رتبه بندی اعتباری

پیامبر اکرم فرمودند: تأخیر در پرداخت قرض توسط انسان توانمند و غنی، ظلم است.
اگر کسى در حالى که قادر است، حق مسلمانى را به خاطر ترس از فقر، ادا نکند، باید بداند که خدا قادرتر است که او را فقیر کند تا این که او بخواهد غناى خود را با ندادن حق دیگران تأمین کند.
پیامبر اکرم فرمودند: کسی که قادر به پرداخت حق دیگران است، اگر طلبکار را معطل کند، در مقابل هر روز تأخیر، گناه شخص باج گیر در نامه علمش ثبت خواهد شد.
پیامبر اکرم فرمودند: اهمال کارى شخص دارا، در پرداخت بدهى خویش موجب می‌گردد که آبرویش مباح و کیفرش مجاز شود، این در صورتى است که وامى که گرفته در راه خلاف رضاى خدا هزینه نشده باشد (و اگر چنین باشد به طریق اولى).
معاویه ابن وهب به امام صادق گفت: آیا این مسئله حقیقت دارد که پیامبر اکرم هنگامی که خواست بر جنازه یکی از اصحاب نماز بخواند، ولی چون او دو دینار به کسی بدهکار بود (ولی به آن اعتنا نمی‌کرد و در ادای آن نمی‌کوشید)، پیامبر از نماز خواندن بر او خودداری کرد و به یاران فرمود تا بر او نماز بخوانند؟ امام صادق پاسخ داد: آری، این مسئله حقیقت دارد و سپس افزود: پیامبر این چنین کرد تا مردم به اهمیت پرداخت بدهی توجه کنند و بدهکاری‌های خود را بپردازند و در این باره بی‌توجهی روا ندارند.
امام صادق فرمودند: کسی که بدهکار است و تصمیم دارد آن را در اولین فرصت ادا کند، از سوی خدا دو نگهبان به یاری او گمارده می‌شوند تا او بتواند آن را بپردازد، ولی اگر تصمیم بگیرد که در فرصت لازم آن را ادا نکند، آن دو محافظ از مقدار رزق او به قدر بدهکاری او می‌کاهند.
امام باقر فرمودند: در هنگام جهاد در راه خدا، اولین قطره خون شهید که به زمین می‌ریزد، همه گناهان او مورد عفو قرار می‌گیرد، جز دین که کفاره ای جز ادا و پرداخت ندارد.
امام صادق فرمود: هر کس وامی از کسی دریافت بدارد و قصد او آن باشد که آن را ادا نکند، دزد و متجاوز محسوب می‌شود.
پیامبر اکرم فرمود: هیچ طلبکاری از پیش بدهکار خود راضی بر نمی‌گردد جز آن که همه جنبندگان خشکی و ماهیان دریا به آن بدهکار درود می‌فرستند و البته هیچ طلبکاری از نزد بدهکار خود ناراضی بر نمی‌گردد جز آن که در برابر هر روز تأخیر ادای قرض، ظلمی را به حساب او ثبت می‌کنند و او را در شمار ظالمان قرار می‌دهند.
4-4-2. اعتبار سنجی
اعتبار سنجی به معنای بررسی میزان توانایی افراد حقیقی یا حقوقی در ایفای تعهدات مالی است. به عبارت دیگر اعتبار سنجی فرآیند بررسی و ارزیابی ناتوانی یا احتمال نکول اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) در ایفای تعهدات (بازپرداخت بدهی‌های) خود در موعد مقرر است.
گسترش بازارها و نهادهای مالی و به تبع آن محصولات متنوع در این زمینه باعث شده تا فرایند تأمین مالی و اخذ تسهیلات اعتباری لازم برای پیشبرد امور در سطح شرکت و افراد به شکل سریع و قابل اطمینان از الزامات و اولویت‌های اقتصاد کشور محسوب شود.
شرکت‌های رتبه بندی اعتباری و اعتبارسنجی از طریق سامانه اعتبارسنجی و با جمع آوری، ساماندهی، تلفیق، تطبیق و پردازش اطلاعات اعتباری مشتریان این امکان را به بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری می‌دهد که ضمن حصول شناخت مناسب از مشتری، تصمیمات سریع، مناسب و کم ریسک و عادلانه ای را در اعطای تسهیلات اتخاذ نمایند.
علاوه بر پیشگیری از مطالبات معوق می‌توان مزایای اعتبارسنجی را رضایتمندی اجتماعی از خدمات بانکی، افزایش سرعت بررسی درخواست‌ها و اعطای تسهیلات، دقت در ارائه تسهیلات، عدالت در ارائه خدمات اعتباری و توزیع منابع و تسهیلات بانکی و تسهیل دسترسی به تسهیلات برشمرد.
تجارب کشورهای مختلف جهان نشان می‌دهد که نظام سنجش اعتبار می‌تواند به طور متوسط 30 درصد مطالبات معوق نظام بانکی کشورها را کاهش دهد. توسعه خدمات مالی و اعتباری و توزیع عادلانه تر تسهیلات از دیگر مزایای نظام‌های اعتبارسنجی متمرکز و ملی می‌باشد. بر اساس آمارهای بانک جهانی، امروزه کمتر از 25 درصد مردم ساکن در کشورهای در حال توسعه به خدمات مالی رسمی دسترسی دارند در حالی که این نسبت در بازارهای توسعه یافته که از وجود سامانه اعتبارسنجی بهره می‌برند، بیش از 90درصد است.
مدل اعتبارسنجی بهینه مدلی است که قادر باشد هم تمایل و هم توان مشتریان را در عمل به تعهداتشان ارزیابی کند. ارزیابی تمایل با بررسی رفتار اعتباری مشتری در گذشته و ارزیابی توانایی وی بر پایه شاخص‌های مالی و سایر شاخص‌های کمی و کیفی استوار است. رویکردها و مدل‌های متفاوتی برای اعتبارسنجی در نظر گرفته می‌شود ولیکن محور مشترک ابعاد اعتبارسنجی را می‌توان به شرح ذیل برشمرد:
شخصیت: سابقه رفتار پرداخت اقساط و مدت فعالیت اقتصادی.
وثیقه
سرمایه
شرایط
ظرفیت و قدرت
چشم انداز
رفتار اعتباری: اعلان ورشکستگی یا عدم پرداخت اقساط.
وضعیت درآمدها و دارایی‌ها