پایان نامه نظام آراستگی و عملکرد کارکنان

در ایران آغازگر پنج اس سازمان نوسازی صنایع در صنایع خودرو سازی است. فعالیت های عملی در این زمینه از سال 74 آغاز شد و شرکت سایپا و ایران خودرو پیشگامان این حرکت اند. مجتبی کاشانی این نظام را در صنعت خودرو سازی رواج داد و کار بزرگ از (گاراژ تا کلینیک) را به انجام رساند و به همین لحاظ از او با عنوان پدر پنج اس در ایران یاد می کنند (کاشانی، 1382). آن مرحوم در کتاب نقش دل در مدیریت به منظور بومی سازی مفاهیم پنج اس و ارتباط دادن آن با مفاهیم فرهنگی بحث هفت سین صنعتی را مطرح کرد. ایشان با توجه به کار ژاپنی ها که مفهوم خانه داری صنعتی را از فرهنگ آمریکایی گرفته و در قالب فرهنگ ژاپنی ارائه دادند، مفهوم هفت اس را از شرکت های ژاپنی اخذ کرد و آن را با مفهوم هفت سین نوروز ایرانی درهم آمیخت و با نام (هفت سین نظام صنعتی) مطرح کرد. پذیرش اجتماعی و فرهنگی یک سیستم و هم خوانی آن با فرهنگ میزبان شرط اساسی ماندگاری آن سیستم است. برای اجرای موفق نظام آراستگی باید بتوان عناصر موجود در آن را با عناصری از فرهنگ ملی و دینی پیوند زد.

در فرهنگ دینی و ملی ما ایرانیان آموزه هایی وجود دارد که نظام آراستگی با آن عناصر سازگار است و پذیرش آن را ساده می سازد. تعالیم دینی ما مشحون از دستورات ظریف و دقیقی است که بر پاکیزگی تاکید دارد و آن را نشانه ایمان به مکتب می داند. سفارش حضرت علی (ع) به نظم پس ازسفارش به تقوا اهمیت نظم در زندگی را نشان می دهد. نظم و ترتیب و وقت شناسی در اجرای برنامه های عبادی و دستورات دینی از جمله نماز به حدی روشن است که نیاز به توضیح ندارد. رساله های عملیه که بیانگر بخشی از دستورات اسلام است تحت عناوین مطهرات و نجاسات مفاهیمی برجسته تر وعالی تر از پاکیزگی در “پنج اس” را مطرح می کنند. رهنمود های پیشوایان دین در مورد لباس، مسکن، ظاهر فردی، بهداشت و نظافت، روشنگر توجه اسلام به آراستگی است. اصلاح روابط بین فردی و اجتماعی و تقویت بنیان های برادری و وحدت در جامعه اسلامی از طریق زدودن موانع فرهنگی و اخلاقی بخش عظیمی از تعالیم اسلام است و بسیار فراتر از مفاهیم و روش های طرح شده در نظام آراستگی است (پاسبان و همکاران، 1393).

در فرهنگ ملی ما ایرانیان جشن نوروز از جایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار است. خانه تکانی قبل از عید و توجه به زیبا سازی محیط زندگی و ظاهر فردی و پوشیدن لباس نو و رفتن به دیدار خویشان و دوستان و رعایت ادب و احترام و خلاصه نو شدن انسان و محیط زندگی همگام با نو شدن طبیعت و دور شدن از پلیدی ها و پلشتی های درونی و بیرونی از هدف های برگزاری آیین نوروز است (همان).

با نگاهی گذرا به دستورات انسان ساز اسلام و فرهنگ ملی خویش در می یابیم که عناصر متعددی در آنها وجود دارد که پذیرش نظام آراستگی را آسان می سازد. افزوده بر این به مفاهیمی بر می خوریم که می توانیم درتکمیل و ارتقا نظام آراستگی و بومی سازی از آنها استفاده کنیم. نظام آراستگی سیستمی است که انعطاف لازم برای پذیرش عناصر دیگر فرهنگ ها را دارد.

 

2-4-2- نظام آراستگی در خارج:

نظام آراستگی در غرب پایه گذاری شد و در ژاپن تکامل یافت و سپس به اقصی نقاط جهان راه یافت. گسترش و پذیرش نظام آراستگی در کشورهای مختلف، با داشتن فرهنگ های متفاوت، نشان می دهد که مفاهیم نظام آراستگی با فرهنگ های گوناگون سازگار است (هاشم پور، 1389).

نظام پنج اس برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم در ژاپن شکل گرفت ولی ایده اولیه این سیستم ژاپنی نمی باشد.

ژاپنی ها در هنگام بازدید از برخی صنایع آمریکا (همچون کارخانه های مهمات سازی، کبریت سازی، داروسازی، مواد غذایی، تجهیزات پزشکی و…) با پدیده خانه داری صنعتی آشنا شدند. ژاپنی ها با مشاهده تاثیر و نقش قابل توجه معیارهای خانه داری صنعتی در ایجاد محیط کاری آراسته، حفظ ایمنی و بهداشت و غیره بر آن شدند تا معیارهای مذکور را در شرکت های ژاپنی به کار گیرند. تطبیق اصول خانه داری صنعتی با شرایط حاکم بر صنایع ژاپن و بومی نمودن آن منجر به شکل گیری پنج اصل در آراستگی محیط کار گردید و از آنجا که این پنج اصل با تلفظ “اس” شروع می شد، پنج اس نامگذاری گردیده (همان).

 

2-5- نظام آراستگی در مدیریت سازمان ها و کارکنان

در دیدگاه و تجربه مدیریتی جدید این دیگر توانایی فروشنده و بازاریاب نیست که به کمک توانایی های آموزش داده شده و روابط عمومی خوب با پشتوانه تبلیغ بازرگانی بتواند هر کالایی با هر کیفیتی را به فروش برساند، بلکه این روزها کالا براساس کیفیت آن به فروش می رسد. کیفیت خود نیز تعریف جامعی پیدا نموده که شامل زیبایی بسته بندی، جذابیت چهره کالا، ویژگی های کاربردی محصول، دوام، میزان و نوع مصرف انرژی، نقش استفاده از آن و نیز قیمت به مفهوم ارزانی را دربر می گیرد (برزگر، 1385).

برخلاف گذشته که در بحث کیفیت تاکید بر مواد و ماشین آلات با کیفیت بود، امروزه تاکید بر کارکنان با کیفیت، محیط کار با کیفیت، فرهنگ سازمانی و نیز سیستم های مدیریت کیفیت  و در نتیجه توجه بیشتر به فرآیند نسبت به فرآورده می باشد. در این راستا بکارگیری نظام های مدیریت کیفیت فراگیر مطرح گردیده که در این میان نظام «پنج اس» به عنوان ضروری ترین نظام برای واحدهای صنعتی کشورما جهت دستیابی به کارکنان با کیفیت، محیط کار با کیفیت و فرهنگ سازمانی مطرح می باشد.

در نگاه اول ممکن است این طور استنباط شود که اجرای «پنج اس» کاری پرهزینه و پردردسر است. اما پس از استقرار نظام «پنج اس» متوجه می شویم که  با دور کردن چیزهای غیرضروری هم از مکان بدست آمده بهره مند می شویم، هم از فروش ضایعات درآمد بهتری کسب می نمائیم و هم هزینه های نگهداری، کاهش می یابد،  محصولات ما درخط تولید مرتب تر چیده شده و صدمه نمی بینند.

ما بعد از اجرای این نظام در می یابیم:

  • پس از خانه تکانی اولیه، خانه تکانی همیشگی در سازمان ما بوجود می آید؛
  • آلودگی ها از محیط دور شده، بی نظمی ها وآشفتگی های محیط کار از بین رفته و محیطی پرنشاط و با روحیه بوجود می آید که انجام کار در آن آسان تر و دلپذیرتر شده است؛
  • در تمام قسمت ها دسترسی آسان و کم زحمت و بدون اشتباه به مدارک، مستندات و قطعات و لوازم صورت گرفته و مهم تر از همه فرهنگ پیشگیری به جای درمان و آینده نگری به جای حل بحران رایج خواهد شد و افراد وظایف خود را درست تر انجام خواهند داد؛
  • قبل از اجرای نظام «پنج اس» ناچاریم به هنگام بازدیدهای مهم کارخانه را در هر نوبت با زحمت زیادی مرتب کنیم اما باز به زودی به حال اولش بر می گردید،  اما با اجرای «پنج اس» و خانه تکانی اساسی و فرهنگ سازی تقریبا همه واحدهای ما بدون اطلاع قبلی آماده بازدید خواهد بود؛

علاوه بر موارد فوق ما به نتایجی دست می یابیم که خلاصه آن به شرح زیر می باشد:

  • روشن شدن و شاد شدن محیط کار به خاطر رنگ آمیزی و تغییر رنگ های تیره و دل مرده به رنگ های شاد؛
  • خط کشی مرتب محیط کار و تفکیک و خیابان بندی و مرزبندی خیابان ها، ایستگاه های کاری، محل استقرار پالت ها و محدوده های سرپرستی؛
  • روانی رفت وآمد لیفتراک های ماشینی و دستی در محیط کار و کاهش خطر برخورد آنها با موانع
  • دسترسی آسان و کوتاه و سریع به همه چیز؛
  • پاکیزگی محیط کار توسط کارکنان به ویژه اشاعه فرهنگ کثیف نکردن به جای تمیز کردن؛
  • رعایت نظم توسط همکاران؛
  • کاهش خطا و ضایعات تولید؛
  • کاهش ضایعات ناشی از نابسامانی و درهم ریختگی؛
  • کاهش حوادث انسانی ناشی از زمین خوردگی و سقوط در چاله ها، کانال هاو گودال های بی درپوش (نادعلی، 1386).

دانلود از لینک زیر :