محصولات کشاورزی

6- دخالت دولت در بازار کلزا به ضرر تولیدکنندگان این محصول است که این امر عمدتا از طریق نامناسب بودن زیرساختهای مربوط به دسترسی به بازارهای جهانی، سیاستهای تجاری و سیاستهای نرخ ارز میباشد. لذا با اعمال سیاستها ارزی مناسب و آشنایی کشاورزان با بازارهای جهانی، میتوان دخالت دولت در تولید این محصول را به صورت مثبت و تاثیرگذار احساس کرد.
7- با توجه به نقش حائز اهمیت عملکرد در مزیت نسبی، نیاز است تحقیقات و برنامه ریزی برای بالا بردن عملکرد دانههای روغنی شهرستان ساری از طریق عملیات بهزراعی و ارتقاء سطح تکنولوژی انجام گیرد.
8- بررسی مدل اجتماعی الگوی کشت منطقه نشان داد که با حذف حمایتهای دولت از کشاورزی شهرستان، تولید دانههای روغنی در شهرستان امکانپذیر نخواهد بود. در واقع میتوان عملکرد دولت در تولید دانههای روغنی در منطقه مثبت و تاثیرگذار ارزیابی کرد. البته قابل ذکر است که این نوع نگاه شاید از دید کشاورزان مفید و قابل دفاع باشد، اما اگر بخواهیم از دید کلان به موضوع نگاه کنیم این مسئله نمود خواهد داشت که کشاورزان تولیدکننده دانههای روغنی تنها با حمایتهای دولتی حاضر به تولید این محصولات هستند و در صورت عدم حمایت دولت، تولید این محصولات با مشکل مواجه شده و کشور را به عنوان یکی از مصرفکنندگان بزرگ دانههای روغنی در جهان معرفی خواهد نمود. همچنین میتوان اشاره داشت که با حذف حمایت‏های دولت در سیستم هدفمند کردن یارانهها که در سالهای اخیر در حال اجرا میباشد، کشاورزان خردهپایی که کاملا بر حمایتهای دولتی تکیه دارند و توان تولید بدون حمایت دولت را ندارند، ممکن است از فعالیتهای خود باز بمانند. لذا با توجه به نقش بسیار تاثیرگذار دولت در کشت این محصولات، پیشنهاد می‏شود که به جای حمایتها در زمینه سوبسید کود و سموم شیمیایی که میتواند اثرات جبرانناپذیری بر منطقه داشته باشد و عملا دولت را به عنوان تکیهگاه همیشگی کشاورز معرفی کند، در زمینه توسعه تحقیقات، ارتقا دانش فنی، افزایش حمایت از بیمه، توسعه انبارها، راه‏اندازی نمایشگاهها، کمک به بهبود سیستم حمل ونقل، ایجاد بورس کالایی، استاندارد، توسعه صادرات و کمک به بهبود بسته بندی و درجه بندی محصولات کشاورزی نیز این حمایتها صورت گیرد.
9- بررسی محصولات گندم و برنج، به عنوان محصولات رقیب در کاشت دانههای روغنی نشان می‏دهد که با وجود عدم حمایت دولت در تولید این محصولات، کشاورزان منطقه تمایل به کشت این محصولات دارند. شاید از مهمترین دلایل کاشت محصول برنج در منطقه بحث خودکفایی آن باشد. همچنین طبق نتایج حاصل شده، محصول برنج در این شهرستان توان رقابت با تولید جهانی این محصول را داشته و میتوان به عنوان یک محصول استراتژیک در بخش کشاورزی محسوب شود. لذا میتوان با اجرای برنامههای مشابه برای دانههای روغنی موجبات افزایش سطح زیرکشت ای محصولات را در شهرستان ایجاد کرد.
10- آنالیز حساسیت نرخ ارز و بررسی چگونگی اثرگذاری آن روی سودآوری اجتماعی دانههای روغنی نشان داد که در محصول سویا، حتی در سطح 15000 ریالی نرخ ارز نیز این محصول مزیت نداشته و در الگود اجتماعی منطقه جایی ندارد. همچنین محصول کلزا نیز در سطح 14000 ریال دارای مزیت نبوده و در الگوی اجتماعی منطقه سهمی ندارد. این موضوع نشان میدهد که سیاستهای دولت در ارزشگذاری نرخ ارز تاثیر بسیار زیادی بر الگوی بهینه کشت منطقه دارد که باید مورد توجه مسئولیت زیربط قرار گیرد.
11- بررسی سطح زیرکشت گندم در حالت وجود و عدم وجود حمایتهای دولت نشان داد که با خارج شدن دانههای روغنی از دور تولید، محصول گندم به دلیل سهولت در تولید افزایش یافته است که این موضوع نشان میدهد، علیرغم حمایت دولت از این محصول، این حمایتهای موثر نبوده و در جهت مخالف عمل کردهاند. لذا حذف مقداری از حمایت‏های دولت و جابهجایی آن به سمت دانههای روغنی در منطقه پیشنهاد میشود.
منابع:
[1] آبیار، نورمحمد (1381)، بررسی عوامل موثر بر توسعه کشت سویا در استان گلستان، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال دهم، شماره 38، تابستان 1381
[2] آل محمد، علی اکبر (1380). تعیین الگوی کشت بهینه اقتصادی بخش زراعت شهرستان سمنان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
[3] اسدپور ، حسن و صادق خلیلیان ، غلامرضا پیکانی (1384)، نظریه و کاربرد مدل برنامه ریزی خطی آرمانی فازی در بهینه سازی الگوی کشت، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 52، زمستان 1384
[4] اسدی، هرمز و غلام رضا سلطانی (1379)، بررسی حاشیه ایمنی و تعیین الگوی کشت بهینه فعالیتهای زراعی با بهره گیری از روش برنامه ریزی خطی، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال هشتم، شماره 31، پاییز 1379، ص 86-71
[5] انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران، آمارنامههای سالهای 87-1380
[6] انویه تکیه، لورنس (1374). تعیین الگوی کشت بهینه محصولات زراعی و قیمت سایهای منابع بخش زراعت در منطقه ارومیه، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
[7] باقری، ابوالقاسم (1379). کاربرد برنامه ریزی خطی در تعیین الگوی کشت بهینه گیاهان داروئی (مطالعه موردی کرج)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
[8] بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، آمارنامه بانک مرکزی، سالهای 87-1340
[9] بخشوده، محمد (1380)، پیشبینی تاثیرات حذف دخالت دولت از بازار گندم، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال نهم، شماره 35، پاییز 1380
[10] بخشوده، محمد واحمد اکبری (1375)، اصول اقتصاد تولید محصولات کشاورزی ، انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان، 1375
[11] بگلی، محمدعلی و حسینیه گودرزی (1384)، تأثیر سیاستهای حمایتی برمیزان تولید و عرضه دانه‏های روغنی در طی سالهای 84-1372 ، پوستر در ششمین کنفرانس اقتصادکشاورزی، زاهدان، 1384
[12] پورمقیم، سید جواد (1386) تجارت بین الملل: نظریه ها و سیاستهای بازرگانی، چاپ یازدهم، نشرنی.