ویژگی‌های شخصیتی

ریان، دسی و نیومن (2002) ضمن پژوهش‌های خود دریافته‌اند که دانش‌آموزانی که احساس می‌کنند معلمان حامی علاقه‌مندی دارند و رفتار و اخلاق آن‌ها مناسب است، در مقایسه بادانش‌آموزانی که معلمان غیر حامی و غیر علاقه‌مند و خوش برخوردی ندارند، برای پرداختن به کار تحصیلی بیشتر برانگیخته می‌شوند (به نقل از بیابان گرد،1384).
کراولی (1993) نشان داد که دانش‌آموزان هنگامی‌که معلمان را در مقام یاور و همراه خود می‌پذیرند که جنبه‌های خاصی از روابط معلم-شاگردی رعایت شود، رفتاری منعطف داشته باشند و از روش‌های خشک و غیرقابل انعطاف پرهیز کنند.
کوگان (1958) در پژوهش خود به این نتیجه رسید که معلمان صمیمی و خون گرم و باملاحظه، موجبات پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در دروس مختلف می‌شوند (به نقل از نادری،1376).
ج) جمع‌بندی نهایی و مرور سوابق نظری پژوهش
در این پژوهش با توجه به موضوع فصل دوم به سه بخش اصلی تقسیم‌شده است، در بخش اول مباحثی مربوط به ارزشیابی شامل تاریخچه، تعاریف، اهداف ارزشیابی، ضرورت و اهمیت ارزشیابی، انواع ارزشیابی، الگوهای ارزشیابی و…بیان‌شده است. و اما در بخش دوم به بحث معلم پرداخته‌شده است و در این راستا صلاحیت‌ها، وظایف و مسئولیت‌ها، نقش‌ها، خصوصیات ذاتی معلم و…بیان‌شده است. در بخش سوم و نهایی این فصل نیز به تحقیقات داخلی و خارجی در رابطه با موضوع پرداخته‌شده است و تعدادی از تقی‌ات داخلی و خارجی در این بخش آمده است.
ازنظر تماس با افراد جامعه، نظام آموزشی از بالاترین میزان تماس و ارتباط برخوردار است. به‌طوری‌که نظام آموزش‌وپرورش ازنظر نیروی انسانی بالاترین تعداد افراد شاغل را در میان دستگاه‌های دولتی در بردارد. علاوه بر آن تعداد قابل‌توجهی از افراد کشور به‌عنوان یادگیرنده (دانش‌آموز و دانشجو)، یاد دهنده (معلم و مربی) و فراهم‌کننده خدمات پشتیبانی نظام آموزشی (سیاست‌گذار، مدیر، کارشناس،…) به‌طور مستقیم و غیرمستقیم به نحوی با فعالیت‌های یاددهی-یادگیری سروکار دارند. با توجه به گستردگی و پوشش وسیع فعالیت‌های نظام آموزشی، ارزشیابی سازمان‌های آموزشی، ارزشیابی برنامه‌ها، ارزشیابی یادگیرندگان و کارکنان و ارزشیابی خدمات آن‌ها می‌تواند نقش مؤثری در فراهم آوردن کیفیت آموزشی داشته باشد.
زمانی نه‌چندان دور دغدغه‌های سیاست‌گذاران نظام آموزشی کشورمان عمدتاً گسترش کمی آموزش‌وپرورش بود و تلاش می‌شد تا آنجا که امکان دارد به تقاضای گسترده و رو به رشد خانواده‌ها برای آموزش‌وپرورش فرزندان پاسخ گفته شود و حداقلی از آموزش برای تمامی کودکان فراهم آید. به سخن دیگر دغدغه‌های مسئولین در این مرحله دو مفهوم مهم و اساسی بود. نخست افزایش دسترسی به آموزش در تمامی نقاط کشور و دیگر دسترسی برابر به آموزش. در سال‌های اخیر، این دغدغه‌ها اندک از رشد کمی دسترسی به آموزش، به موضوع اساسی‌تر «بهبود کیفیت» رخ برگردانده است. و توجه به کیفیت از مسائل موردتوجه سیاست‌گذاران شده است.
بنابراین یکی از عوامل مهم در بهبود یادگیری در کلاس درس و شاید یکی از عوامل نتیجه‌بخش تمامی اصلاحاتی که باهدف بهبود یادگیری و رسیدن به نتیجه بهتر و کیفیت بهتر صورت می‌گیرد، ارزشیابی تحصیلی کلاسی است که توسط معلمان انجام می‌شود و معلمان در آن نقشی بسیار اساسی دارند.
حال دراین‌بین یکی از مؤلفه‌های اساسی مرتبط با نقش معلم، تأثیر ویژگی‌های شخصیتی-اخلاقی اوست. از ویژگی‌های شخصیتی-اخلاقی معلم می‌توان به برون‌گرایی، صمیمی بودن، جرئت و جسارت، مسئولیت‌پذیری، انتقادپذیری، انعطاف‌پذیری، انصاف، عدالت و پرهیز از تبعیض در بین دانش‌آموزان، نشاط و سرزندگی است. باوجوداینکه پژوهشگران مختلفی بر تأثیر این عامل اذعان نموده و حتی بر این باورند که دانش‌آموزان هنگام ارزیابی فرآیندها و فعالیت‌های آموزشی، به‌جای قضاوت درباره‌ی ویژگی‌های درس و توانایی‌های تدریس معلم، برداشت‌های کلی خود از استاد که عمدتاً تحت تأثیر ویژگی‌های شخصیتی-اخلاقی او هست، بیان می‌کنند؛ اما در ارزشیابی کیفیت تدریس کمتر موردتوجه قرارگرفته است. بی‌توجهی به این عامل را شاید همان‌گونه که دانیکی و همکاران (2004) اظهار داشته‌اند، ناشی از دشواری سنجش ویژگی‌های شخصیتی و نحوه‌ی رفتار و عملکرد تلقی کرد.
بنابراین بدیهی است که توجه به‌نظام ارزشیابی یکی از مهم‌ترین مسائلی است که باید در سیستم آموزشی موردتوجه قرار گیرد و آن مؤلفه‌ها و متغیرهایی که می‌توانند بر نتایج ارزشیابی دانش‌آموزان تأثیر منفی یا مثبت بگذارند شناسایی شوند و بعد از شناسایی، در صورت داشتن تأثیر منفی آن‌ها را کاهش داد و در صورت داشتن تأثیر مثبت به تقویت آن‌ها پرداخت. حال دراین‌بین یکی از این عوامل رفتار و نحوه‌ی برخورد معلم بادانش‌آموزان در هنگام برگزاری امتحانات است که باید به آن توجه ویژه شود.
درهرصورت در این پژوهش سعی داریم که به بررسی تأثیر رفتار معلم را بر نتایج ارزشیابی از دانش‌آموزان بپردازیم.
شکل (1-2): چارچوب مفهومی پژوهش
شکل (1-2): چارچوب مفهومی پژوهش
رفتار مثبت
رفتار منفی
استفاده از گروه آزمایش
استفاده از گروه کنترل
تأثیر رفتار معلم در ارزشیابی از دانش آموزان
تأثیر رفتار معلم در ارزشیابی از دانش آموزان
دانش آموزان انتخابی
دانش آموزان انتخابی
مقطع متوسطه دوم