برنامه ریزی شهری

تصویر شماره چ- 7 – معرفی نامه به دبیرستان های دوره دوم دخترانه دولتی رودسر……………………152
تصویر شماره ح- 8 – پرسشنامه مدیران مراکز…………………………………………………………………………153
تصویر شماره خ- 9 – پرسشنامه دانش آموزان…………………………………………………………………………156
چکیده :
شهرنشینی شتابان از خصلت های امروزی توسعه های شهری در ایران است . طی این روند ، بسیاری از فضاهای خدماتی و آموزشی و فرهنگی در مکانهایی ساخته می شوند که با معیارها و نیازهای تقاضا همسویی ندارد و چه بسا که از نظر کیفیت و کمیت به دلیل نارساییهای مالی و عدم مدیریت با کاستیهای زیادی همراه هستند .از منظر شهر و شهر نشینی قرار گیری خدمات آموزشی و مکان های مناسب می تواند با سهولت دسترسی ، سنخیت همجواریها و اثرات روحی و روانی بر دانش آموزان ،همچنین تأثیری که بر کیفیت آموزشی دارد ،مورد توجّه قرار گیرد .
مشکلاتی که درشهرهای ایران و به خصوص شهر رودسر به وضوح قابل رویت است استقرار نامناسب کاربری های آموزشی در سطح شهر بدون توجه به رعایت همجواری ها ، حریم هاو…می باشد . گاه دیده شده کمبود اعتبارات برای احداث مدارس جدید چنان تأثیرگذار است که در اولین مکانی که امکان مالی برای احداث مدرسه وجود دارد ویا وجود افراد خیری که زمین خود را وقف می نمایند بدون توجه به معیارهای مربوط ، اقدام به ساخت مدرسه می کنند.
این پایان نامه با موضوع هدف کلی ، تحلیل مکانی – فضایی کاربری آموزشی دبیرستانهای دخترانه دولتی شهررودسر کوشش دارد توزیع آنها را براساس فضای موجود دسترسی و همجواری با کاربری های مجاور آنها را مورد بررسی قرار دهد .
روش پژوهش دراین تحقیق توصیفی – تحلیلی است که در سطح شهر رودسر 6 مدرسه دخترانه دولتی از مدیران مراکز و1140 نفر دانش آموز به صورت نمونه 10 درصد یعنی 114 نفر به صورت تصادفی در پایه ها و رشته های مختلف به عنوان جامعه آماری انتخاب شده اند. و اطلاعات به صورت میدانی ، مشاهده ، مصاحبه با مدیران ،دانش آموزان ومشکلات آنها در فضای مدرسه با استفاده از Excel ، تحلیل آماری (spss )وهمچنین نقشه های موجود در شهر رودسر انجام گرفته است .
برای سنجش یافته های تحقیق از آزمون t استفاده شده که نشان می دهد که تحلیل مکانی – فضایی کاربری آموزشی دبیرستانهای دخترانه دولتی شهر رودسربا دسترسی و همجواری مطابقت ندارد و فرضیه اثبات و تأیید می شود .
واژگان کلیدی : مکانی ، فضایی ، شهررودسر ، دسترسی، همجواری، دبیرستان دخترانه.
مقدمه :
رشد شتابان جمعیت،تأثیر فوق العاده ای درافزایش جمعیت لازم التعلیم وجمعیت دانش آموزی داشته است.رشد فزاینده دانش آموزان در سطوح مختلف تحصیلی وپیش بینی افزایش تعدا د آنها در سالهای آتی ایجاب می کند که مکان گزینی فضاهای آموزشی،پرورشی- ورزشی به عنوان یکی از عوامل اصلی آموزش بر اساس موازین علمی وفنی مورد توجّه قرار گیرد .اگر چه تاکنون مطالعات محدودی در این زمینه صورت گرفته است،اما این مطالعات ،کامل و منطبق بانیازهای آموزشی ،پرورشی-ورزشی مانند نوع فضاهای پیش بینی شده ، حداقل مساحت مورد نیاز برای هرفضا، عملکرد و ساخت مطلوب برای انجام فعالیتهای آموزشی نیست.
بنابراین لزوم بررسی فضاهای آموزشی،پرورشی- ورزشی،مجاورتها واستانداردهای حاکم بر مکان گزینی مطرح می گردد تا بتواند با در نظر گرفتن نیازهای واقعی جامعه و امکانات اقتصادی ،راه حلهای  مناسبی را برای مکان گزینی صحیح فضاهای آموزشی،پرورشی- ورزشی پیداکرده و نیازمبرم جامعه راپاسخگو بود. درغیراینصورت درآینده بامشکل کمبودمراکز آموزشی در سطح شهر روبرو خواهیم بود.
مکان یابی بهینه برای فعالیت ها ،همواره مورد توجه علمای اقتصاد و جغرافی دانان در کنار اقتصاددانان بر اساس رسالتی که در زمینه تغییرات فضایی و مکانی حاکم بر پدیده ها داشته اند ،همواره در تکوین نظریات مکان یابی در راستای حداکثر کردن سود و به حداقل کردن هزینه در استفاده از زمین شهری سهیم بوده اند .(یکانی فرد ،1380 ،ص 16)
امروزه علاوه بر دیدگاه اقتصادی (حداکثر کردن سود و حداقل کردن هزینه ها) که در استفاده از زمین شهری باید مورد استفاده از زمین شهری باید مورد توجه قرار گیرد ، به دلیل پیچیدگی نیاز های بشری و به تبع آن ،پیچیدگی روز افزون نظام های (سیستم های)شهری ، بدون داشتن نظام مند و تعریف معیارهای دقیق ، استفاده از زمین شهری و مکان یابی فعالیت ها بر اساس آن پاسخ گویی مناسب به این نیازها مقدور نخواهد بود .
یکی ازنیازهای اساسی سکونتگاههای بشری که باید به صورت جمعی پاسخ داده شود ،نیاز به آموزش است از این رو در برنامه ریزی شهری به ویژه برنامه ریزی کاربری اراضی شهری ،کاربری های آموزشی از حیث اختصاص زمین کافی ،مکانی و طراحی از جایگاه مناسبی برخودار هستند با وجود تفاوت هایی که در سرانه های اختصاص یافته و پیشنهاد شده به کاربری های آموزشی در مناطق گوناگون جهان وجود دارد در بیشتر کشور ها این کاربری ها از سرانه شهری بر اساس استاندارد های تعریف شده در ایران حدود 4/4متر مربع و سهم مدارس از آن 9/0متر مربع است .(شیعه 1389 ،ص175)
کاربری آموزشی بنا به ماهیت و سطوح فعالیتشان : اولاً ،باید در محلی استقرار یابند که در فعالیت خود و سایر کاربری ها مزاحمت و ممانعتی به وجود نیاورد (سازگاری).ثانیاً ،مکان استقرار شان شرایط لازم را برای فعالیت آنها داشته باشد (مطلوبیت).ثالثاً ،حوزه عملکردی
مناسبی داشته باشند .(ظرفیت)رابعاً ،برای ارائه خدمات مطلوب از یک سو به فعالیت و خدمات پاره ای از کاربری های دیگر نیاز داشته و از سوی دیگر از بعضی از کاربری ها فاصله مناسب داشته باشد (وابستگی و دوری گزینی) براین اساس ،هر یک از کاربری آموزشی در فرایند برنامه ریزی اراضی شهری ،بعد از حوزه عملکردی در سلسله مراتب تقسیمات کالبدی شهری با رعایت سایر ضوابط و معیار ها ،مکان یابی و طراحی می شوند .مدارس دبیرستان و خدمات ارائه شده از سوی آن ها ،از جمله نیاز های آموزشی است که در سلسله مراتب تقسیمات شهری با لحاظ نمودن آستانه ی جمعیتی مورد نیاز و شعاع عملکردی در ناحیه با رعایت سایر ضوابط استقرار یابند.
در تکمیل فرایند بر نامه ریزی راهبردی ،برای حصول اطمینان از صحت واستقرار کاربری ها و ارائه ی خدمات بهینه ،وضعیت موجود کاربری ها به روش های کمی و کیفی مورد ارزیابی قرار می گیرند تا در صورت نیاز ،تغییرات لازم را در برنامه های آتی اعمال شود .
فصل اول
کلیات تحقیق

1-1- بیان مسئله :
در ایران رشد شتابان شهر نشینی در سه دهه گذشته با توان تجهیز فضاهای شهری و گسترس زیر ساختها متناسب نبود و مشاغل مولد مورد نیاز را ایجاد نمی کرد .از آنجا که توزیع فضایی شهر ها و جمعیت کنترل شده در چهار چوب یک برنامه جامع که مبتنی بر هماهنگیهای بخشی و ناحیه ای باشد صورت نگرفته است مشکلات ناشی ازرشد شتابان جمعیت شهر نشین ابعاد پیچیده ای یافته است ؛در نتیجه ،مشکلاتی نظیر فضاهای آموزشی ، خدماتی ،کاربری های اراضی به شدید ترین شکل ممکن در سیمای شهری کشور ظاهر شده است که رفع آنها مستلزم تلاش همه جانبه و برنامه ریزی شده ای است. (زیاری ،کرامت ا.. ، 1390،ص 6)
توزیع ناموزون و غیر اصولی مراکز آموزشی منجر به تردد بی رویه دانش آموزان درسطح شهر می شود فشار بر خدمات سایر مناطق و ازدحام در برخی نقاط شهر موجب مشکلات می گردد . دسترسی مطلوب به این نوع خدمات ضرورت شناخت چرایی و چگونگی این مشکلات با اعمال اصول کاربری اراضی شهری و مدیریتی متناسب برای کاهش آن اجتناب نا پذیر خواهد بود . سهولت دسترسی و توجه به مجاورت کاربری های متناسب می تواند اثرات مثبتی در پرورش و شکوفایی استعدادها و کاهش اتلاف وقت و سرمایه وهمچنین حفظ سلامتی دانش آموزان داشته باشد .(پورمحمدی ،محمد رضا ،1385،ص54)
یکی از اهداف برنامه ریزی کاربری اراضی شهری ،تامین مناسب خدمات عمومی از جمله دسترسی به خدمات آموزشی است مطالعه فضاهای اختصاص یافته به خدمات آموزشی درکشور های مختلف تفاوتهای عمده ای را نشان می دهد ؛به طوری که در شهر کلکته سرانۀ آموزشی برابر با 8/0متر مربع و در فرانسه بر اساس برنامه توسعه شهرها ی جدید برابر با 10 متر مربع است. در کشور ما استانداردهای مربوط به فضاهای آموزشی برای کودکستان ،دبستان ،مدرسه راهنمایی ،و دبیرستان به ترتیب سرانهای معادل 8،9،11، 12متر مربع است. ( پورمحمدی،محمد رضا ،1390،ص 54)