پایان نامه ارشد رایگان با موضوع استان فارس، بهره بردار، استان تهران

دیدگاههای متفاوتی که همه از آن یاد میکنند، عدم وجود یک منبع شامل روشی که عموماً پذیرفته شده و قابل کاربرد در تمام مناطق و بخشها باشد، جای تعجب نیست. با این وجود روشهای کلی معمولاً در ادبیات توسعه پایدار دیده میشود.
یکی از این روشها مفهوم عمومی اثر اکولوژیکی15 بر اساس توجه به ظرفیت انتقالی است. ظرفیت انتقالی تاثیر قابل توجهی بر پایههای توسعه پایدار داشته و موضوع بیشتر بحثهای امروزی است. ظرفیت انتقالی حداکثر باری است (جمعیت X تاثیر سرانه) که توسط مردم با اطمینان و با اصرار بر محیط تحمیل شود. توصیف یک واحد مکانی (مانند مناطق شهری، کشوری) میتواند نسبت به تاثیر آن بر حسب مساحت زمینی که مورد نیاز برای حمایت آن است، صورت گیرد (تاثیر اکولوژیکی). این تاثیر تفاوت زیادی با تاثیر فیزیکی و به عبارتی مساحت زمین اشغال شده به وسیله واحد مکانی دارد. از این رو معمولاً اثر اکولوژیکی به لحاظ کمی به عنوان بخشی از سطح زمین مورد نیاز برای نگهداری واحد تعبیر میشود و اثر اکولوژیکی بزرگتر به طور ضمنی نیاز به منابع بیشتری برای حفظ بقاء واحد دارد. این اثر ضعف اخلاقی انسان که حرص و طمع باشد را مورد استفاده قرار میدهد و نشانههایی از عدالت و برابری در آن وجود دارد. این مطلب به طور مستقیم به این اشاره دارد اثرات اکولوژیکی زیاد و بزرگ نامطلوب است و دلالت بر حرص و طمع دارد. اثرات بزرگتر میتواند به عنوان اثر رقیب و از اینرو موفق تر در نظر گرفته شود. اثر اکولوژیکی وابسته به تولید ناخالص داخلی نیست و بیشتر وابسته به فرضیات بهرهوری میباشد. در صورت پایین بودن سطح بهرهوری، سطح زمین بیشتری برای پایداری منطقه (شهر یا کشور) مورد نیاز است. اثر اکولوژی درباره موضوعات کیفی چیز زیادی ندارد و بیان کننده این است که سطح زمین نیاز به نگهداری واحدی دارد که آسیب دیده است تا بدین وسیله با کاهش منابع، جمعیت یا تاثیر منفی اقتصادی- اجتماعی ایجاد نشود.
روش دیگر ترکیبات دو عنصر نهاده و ستانده است. روشی که برای استفاده از مفهوم انرژی کاربرد دارد، تبدیل نهادههای در جریان به معادل انرژی است. روش معمول دیگری با تمرکز بر استفاده از تحلیل سود – هزینه16 به منظور مقایسه ارزش هزینههای انجام شده در زمینه پایداری با سود حاصل از آن به کار میرود. در روش مذکور صرف هزینههای محیط اشاره به پایداری ضعیف آن دارد. تحلیل سود – هزینه پایداری را به صورت کمی، ظاهراً واقعی و دقیق نیز نشان میدهد اما این تحلیل چندان مطمئن نیست. در بدترین حالت سرپوش گذاشتن بر اطمینان نادرست است که دلالت بر تحلیلی دارد که ممکن است خود بخشی از مسئله باشد نه راه حل مسئله. ارزشگذاری انسانها در مورد پدیدههای طبیعت متفاوت است و این در حالیست که تحلیل سود – هزینه به این قبیل ارزشهای چندگانه حساس بوده و ممکن است که حتی این روش را به یک مدل ساده تبدیل کند.
شاید معمولترین روش اندازهگیری توسعه پایدار کاربرد شاخصها و مقیاسها باشد اما یک شاخص وجود دارد که ترکیبی از چندین شاخص است هر چند توسعه پایدار نوعاً در برگیرنده ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیطی است با این حال رهیافت معمول توسعه چارچوبی است از شاخصها که تمامی این ابعاد را پوشش میدهد. شاخصها از قابلیت نمایش و اشکال بصری برای ارائه به کاربران برخوردارند.
جی آی اس17 روشی است که توسط آن میتوان ارزش شاخصها را بر روی نقشه نشان داد. امکان وابستگی این روش به استفاده از مدلهای کامپیوتری برای به دست آوردن ارزش پیشبینی شده است. هچنین این نحوه نمایش پایداری ارائه دهنده مسیری برای فعالیتهای آتی میباشد. بحث مربوط به آینده یک موضوع جهانی توسعه پایدار میباشد با این وجود مشکلاتی در راستای کسب توافق در مورد چگونه بودن آینده پایدار، ابزارهای یاریدهنده به پیشبینی فعالیتها و ارائه نتایج آن به صورت یک فرم طراحی شده ساده وجود دارد (بل و مورس به ترجمه شاهنوشی و همکاران، 1385).
با توجه به مطالعات انجام شده به اختصار چندین روش استفاده شده در سنجش پایداری کشاورزی را بیان میکنیم:
2-3-6-1- روش تاپسیس18
این روش به وسیلهی هوانگ و یون19 در سال 1981، پیشنهاد شد. این روش، یکی از بهترین روشهای تصمیمگیری چند شاخصه است و کاربرد زیادی در آنالیز عددی و رتبهبندی گزینهها دارد.
در این روش، m گزینه به وسیلهی n شاخص، مورد ارزیابی قرار میگیرد. پایه این تکنیک، بر این مفهوم استوار است که گزینهی انتخابی، باید کمترین فاصله را با راهحل ایدهآل (مثبت A+: بهترین حالت ممکن) داشته باشد و بیشترین فاصله را با راهحل ایدهآل منفی(A-: بدترین حالت ممکن) داشته باشد. فرض بر این است که مطلوبیت هر شاخص، به طور یکنواخت افزایشی یا کاهشی است (مومنی و شریفی سلیم، 1390).
2-3-6-2- تاپسیس فازی
با در نظر گرفتن دادههای غیر قطعی و مبهم و یا فازی در فرآیند تصمیم گیری گروهی، از متغیرهای زبانی برای ارزیابی وزنها و معیارهای هر گزینه استفاده میشود. در این شیوه ماتریس تصمیمگیری به ماتریس تصمیمگیری فازی تبدیل میگردد. سپس ماتریس تصمیمگیری فازی نرمال وزین بوسیله جمعآوری رتبههای فازی تصمیمگیران، ایجاد میشود. مانند تصمیمگیری تاپسیس، راهحل ایدهآل مثبت فازی و راهحل ایدهآل منفی فازی نیز تعریف میشوند. برای تعیین فاصلهی دو رتبهی فازی مثلثی و فاصلهی هر گزینه از راهحل ایدهآل مثبت و راهحل ایدهآل منفی نیز از روش برداری استفاده میگردد. در نهایت برای هر گزینه یک ضریب نزدیکی تعریف میشود تا بواسطه آن رتبهبندی گزینهها مشخص گردد. هر قدر این ضریب نزدیکی برای یک گزینه بیشتر باشد، این گزینه به طور همزمان فاصله کمتری تا راهحل ایدهآل مثبت و فاصله بیشتری تا راهحل ایدهآل منفی دارد (آذر و رجبزاده، 1391)
2-3-6-3- تحلیل رگرسیون20
مفهوم رگرسیون برای اولین بار توسط فرانسیس گالتون21 در سال 1877 مورد استفاده قرار گرفت.او فرآیند پیش بینی یک متغیر از طریق متغیر دیگر را با مفهوم رگرسیون بیان کرد. سپس رگرسیون چندگانه برای تخمین یا پیش بینی تغییرات یک متغیر از روی متغیر یا متغیرهای دیگر مورد استفاده قرار گرفت.برای انجام رگرسیون، باید ضریب همبستگی را محاسبه کرد. اگر میان متغیرهای مورد مطالعه، همبستگی وجود داشت، تنها در این صورت میتوانیم از رگرسیون برای آزمون فرضیههای تحقیق استفاده نماییم. این روش قادر به بیان روابط علی بین متغیرها بوده و میتواند مدعی باشد که کدامیک از متغیرها علت و کدامیک معلول دیگری است و علاوه بر تعیین شدت و ضعف رابطه بین دو متغیر، جهت روابط را نیز نشان میدهد(کلانتری، 1387).
2-3-6-4- تحلیل عاملی22
تحلیل عاملی از جمله روشهای چند متغیره است که در آن متغیرهای مستقل و وابسته مطرح نیست. زیرا این روش جزو تکنیکهای هموابسته محسوب میگردد و کلیه متغیرها نسبت به هم وابسته لحاظ گردیده و سعی میشود تا تعداد زیادی متغیر در چند عامل خلاصه شود. گالتون 23دانشمند اواخر قرن نوزده و آغاز قرن بیستم اولین کسی بود که بنیانهای اولیه تحلیل عاملی را بنا نهاد. این روش به بررسی همبتگی درونی تعداد زیادی از متغیرها میپردازد و در نهایت آنها را در قالب عاملهای عمومی محدودی دسته بندی کرده و تبیین میکند(کلانتری،1387).
2-3-6-5- تحلیل خوشه ای24
این روش به محقق امکان میدهد تا بر مبنای همگنی موجود در بین موارد یا موضوعات مورد مطالعه، آنها را به شیوهای مناسب طبقهبندی کرده و سپس مورد تفسیر و تبیین قرار دهد. تحلیل خوشهای تکنیکی است برای گروهبندی موضوعات درونگروه شباهت زیادی با همدیگر داشته، اما تفاوت قابل توجهی باگروههای دیگر دارند. بنابراین اگر گروهبندی فوق به شیوه صحیح انجام گیرد، در صورت رسم نمودار آنها افراد درون گروه در یک مجموعه نزدیک به هم قرار میگیرند در حالی که فاصله زیادی با سایر گروهها خواهند داشت. اختصاص نامهای مختلف به تحلیل خوشهای به دلیل کاربرد وسیع آن در رشتههای مختلف است(کلانتری، 1387).
2-3-6-6- روش وایکور25
روش وایکور یک ابزار موثر در تصمیمگیری چند معیاره است و در حل مسائلی که با معیارهای ناسازگار و تناسب ناپذیر همراه هستند استفاده میشود. این روش خصوصاً در شرایطی بکار میرود که تصمیمگیر قادر نیست که ترجیحاتش را در شروع طراحی سیستم بیان کند. در این روش تصمیم گیرنده نیازمند راهحلی میباشد که این راهحل نزدیکترین راهحل به راهحل ایدهآل باشد(آذر ورجبزاده، 1391).
2-4- بخش سوم: پیشنگاشتهها
در این بخش، به بررسی مطالعات انجام شده در زمینه موضوع تحقیق، در دو حوضه مطالعات انجام شده در ایران و سایر کشورهای جهان پرداخته میشود:
2-4-1- مطالعات انجام شده در ایران
1. نتایج پژوهش کلانتری و همکاران (1388) با عنوان تحلیل مولفههای پایداری نظام کشت گندم در استان فارس نشان داد که 5 عامل، اکولوژیکی نشان داد که 5 عامل، اکولوژیکی- زراعی، عملیات زراعی پایدار محور، خدمات حمایتی- ترویجی، وضعیت اجتماعی- مشارکتی و عامل اقتصادی که مجموعاً 21 متغیر را در بر گرفته است، بیش از 72 درصد از واریانس عوامل پایداری نظام کشت گندم در استان فارس را تبیین میکنند. برای تحلیل دادهها از روش تحلیل عاملی استفاده شد.
2. نتایج بررسی ایروانی و دربان آستانه (1383) در زمینهی اندازهگیری، تحلیل و تبیین پایداری واحدهای بهره برداری (مطالعه موردی : گندمکاران استان تهران) نشان داد که 7/46 درصداز نظام بهره برداری در گروههای بسیار ناپایدار و ناپایدار، 6/43 درصد در گروه تاحدی پایدار و 7/9 درصد در گرههای پایدار و بسیار پایدار قرار دارد. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان میدهد میزان محصول تولیدی بهرهوری کل عوامل تولید و دانش فنی- زراعی بهرهبرداران بیشترین تاثیر مثبت و هزینههای ماهیانه خانوار، میزان استفاده از نیروی کار و میزان کاربرد ماشینهای کشاورزی، بیشترین تاثیر منفی در پایداری گندم را دارا میباشند.
3. قدیری معصوم و همکاران (1388) در پژوهشی با عنوان پایداری اقتصادی و رابطهی آن با ویژگیهای مکانی – فضایی: مطالعه موردی روستاهای دهستان کوهین شهرستان کبودراهنگ، ابتدا به شناخت شاخصهای پایداری اقتصادی و نیز تجزیه و تحلیل اطلاعات پرداختند و سپس، بررسی و ارزیابی وضعیت پایداری اقتصادی و سطح بندی روستاهای دهستان کوهین با بهرهگیری از فن بارومتر پایداری انجام دادند. همچنین، رابطه پایداری اقتصادی با ویژگیهای فضایی- مکانی روستاها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشانگر آن است که از دیدگاه پایداری اقتصادی، دهستان کوهین در وضعیت متوسط به پایین است و بیش از 60 درصد روستاها در وضعیت تقریباً ناپایدار قرار دارند. در پایان نیز در راستای پایداری اقتصادی، پیشنهاد متنوع سازی فعالیتهای اقتصادی روستاییان با تاکید بر بخش کشاورزی و افزایش درآمد روستاییان از طریق فعالیتهای مرتبط با کشاورزی همچون صنایع دستی، فرآوری محصولات و مشاغل خانگی ارائه میشود.
4. عربیون و همکاران (1388) در بررسی سنجش سطح پایداری نظام کشت گندم در استان فارس و تعیین عوامل موثر بر آن به این نتیجه رسیدند که 4/68 درصد کشاورزان از نظر شاخص پایداری کل نظام کشت گندم در حد ناپایدار و بسیار ناپایدار بودند اما در بعد اقتصادی 44/99 درصد کشاورزان مورد مطالعه در گروه ناپایدار و بسیار ناپایدار قرار داشتند. 41/56 درصد کشاورزان نیز از نظر بعد اکولوژیکی در سطح پایداری متوسط به بالا قرار داشتند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که 61 درصد واریانس پایداری نظام کشت منطقه توسط متغیرهای دانش فنی، مکانیزاسیون، بهرهمندی از خدمات حمایتی، آموزشی، ترویجی و پراکندگی اراضی تبیین گردید.شاخص ترکیبی پایداری کل و به تفکیک ابعاد سهگانه بعد از رفع اختلاف مقیاس شاخصها به روش تقسیم بر میانگین از طریق

دیدگاهتان را بنویسید