تأثیر این کنوانسیون بر تحقیقات و پیشرفت های آینده در زمینه بیوتکنولوژیکی مطرح گردید. حتی ایالت متحده امریکا از امضای این کنوانسیون به دلیل این که نمی تواند به حد کافی از منافع دارندگان تکنولوژی حمایت کند، خودداری کرد78.
و این امر، اجرای کنوانسیون تنوع زیستی و دسترسی به اهداف حفاظت و توسعه منابع ژنتیکی را با مشکلاتی مواجه ساخت.
مبحث دوم : اقدامات اساسی و مولفه های این حقوق
دولت های عضومعاهده بین المللی ذخایرژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی در این راستا موظف اند. با توجه به نیازها و اولویت های خودو در صورت اقتضاء و با رعایت قوانین ملی خود برای صیانت و اشاعه حقوق کشاورزان اقداماتی از جمله موارد زیر را بعمل آورند :
الف – صیانت از دانش سنتی مربوط به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی
ب – حق مشارکت برابر در تسهیم منافع حاصل از بهره برداری از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی
ج – حق مشارکت در تصمیم گیری ها در سطح ملی در زمینه مواردی که به حفاظت و استفاده پایدار از منابع زنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی مربوط می شود.
مهمتر این که در بند سه ماده نه معاهده منابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی این مسئله مورد تأکید قرار گرفته است. که هیچ چیزی در این ماده نباید به گونه ای تفسیر شود. که حقوق کشاورزان را در نگهداری، استفاده، مبادله و فروش بذر یا مواد تکثیر شونده برداشت شده از مزرعه کشاورز در چارچوب قوانین ملی و در جایی که مصداق دارد محدود نماید .
قوانین و مقررات نوین مانند حق مالکیت معنوی ممکن است، اثرات نامطلوبی بر روی قوانین رایج گونه های گیاهی داشته باشد. و امتیازات انحصاری، کشاورزان را از تکثیر ارقام انحصاری یا ارقامی با ژن های انحصاری منع می نماید.
شاید این امر دلیل اصلی بوجود آمدن قانون حفاظت از ارقام جدید گیاهی باشد که سعی در طراحی نظام نوینی برای حفاظت از ارقام گیاهی دارد. بدیهی است حتی چنین قانون بازدارنده ای به مراتب بهتر و کم خطر تر از ورود بخش کشاورزی به عرصه های مربوط به قانون امتیاز انحصاری باشد. که ریشه در بخش صنعت دارد.
اصلاحات در قوانین داخلی و توافق منطقه ای و بین المللی در حفاظت از ارقام
گیاهی، حق کشاورزان را نباید برای ذخیره استفاده، مبادله و فروش بذر یا مواد تکثیر شونده برداشت شده از مزرعه کشاورز محدود نماید.
و حقوق کشاورزان که در نقش به نژاد گران و استفاده از ارقام متعلقه دارند. اختیار بیشتری داشته باشند.
مبنای چنین استدلالی براین استوار است که اینگونه زارعان و کشاورزان در ادامه و توسعه فعالیت های خود، به منابع مالی بیشتری احتیاج دارند. و این مسئله در تعارض با حقوق مرسوم کشاورزان برای ذخیره استفاده مبادله و فروش بذر خودشان می باشد.
برخی از کشورها این رویه را تعدیل نموده اند. به عنوان مثال اینکه کشاورزان خاصی حق تکثیر بذر گیاهان از قبل مشخص شده ای را داشه باشند. که اخذ چنین تصمیماتی منوط به تصویب آیین نامه مربوطه می باشد.
در اتحادیه اروپا، کشاورزان خود “مثلاً در مورد غلات تولید کمتر از 90 تن دارند” مجاز به نگهداری و مصرف بذر خود از ارقام حفاظت شده هستند. بدون اینکه نیازی به کسب مجوز از به نژادگر داشته باشند.
در ادامه به موازات توسعه حق مالکیت معنوی در اصلاح نباتات، حقوق مربوط به ذخایر ژنتیکی نیز در معرض توجه قرار گرفت. در این راستا سازمان کشاورزی وخوارو بار ملل متحد “فائو” برای اولین بار مفهوم “حق کشاورز”79 را در مباحث مربوط به “بهره برداری بین المللی از ذخایر ژنتیکی گیاهی در کشاورزی” ارائه نموده در این مباحث، حقوق کشاورزان و جوامع بومی و کشاورزی جهت کنترل مدیریت، توسعه و انتفاع از منابع ژنتیکی گیاهی متعلقه به رسمیت شناخته شده است.
کنوانسیون تنوع زیستی مفهوم حق حاکمیت ملی را ارائه نمود. که حق کنترل ملی را بر منابع ژنتیکی خود به رسمیت می شناسد. هر دو مفاهیم ذکر شده، به نوعی حق امتیاز دسترسی و مشارکت در منافع حاصل از استفاده از منابع ژنتیکی گیاهی را جهت کشاورزان و زارعان را بیان می کنند.
گفتار دوم : نظام چند جانبی دسترسی و تسهیم منافع
امتیاز دسترسی و مشارکت و تسهیم در منافع حاصل از بهره برداری از منابع ژنتیکی گیاهی ماهیت حقوق بین المللی و تبیین روشهای اجرایی و استفاده پایدار از آن در موضوعات حفاظت، تبادل و فروش بذر و دیگر مواد تکثیر شونده تولید شده توسط کشاورزان و مشارکت در اتخاذ تصمیم و تسهیم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداری، بسیاری از کشورها اقدام به اجرای سیستمی چند جانبه برای تبادل و شراکت در منافع حاصل از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی نموده اند که در قبال اعطای امتیاز دسترسی به منابع ژنتیکی ملی خود، منابع مالی لازم برای نگهداری بهینه از منابع ژنتیکی و دسترسی به دستاوردهای علمی حاصله از این ذخایر را به دست می آورند.
البته برخی از کشورها نیز تنظیم موافقت نامه های دو جانبه برای تعداد مشخصی از گیاهان زراعی که در آن شرح وظایف طرف مقابل بر مبنای مذاکرات، مشخص شده است، را ترجیح
می دهند.
بدیهی است که چنین توافقنامه مالی منطقه ای و بین المللی شباهت بیشتری به حق امتیاز انحصاری دارد. که متعاقباً مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت که عبارتنداز:
الف – تجاری شدن : قاعدتاً در اختیار کسی خواهدگرفت که بالاترین قیمت را پیشنهاد نماید.
ب – تک قطبی شدن : در اختیار کسی برای استفاده و … قرار نخواهد گرفت.
ج – بهره برداری محدود : استفاده کننده موظف به حفاظت از اینگونه ارقام گیاهی به نمایندگی از کشور صاحب آن است. تبادل کشاورز به کشاورز این نوع منابع نه به دلیل منافع سازمان مورد نظر بلکه به علت الزامات حقوقی موجود در مجوز بهره برداری صادره توسط کشور مبداء محدود و ناممکن است .
برابر بند یک و دو ماده 10 این کنوانسیون طرفهای متعاهد در روابط خود با سایر کشورها حقوق حاکمیتی کشورها را برمنابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی خود، از جمله اختیار تعیین چگونگی دسترسی به آن منابع توسط دولتهای متبوع و با رعایت قوانین ملی، به رسمیت می شناسند.
همچنین طرفهای متعاهد در اعمال حقوق حاکمیتی خود، موافقت می کنند. که نظام چند جانبه موثر، کارآمد و شفاهی را هم برای تسهیل دسترسی به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی و هم برای تسهیم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداری از این منابع بر اساس تقویت متقابل و تکمیلی به وجود آورند .
مبحث اول : حیطه شمول نظام چند جانبه
خاستگاه بسیاری از گیاهان که امروزه غذای اصلی بشر است. در همین کشورهای فقیر و کم توسعه یافته فعلی قرار دارد. این کشورها در مراکز پیدایش و مناطق پراکنش اولیه منابع ژنتیکی گیاهی برای غذاوکشاورزی جای دارند. و صاحبان اولیه منابع ژنتیکی گیاهی جهان محسوب می شوند.
متأسفانه کشورهای صنعتی و قدرتهای بزرگ اقتصادی که خود از نظر منابع اولیه ژنتیکی گیاهی بسیار فقیرند. توانسته اند با تصاحب این منابع، توان خود را در اصلاح ارقام و دستیابی به

دیدگاهتان را بنویسید