پایان نامه ارشد رایگان با موضوع شهرستان رشت

ر فائو، سازمان تجارت جهانی و دیگر سازمانهای بین المللی در دهههای اخیر نیز تاکید بالایی بر لزوم فعالیتهای کشاورزی در راستای دستیابی به توسعه پایدار دارند. یک اصل مهم در توسعه پایدار، کشاورزی پایدار است که سلامت و تداوم تولیدات کشاورزی و تا حد زیادی حفظ و ارتقای محیط زیست به آن مربوط میشود اما متاسفانه با همه اهمیتی که کشاورزی به عنوان یک بخش بزرگ اقتصادی درکشور ما دارد و نقشی که رویکرد کشاورزی پایدار میتواند درحل مشکلات کشاورزی کشور و ایجاد پایداری بلندمدت و حل معضلات فعلی داشته باشد، بحثهای توسعهی پایدار وکشاورزی در حد ترجمه تعاریف و مقالات مربوط باقی مانده است (نجفی، 1385).
طبق آمار سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان در سال 1391، شهرستان رشت دارای 623360 هکتار سطح زیر کشت از محصولات زراعی میباشد که گروههای غلات، حبوبات ، سبزی و صیفی، محصولات جالیزی، نباتات صنعتی، نباتات علوفهای و دانههای روغنی را شامل میشود. شالیکاری با تولید انواع برنج سهم بسزایی در تولیدات کشاورزی شهرستان رشت دارد. برنامهریزی برای پایداری کشاورزی در شهرستان رشت نیازمند مطالعه منطقه و استفاده بهینه از کلیه پتانسیلهای موجود در منطقه و رفع عوامل محدود کنندهی توسعه کشاورزی میباشد تا مشکلات موجود تا حد امکان کاهش یابد. برای تدوین برنامههای مختلف و تعیین راهکارهای توسعه با هدف نیل به پایداری، سنجش پایداری و شناخت و ارزیابی منطقه به منظور بهرهگیری از آنها ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در صورتی که سطحبندی با رویکرد توسعه پایدار هدف نهایی باشد نیاز به ابزار و روشهایی است تا بتوان به کمک آنها حرکت به سوی پایداری را در مقیاسهای مختلف (جهانی، ملی و محلی) اندازهگیری کرد (بدری و همکاران، 1391). ارزیابی پایداری منعکس کننده اندازهگیری و سنجش و به طور فزاینده به عنوان مهمترین ابزار جهت تغییر شرایط در راستای توسعه پایدار میباشد. ارزیابی پایداری میتواند وسیلهای برای شناسایی و سنجش احتمال و میزان تغییر سیاست و یا اندازهگیری اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی تعریف شود (عنابستانی وهمکاران، 1390). با توجه به اهمیت پایداری در کشاورزی و از آنجایی که تا کنون مطالعات کمی در زمینهی سنجش پایداری نظام زراعی صورت گرفته است، در این پژوهش به سنجش پایداری نظام زراعی در شهرستان رشت با استفاده از تکنیک تاپسیس پرداخته میشود.
1-4- اهداف تحقیق
1 -4 -1- هدف کلی
هدف کلی از این تحقیق سنجش پایداری نظام زراعی شالیکاران در شهرستان رشت می باشد.
1- 4 -2- اهداف اختصاصی
در این تحقیق اهداف اختصاصی زیر مدنظر است:
1- تحلیل سطح پایداری اکولوژیکی در نظام زراعی شالیکاری در شهرستان رشت.
2- تحلیل سطح پایداری اقتصادی در نظام زراعی شالیکاری در شهرستان رشت.
3-تحلیل سطح پایداری اجتماعی در نظام زراعی شالیکاری در شهرستان رشت.
1 – 5- سوالات تحقیق
مطالعه حاضر به دنبال پاسخگویی به سوال زیر است :
1- نظام زراعی شالیکاری شهرستان رشت در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی به چه میزان پایدار است؟
2- آیا میزان پایداری در شش بخش شهرستان رشت برابر است؟
3- وضعیت کشاورزان از نظر میزان بهکارگیری و رعایت اصول کشاورزی پایدار در شهرستان رشت چگونه است؟
1 – 6- محدوده تحقیق
محدودههای تحقیق تعیینکننده حیطههای تحقیق میباشند که به شفافتر شدن تحقیق برای محقق و خوانندگان کمک مینماید. به طور کلی محدودههای تحقیق را از سه بعد مورد بررسی قرار میدهیم که عبارتند از: محدوده مکانی، محدوده زمانی و محدوده موضوعی.
1- 6 -2- محدوده زمانی
این پژوهش در بهار و تابستان 1392 انجام گرفته است.
1- 6 -2- محدوده مکانی
تحقیق حاضر در استان گیلان و در محدوده شهرستان رشت انجام پذیرفته است که نظام زراعی شالیکاری این شهرستان را مورد مطالعه قرار میدهد.
1- 6 -3- محدوده موضوعی
این تحقیق از نظر موضوعی و زمینه تخصصی محدود به سنجش پایداری نظام زراعی شالیکاری در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در شهرستان رشت است.
1-7- محدودیت تحقیق
از جمله مشکلات این تحقیق عبارت است از:
– یافتههای حاصل از پژوهش قابلیت تعمیم به تمامی جوامع را ندارد و نتایج را برای مناطق دیگرنمیتوان استفاده نمود.
– طولانی شدن جمعآوری پرسشنامهها به علت همزمانی برداشت برنج و پاسخگویی به پرسشنامهها.
– سطح پایین تحصیلات کشاورزان.
1-8- واژگان کلیدی
کشاورزی پایدار، توسعه پایدار، شاخص، ابعاد اکولوژیکی، ابعاد اقتصادی، ابعاد اجتماعی، تاپسیس.
– کشاورزی پایدار: کشاورزی پایدار، طرحی از یک سازمان اجتماعی و اقتصادی بر پایهی یک پندار منصفانه و مشارکتی از توسعه است که منابع محیطی و طبیعی را به عنوان پایهی فعالیتهای اقتصادی قلمداد مینماید. در واقع، کشاورزی زمانی پایدار است که از نظر اکولوژیکی بیخطر، از لحاظ اقتصادی بادوام، از دیدگاه اجتماعی مقتضی، و از جنبهی زراعی مناسب بوده و بر اساس یک رهیافت علمی و کلینگر پایهریزی شود (گلد3، 2001).
– توسعه پایدار: توسعه پایدار در تعریف سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، فائو، مدیریت و نگهداری منابع طبیعی و جهت بخشی فن آوری و ساختار اداری ست، به طوری که تامین مداوم نیازهای بشری و رضایتمندی نسل حاضر و نسلهای آینده را تضمین نماید. به عبارت دیگر، زیستن در حد ظرفیت محیط زیست و فراهم آوردن فرصت زیست برای همه و برای همیشه بر روی کره زمین است.
– شاخص: شاخص بیان آماری
قابل فهم بودن
حساس بودن
ارتباط با سیاست
نماینده
انعطاف پذیر
نیمه فعال
آیا در حال افزایش هستند و به وسیله کارفرمایان قابل پذیرش میباشند؟
آیا موضوعات اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی را به یکدیگر ربط میدهند؟
آیا چیز جالب و مرتبط با موضوع را اندازهگیری میکنند؟
آیا دادههای در دسترس دارای نظم خاصی میباشند؟
آیا به اندازه کافی ساده هستندکه برای افراد عامه قابل فهم باشند؟
آیا به سرعت واکنش نشان میدهند و تغییر میکنند؟
آیا به سیاست مرتبط میباشد؟
آیا ابعاد مهم منطقهای را پوشش میدهند؟
آیا دادهها در آینده در دسترس خواهد بود؟
آیا علاوه بر اندازهگیری یک حالت میتواند به عنوان یک هشدار دهنده نیز عمل کند؟
منبع: (بل و مورس به ترجمه شاهنوشی، 1385).
2-3-5- شاخص در کشاورزی پایدار :
به طور کلی شاخصهای مورد استفاده در تحقیقات مورد بررسی را میتوان به دو گروه شاخصهای کلان و شاخصهای خرد طبقهبندی نمود. شاخصهای کلان، معرفهایی هستند که هر کدام یکی از ابعاد پایداری در سطح بین المللی و جهانی را میسنجد و شاخصهای گروه دیگر شاخصهایی هستند که به سنجش پایداری در سطوح پایینتر (مزرعه و میدان) با کمک دادههای اولیه می پردازند. آنچه که از مجموعه شاخصهای میدانی و خرد بر میآید، میتوان آنرا به سه بعد اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی تقسیمبندی نمود که خلاصه آن در جدول (2-2) درج گردیده است (ایروانی و دربان آستانه، 1383).
جدول (2-2): خلاصه نتایج تحقیقات و مطالعات مربوط به شاخص های کشاورزی پایدار
ابعاد
متغیرها
منابع
ردیف
اکولوژیکی
تغییردرخصوصیات وکیفیت خاک
لال ( 1378 ) – کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – روستا ( 1379 ) – نهر ( 1995 )- مینانگ و دگاند( 1992)- هرت واستیز (1995) – OECD (2000)- RIRDC(1997) )-
1
تعادل غذائی در خاک
باخ و فردریش (1997( – OECD ( 2000 ) -CARM (1996 ) – هایلیوورانگ ( 1993 ) – RIRDC(1997 )
2
فرسایش خاک
هایلیوورانگ ( 1993 )
3
ظرفیت هوائی و آبی خاک
– RIRDC( 1997 ) هایلیوورانگ ( 1993(
4
تغییردرخصوصیات وکیفیت آب
باخ و فردریش ( 1997 )- نهر ( 1995 )
5
دمای خاک
هردت واستینر ( 1995 )
6
کاربری منابع آب
– OECD ( 2000 ) – CARM (1996 ) ژاپن ( 2000 )
7
تغییر منابع آب
کیفیت آب
روستا ( 1379 ) – کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – نهر ( 1995 )
– CARM (1996) لال ( 1378 )
– OECD (2000) ژاپن ( 2000 ) – نهر ( 1995( -هردت واستینر ( 1995 )
8
9
کاربرد زمین و منابع
OECD ( 2000 ) – CARM (1996)
10
ستاده مواد شیمیایی خاک
OECD ( 2000 ) – CARM (1996)
11
کاربرد آفت کشها در مزرعه
نهر ( 1995(- هردت واستینر ( 1995 )
12
مصرفهای کودهای شیمیایی
OECD ( 2000 ) – لال ( 1378 )- ژاپن ( 2000 )
13
مصرف سموم شیمیایی
کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – روستا ( 1379 ) – باخ و فردریش (1997 ) – ژاپن ( 2000 )
14
استفاده از کودهای آلی و حیوانی
کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – روستا ( 1379 ) – سالتیل و بائودر(1994)- باخ و فردریش (1997 ) – هایلوورانگ(1993)- – RIRDC (1997) کامر و همکاران(1999)
15
استفاده از کودهای سبزو بقایای گیاهی
کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – روستا ( 1379 ) -سالتیل و بائودر(1994)- باخ و فردریش (1997 )
16
نهادههای فیزیکی
گوتستچ و هرزوگ (1998)
17
محصول فیزیکی
گوتستچ و هرزوگ (1998)
18
ادامه جدول (2-2): خلاصه نتایج تحقیقات و مطالعات مربوط به شاخص های کشاورزی پایدار
ابعاد
متغیرها
منابع
ردیف
استفاده از محصولات متنوع و جایگزین
سالتیل و بائودر(1999)- لال ( 1378 )- سنانایاک (1999)
19
استفاده از محصولات جایگزین
سالتیل و بائودر(1999)
20
استفاده از نظام آیش
سالتیل و بائودر(1999)- لال ( 1378 )
21
رعایت تناوب
کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – روستا ( 1379 ) -سالتیل و بائودر(1994)- کامر و همکاران(1999)
22
زیستگاههای وحش و کشاورزی
نهر ( 1995 )- CARM (1996)- OECD (2000)
23
تغییر در شرایط اقلیمی
لال ( 1378 )
24
اجتماعی
مهارتهای کشاورزان
ژاپن( 2000 ) – نهر ( 1995 )- CARM (1996)- RIRDC(1997) OECD (2000)
25
ظرفیت برنامه ریزی مزرعه
CARM (1996)- RIRDC (1997)- همبلین و گوس (1993)
26
سطح تحصیلات کشاورزان
هرزوگ و گوتسچ(1995)- مولر(1997)- RIRDC(1997)
27
سن کشاورز
نهر ( 1995 )
28
سطح زندگی کشاورزان
هرزوگ و گوتسچ(1998)- نهر ( 1995 )
29
تأمین غذای خانوار
مینانگ و دگاند (1992)
30
مطالعه کاری
هرزوگ و گوتسچ(1998)
31
وضعیت بهداشتی وتغذیه ای
هرزوگ و گوتسچ(1998) – RIRDC (1997)
32
اعضای خانواده
هرزوگ و گوتسچ(1998)
33
اقتصادی
متوسط عملکردگندم درواحد سطح
کرمی ( 1378 ) – حیاتی ( 1374 ) – روستا ( 1379 ) CARM(1996)
34
هزینه نهاده ها
هرزوگ و گوتسچ(1998) – نهر ( 1995 )- مولر(1997)
35
اشتغال خارج از مزرعه
هرزوگ و گوتسچ(1998)
36
تعداد کشاورزان
RIRDC (1997) – CARM (1996)
37
شرایط مبادله
RIRDC (1997) – CARM (1996)
38
درآمد نقدی
هرزوگ و گوتسچ(1998) – مولر(1997) – نهر ( 1995 )- RIRDC (1997)- مینانگ و دگاند (1992)- یزدانی(1379)
39
ادامه جدول (2-2): خلاصه نتایج تحقیقات و مطالعات مربوط به شاخص های کشاورزی پایدار
ابعاد
متغیرها
منابع
ردیف
بهرهوری جزئی و کلی
نهر ( 1995 )- هردت واستیز(1995) – درویش و همکاران(2001)
40
اقتصادی
سوددهی
هرزوگ و گوتسچ (1998)- کامر و همکاران (1999)
41
مالکیت زمین
نهر ( 1995 )
42
نرخ اجاره زمین
هرزوگ و گوتسچ(1998)
43
میزان حقوق پرداختی به کارگران
هرزوگ و گوتسچ(1998)
44
فرصتهای شغلی در سطح روستا
هرزوگ و گوتسچ(1998)
45
کالاهای جایگزین
هرزوگ و گوتسچ(1998)
46
درآمد خارج مزرعه
هرزوگ و گوتسچ(1998)
47
منبع: ایروانی و دربان آستانه، 1382
از نظر مطیعی لنگرودی وشمسایی (1388) مهمترین شاخصها و متغیرهایی که از آنها به منظور سنجش پایداری کشاورزی استفاده میشود نیز عبارتند از: 1-

دیدگاهتان را بنویسید