ارتباط بین مدل کیفیت بالدریج و برنامه بهبود کیفیت علمی

ارتباط بین مدل کیفیت بالدریج و برنامه بهبود کیفیت علمی

مدل کیفیت بالدریج دستور العمل ویژه ای برای دستیابی به کیفیت برتر در سازمان ها می باشد . مدل بالدریج تنها به عنوان یک استاندارد مطرح نیست ، بلکه رد حقیقت ، موجب یک رقابت بسیار فشرده در زمینه ارتقاء کیفیت می شود ، می توان از این مدل برای ارزیابی و اندازه گیری ارتقاء کیفی دانشگاه ها نیز استفاده کرد . در ضمن می توان براساس مؤلفه های مدل بالدریج میزان پذیرش مدیریت کیفیت فراگیر در دانشگاه ها بررسی نمود (یزدخواستی و رجائی پور ، 1388) .

سامبرگ[1] (2000) معتقد است که کاربرد فرآیندهای مدل بالدریج در هر سطحی از سیستم آموزشی ، فرصت های عظیمی را به منظور در نظر گرفتن نیازهای دانشجویان و ذینفعان بوجود می آورد . اصول مدل کیفیت بالدریج ، سازمان ها را مجبور می کند تا بر نتایج و خدمات تمرکز کرده ، رویکردهای ابتکاری به منظور بهبود کیفیت به کار برده ، که این عوامل باعث می شود تا تمرکز بیشتری بر مشتری شده و اهمیت زیادی به تسهیم اطلاعات داده شود .

مدل کیفیت بالدریج در سال 1978 ، با هدف شناسایی افراد و سازمان هایی که در زمینه اعتلای کیفیت به نوآوری دست زده و به موفقیت های چشمگیری نائل آمده اند ، انتشار یافت و ترویج اطلاعات مربوط به نوآوری در سطح گسترده و افزایش آگاهی درباره روش های مبتکرانه در زمینه دستیابی به کیفیت برتر پایه گذاری شد (یزدخواستی و رجائی پور ، 1388) .

این مدل دارای هفت معیار اساسی که عبارتند از :

1- رهبری : بررسی اینکه چگونه رهبر ارشد ارزش های سازمانی ، انتظارات عملکرد و یادگیری سازمانی را نشان می دهد . و بر رهبری سازمانی و مسئولیت اجتماعی تأکید دارد

2- برنامه ریزی راهبردی : در مورد این است که چگونه سازمان برنامه ریزی کرده و هدف ها را محقق می کند

3- تمرکز بر دانشجو و افراد ذینفع: بررسی می کند که چگونه سازمان نیازهای ذینفعان را تأمین کرده و ارتباطات بین آنان را نشان می دهد .

4- اندازه گیری ، تحلیل و مدیریت دانش : بررسی اینکه چگونه دانش ارزیابی شده و مدیریت می شود . و بر اندازه گیری و تجزیه وتحلیل عملکرد سازمان ، اطلاعات و مدیریت دانش تاکید دارد

5- تمرکز بر کادر آموزشی  و کارکنان : تأکید بر فرآیندهای کاری ، انگیزه ، رضایت و یادگیری کارکنان

6- مدیریت فرآیند : ارزیابی فعالیت های آموزشی و حمایتی  .

7- دستاورد های عملکرد سازمان : ارزیابی نتایج مربوط به یادگیری دانشجویان ، رضایت ذینفعان ، امور اداری ، عملکرد بودجه ای (برنامه ملی کیفیت بالدریج ، 2012) .

[1] – Sumberg

این معیارها به دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی کمک می کند تا اولاًبرای ذینفعان خود ارزش قائل شده و فراتر از نیازهای آنان حرکت کرده و ثانیاً چالش های مربوط به نوآوری ها و تحولات سریع را در نظر گرفته  ، به گونه ای که از طریق سرمایه فکری به منفعت دست یابند (برنامه ملی کیفیت بالدریج  ، 2012 ) .

یکی از عوامل مهمی که باعث ارتباط این مدل با برنامه بهبود کیفیت علمی شده ، این است که کمسیون عالی یادگیری(2003) ، فرآیندهای اعتباربخشی مربوط به مدل بهبود کیفیت علمی را براساس معیارهای 5 گانه مدل کیفیت بالدریج تدوین کرده و توسعه داده است . بر مبنای این معیارها ،کمسیون عالی یادگیری ، اهداف خاصی را برای مدل بهبود کیفیت علمی تدوین کرده است  که تحقق این اهداف ، منافعی را برای نهادهای آموزش عالی حاصل می کند بنابراین می توان انتظار داشت که این اهداف از طریق اعتباربخشی به شیوه مدل بهبود کیفیت علمی محقق شود . اهداف و فلسفه ایجاد مدل بهبود کیفیت علمی در زیر اشاره شده است :

1-کمک به دانشگاه ها و مؤسسات آموزشی عضو به منظور بهبود عملکرد و افزایش اثربخشی ها

2- تغییر شکل دادن نحوه ارتباط با اعضای کمسیون به یک ارتباط مشارکتی

3- آماده کردن همگان به منظور باور داشتن تضمین کیفیت

4- ایجاد یک فرآیند داوطلبانه به منظور مجزا کردن تضمین و عملکرد

5- درگیر کردن بیشتر اساتید به طور مستقیم

7- فراهم کردن بازخوردهای واقعی برای توانا ساختن دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی به منظور افزایش سطوح عملکرد

8- کاستن از هزینه ها و آهسته کردن چرخه های بهبود

9- جایگزین کردن رویکرد « یک اندازه مناسب همه »

10- کمک به درک بیشتر به منظور کسب اطلاعات مفید درباره کیفیت و ارزش دانشگاه های اعتباربخشی شده

11- شناسایی و تجلیل از مشخصه های سازمانی و برجسته کردن موفقیت ( کمیسیون عالی یادگیری ، 2003) .

براساس اهداف ذکر شده در بالا کمسیون عالی یادگیری (2003)  معیارهای 9 گانه ای را برای انجام فرآیندهای اعتباربخشی مربوط به مدل بهبود کیفیت علمی تدوین کرده که این معیارها با معیارهای هفت گانه مدل بالدریج بسیار هم راستا و همسو می باشد . جدول 2-4 زیر همسویی معیارهای این دو مدل را نشان داده است.

 

 

 

 

جدول 2-4 : همسویی و ارتباط بین معیارهای مدل کیفیت بالدریج و برنامه بهبود کیفیت علمی

معیارهای  برنامه بهبود کیفیت علمی معیارهای مدل کیفیت بالدریج
5- رهبری و ارتباطات رهبری 1
مسئولیت عمومی و شهروندی
8- برنامه ریزی بهبود مستمر برنامه ریزی راهبردی 2
گسترش استراتژی
3- درک نیازهای دانشجویان و دینفعان توجه به دانشجویان و ذینفعان 3
رضایت و ارتباطات دانشجویان و ذینفعان
7- اندازه گیری اثربخشی اطلاعات و تجزیه و تحلیل 4
تجزیه و تحلیل عملکرد سازمانی
4- ارزش قائل شدن برای افراد توجه به اساتید و کارکنان 5
آموزش اساتید و کارکنان
رضایت اساتید و کارکنان
1-کمک به یادگیری دانشجویان

2- تحقق اهداف عینی

6- حمایت از عملیات نهادی

9- ارتباطات جمعی

مدیریت فرآیندهای حمایتی و آموزشی 6
فرآیندهای حمایت آموزشی
فرآیندهای مشارکتی
 

 

ترکیبی از 9 اصل مدل بهبود کیفیت علمی

نتایج و پیامد عملکرد سازمانی 7
نتایج امور مالی و بوجه ای
نتایج دانشجویان و دینفعان
نتایج کارکنان و اساتید
نتایج اثربخشی سازمانی

منبع : بیشاپ( 2004)

همانگونه که در جدول 2-4 نشان داده شده است پر واضح است که معیارهای هردومدل دارای یک مفهوم می باشند . بر این اساس می توان گفت که این دو مدل باهم شباهت زیادی دارند .