روابط اجتماعی

و در تفسیر روان جاوید آمده: با آنکه لازمه ایمان تأدب به این آداب است و فرموده: تجاوز ندهید صوت خودتان را در وقت مکالمه با پیامبر(ص) بر صوت آن حضرت بلکه خاموش و مؤدب با او گفتگو کنید و آن طور که با خودتان بلند سخن می گوئید با او مخاطبه ننمائید که اگر چنین کنید عمل شما از مرتبه کمال خود که صدور با ادب است ساقط و اجرای آن باطل خواهد شد و گناهکار می شوید ( ثقفی تهرانی،5/38).
بنابراین با توجه به آیات ورعایت ادب و نگاهداشتن حرمت افراد در روابط اجتماعی، نشانه خردمندی است و رعایت ادب آنها را به قله های سعادت رهنمون می کند.
6-1) ادب از منظر روایات:
در مورد ادب روایات متعددی است که در اینجا به چند مورد آن اشاره می گردد.
حضرت علی(ع) در این مورد می فرمایند:
« باید از کسانی نباشی که پند دادن به آنها سود نرساند مگرهنگامی که به آزردن و رنجاندنشان بکوشی زیرا خردمند(عاقل) به ادب و یاد دادن پند می آموزد و چهارپایان پیروی نمی کنند مگر به کتک » (نهج البلاغه،537)
این روایت در اهمیت و ارزش ادب به بحث میان ادب و عقل پرداخته است و همچنین امام می فرمایند:
(ای مؤمن علم و ادب، ارزش وجود توست در تحصیل علم کوشش نما چه به هر مقداری که بر دانش و ادبت افزوده شود قدر و قیمت تو افزایش می یابد)(ابوالفضل طبرسی،267).
در این روایت هم نکته ای که درباره ادب دیده می شود ارتباط ادب با کمال انسانی است این که شخصیت آدمی مرتبط با ادب می باشد و هر قدر ادب افزوده گردد شخصیت آدمی نیز بالاتر می رود.
و امام سجاد(ع) می فرمایند:
(موظفی فرزندت را با ادب و اخلاق پسندیده پرورش دهی…) (حسن طبرسی،2/345).
در این روایت مهمترین نکته ای که باید مد نظر داشت آموزش ادب است وظیفه هر پدر و مادری این است که فرزند را ادب پسندیده بیاموزد.
7-1) اهمیت ادب از نگاه بزرگان:
امام خمینی(ره) یکی از منازل سیروسلوک را منزل عزم می دانند عزم به اینکه ظاهر و صورت انسان شرعی شود و برای این امر،انسان باید متأدب به آداب الهی شود.(شرح چهل حدیث،7/8)
آیت الله بهاءالدینی درباره اهمیت ادب می فرمایند:
«اسلام و کتاب یک دستور سازنده بشر است که او را از حیوانیت به آنجا می برد که ملائک هم می گویند ما قدرت نداریم با او هم پرواز شویم، این در صورتی است که به کتاب خدا عمل شود، با آداب اسلام عمل شود…»(نردبان آسمان،57-59).
و در کلام آیه الله جوادی آملی اهمیت ادب این گونه دیده می شود:
« انسان نورانی و روشن ، هم مسیر خود را می بیند و هم راه را به دیگران نشان می دهد… نشانه روشن شدن جان این است که انسان، هم نسبت به الله،ادب را رعایت کند هم نسبت به خودش و هم نسبت به دیگران»(جوادی آملی،28-37).
بنابراین می توان گفت یکی از اموری که در سیروسلوک باید رعایت شود ادب است.
8-1) اقسام ادب:
ادب بر 2 قسم است: ادب با خدای عزوجّل و ادب با بنده های او.(امین،2/12)