ریشه های توانمندسازی

ریشه های توانمندسازی

اگرچه مفهوم توانمندسازی از اواخر دهه 1980 و اوایل دهه 1990 در ادبیات مدیریت و روان شناسی ، وارد شده است اما بررسی های تاریخی نشان می دهد که توانمندسازی ریشه در دوران گذشته دارد . وتن و کمرون ( 1998) اظهار می کنند که این مفهوم به هیچ وجه تازه نیست ، بلکه در رشته های روان شناسی ،جامعه شناسی و علوم دینی ریشه هایی دارد که به دهه های گذشته ، حتی قرن های گذشته برمی گردد .

در زمینه روان شناسی، آدلر [1] (1927) مفهوم “انگیزش تسلط[2] ” ، وایت[3] ( 1959) مفهوم “انگیزش اثرگذاری  ”  [4]و هاتر[5] ( 1978 )” انگیزش شایستگی [6] ” را مطرح کرده اند . در هر یک از مطالعات یاد شده، توانمند شدن به معنی تمایل افراد به تجربه خود کنترلی، به خود اهمیت دادن و خودآزادی می باشد ( وتن و کمرون ،1998، ص 85 ).

در جامعه شناسی ، اندیشه های توانمندسازی بیشتر به جنبش های حق طلبی( برای مثال ، حقوق زنان و حقوق مدنی) برمی گردد که در آن ها مردم برای آزادی و کنترل اوضاع شخصی مبارزه می کردند . بعلاوه ، بسیاری از نوشته هایی که به مشکلات اجتماعی از طریق تغییر اجتماعی پرداخته اند ، اساساً روی توانمندسازی گروه ها تمرکز کرده اند ( عبدالهی ، نوه ابراهیم ، 1385، ص21).

توانمندسازی اشاره به فرآیند به دست آوردن قدرت ، توسعه دادن قدرت و تصرف در قدرت یا ارائه تسهیلات در کسب قدرت می باشد (هولینگ ورس[7] ، 2011).

مفهوم توانمندسازی به صورت مختلف در سرتاسر ادبیات مدیریت آمده است . در متون مدیریت، سابقه استفاده از اصطلاح توانمندسازی به دموکراسی صنعتی و دخیل نمودن کارکنان در تصمیم گیری های سازمانی تحت عنوان تیم سازی ، مدیریت مشارکت و مدیریت کیفیت جامع برمی گردد . بعنوان مثال ، در دهه 1950 ، منابع علمی مدیریت آکنده از اصول و قواعدی بود که مدیران باید در قبال کارکنان خود رفتار دوستانه داشته باشند( روابط انسانی).  در دهه 1960 ، مدیران باید نسبت به نیازها و انگیزه های کارکنان حساس می بودند (آموزش حساسیت). در دهه 1980 مدیران باید تشکیل گروه می دادند ( مدیریت کیفیت فراگیر). پیگیری این مباحث در دهه 1990 و پس از آن ، نشانگر این است که مدیران باید بیاموزند که چگونه توانمندی نیروی انسانی را گسترش دهند( محمدی،1381، ص214) .

[1] Adler

[2] Mastery motivation

[3] White

[4] Effectance motivation

[5] Hatter

[6] Competence motivation

[7] Hollingworth